Châu Âu từ lâu bị xem là “kẻ tay trắng” trong cuộc chơi tên lửa tầm xa, phụ thuộc nặng nề vào kho vũ khí Mỹ như Tomahawk hay ATACMS.
Nhưng giữa lúc chiến sự Ukraine phơi bày nỗi lo cạn kho tên lửa và nguy cơ Mỹ không còn sẵn sàng “che ô” an ninh như trước, một dự án mới đang khiến giới quân sự châu Âu đặc biệt chú ý: tên lửa hành trình RUTA Block 3 với tầm bắn tới 2.000 km, được thiết kế không phải để “trưng bày tượng trưng”, mà để sản xuất hàng loạt kiểu thời chiến.
Dự án do công ty công nghệ quốc phòng Destinus phối hợp cùng tập đoàn quân sự Đức Rheinmetall phát triển. Theo thông báo mới nhất, mẫu Block 3 sẽ được thử nghiệm tại Ukraine vào năm 2027, trong khi dây chuyền sản xuất đang được chia ra nhiều quốc gia châu Âu nhằm tránh phụ thuộc vào một trung tâm duy nhất.
Điểm khiến dự án này gây chú ý không chỉ nằm ở tầm bắn. Với khả năng đánh mục tiêu cách xa khoảng 2.000 km, RUTA Block 3 đưa châu Âu bước vào “câu lạc bộ” tên lửa tấn công sâu mà trước đây họ gần như phải mua từ Mỹ hoặc không có lựa chọn nào khác. Khoảng cách này tương đương từ Berlin tới tận miền nam nước Nga, hoặc từ Ba Lan vươn tới nhiều khu vực chiến lược ở Trung Đông.
Theo các thông tin được công bố, Block 3 sẽ mang đầu đạn khoảng 250 kg, sử dụng động cơ turbojet thế hệ mới Destinus T220 và được tối ưu cho môi trường chiến tranh điện tử, nơi tín hiệu GPS có thể bị gây nhiễu hoặc đánh lừa. Hệ thống còn có khả năng phóng từ container tiêu chuẩn ISO – nghĩa là có thể triển khai trên xe tải, tàu biển hoặc các bệ cố định mà không cần hạ tầng quá đặc biệt.
Trong bối cảnh Nga và Ukraine liên tục sử dụng UAV tầm xa cùng tên lửa hành trình để tập kích sâu hàng nghìn km, các nước NATO bắt đầu nhận ra rằng kho tên lửa “đắt đỏ nhưng ít ỏi” của họ khó có thể trụ vững trong một cuộc chiến tiêu hao kéo dài.
Đó cũng là lý do giới quân sự châu Âu ngày càng nói nhiều tới khái niệm “industrial warfare” – chiến tranh công nghiệp, nơi năng lực sản xuất hàng loạt quan trọng không kém công nghệ tối tân.
Giám đốc điều hành Destinus, ông Mikhail Kokorich, thừa nhận mục tiêu của dự án không phải sản xuất “vài chục quả tên lửa tinh xảo để trưng bày”, mà là xây dựng một năng lực tấn công tầm xa có chiều sâu công nghiệp thực sự cho châu Âu.
“Châu Âu đang bước vào kỷ nguyên quốc phòng mới, nơi yếu tố quyết định không chỉ là công nghệ, mà là khả năng sản xuất, bổ sung và mở rộng quy mô trong chiến tranh cường độ cao kéo dài”, ông nói.
Khác với nhiều chương trình vũ khí truyền thống kéo dài hàng thập kỷ, RUTA đang được đẩy rất nhanh nhờ kinh nghiệm thực chiến từ Ukraine. Block 1 hiện đã sản xuất hàng loạt ở Hà Lan. Block 2 đang thử nghiệm bay tại Ukraine với sự hỗ trợ của nền tảng công nghệ quốc phòng Brave1 của Kiev.
Theo truyền thông Ukraine, Đức sẽ trở thành trung tâm sản xuất chính thông qua liên doanh Rheinmetall Destinus Strike Systems đặt tại Unterlüß, trong đó Rheinmetall nắm 51% cổ phần còn Destinus giữ 49%. Những lô tên lửa đầu tiên dự kiến xuất xưởng trước cuối năm 2026.
Việc Ukraine tham gia sâu vào chương trình cũng cho thấy Kiev đang dần trở thành “phòng thí nghiệm chiến tranh” của châu Âu. Hàng loạt công nghệ mới – từ UAV cảm tử, bom dẫn đường tới tên lửa hành trình – đang được thử nghiệm trực tiếp trên chiến trường trước khi đưa vào sản xuất quy mô lớn.
Bộ trưởng Chuyển đổi số Ukraine Mykhailo Fedorov gần đây cũng xác nhận nước này đã hoàn tất phát triển quả bom dẫn đường nội địa đầu tiên, cho thấy Kiev đang tăng tốc tự chủ vũ khí giữa lúc viện trợ phương Tây ngày càng khó đoán.
Một yếu tố khác khiến RUTA được quan tâm là bài học từ cuộc chiến Iran và khủng hoảng Biển Đỏ. Các cuộc tấn công bằng UAV giá rẻ đã khiến Mỹ và đồng minh phải tiêu tốn lượng lớn tên lửa phòng không đắt đỏ như SM-6 hay Patriot. Nhiều chuyên gia cảnh báo NATO có thể cạn kho tên lửa nhanh hơn dự kiến nếu xảy ra xung đột quy mô lớn với Nga hoặc Trung Quốc.
Trong bối cảnh đó, châu Âu muốn sở hữu thứ mà họ thiếu suốt nhiều thập kỷ: một loại tên lửa tầm xa vừa đủ mạnh, vừa có thể sản xuất số lượng lớn với tốc độ thời chiến.
Nếu thành công, RUTA Block 3 có thể trở thành biểu tượng cho nỗ lực “thoát bóng Mỹ” của ngành quốc phòng châu Âu – điều mà nhiều nước EU đã nói tới từ lâu nhưng chưa thực sự làm được.
Theo EM, Pravda
