Sau nhiều tuần liên tục đe dọa Tehran bằng những phát biểu cứng rắn, Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ lùi lại bên miệng vực chiến tranh khi tuyên bố hoãn kế hoạch tấn công Iran dự kiến diễn ra vào ngày 19/5. Nhưng phía sau quyết định tưởng như “hạ nhiệt” ấy, Nhà Trắng đồng thời cũng phát đi tín hiệu ngược lại: quân đội Mỹ vẫn được đặt trong trạng thái sẵn sàng cho một đòn đánh quy mô lớn “bất cứ lúc nào”.
Động thái mới nhất cho thấy Trung Đông đang bước vào một giai đoạn cực kỳ mong manh, nơi chiến tranh tổng lực có thể bùng nổ chỉ sau vài giờ nếu các cuộc thương lượng cuối cùng thất bại.
Trong bài đăng trên Truth Social hôm 18/5, ông Trump cho biết ông quyết định “hold off” – tạm hoãn – kế hoạch tấn công Iran sau khi nhận được đề nghị trực tiếp từ lãnh đạo Qatar, Arab Saudi và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).
Theo ông Trump, các nước vùng Vịnh tin rằng Tehran đang tiến “rất gần” tới một thỏa thuận có thể chấp nhận được đối với Mỹ và các đồng minh khu vực.
“Chúng tôi đã chuẩn bị cho một cuộc tấn công rất lớn vào ngày mai,” ông Trump nói với các phóng viên tại Nhà Trắng. “Tôi đã hoãn nó lại một thời gian ngắn – hy vọng có thể là mãi mãi – nhưng cũng có thể chỉ là vài ngày.”
Tổng thống Mỹ cho biết các quốc gia Arab vùng Vịnh đề nghị Washington cho ngoại giao thêm “hai hoặc ba ngày” vì họ tin rằng vẫn còn cơ hội tháo ngòi nổ chiến tranh.
Tuy nhiên, cùng lúc phát đi tín hiệu hòa hoãn, ông Trump cũng công khai chỉ thị cho Bộ Quốc phòng Mỹ duy trì trạng thái sẵn sàng chiến đấu toàn diện.
“Tôi đã chỉ đạo Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Daniel Caine và quân đội Mỹ rằng chúng ta sẽ không tiến hành cuộc tấn công đã lên lịch vào ngày mai, nhưng phải sẵn sàng cho một cuộc tấn công toàn diện quy mô lớn ngay lập tức nếu không đạt được thỏa thuận chấp nhận được,” ông Trump viết.
Giới quan sát nhận định đây là chiến thuật “cây gậy và củ cà rốt” quen thuộc của ông Trump: vừa gây áp lực quân sự cực đại, vừa mở cánh cửa ngoại giao vào phút chót.
Theo CNN, trước khi thay đổi quyết định, ông Trump thực sự đã được các cố vấn quân sự trình danh sách mục tiêu tiềm năng ở Iran để chuẩn bị cho đòn đánh mới. Dù Nhà Trắng không tiết lộ các địa điểm cụ thể, các nguồn tin cho biết kế hoạch có thể bao gồm nhiều mục tiêu quân sự và hạ tầng chiến lược.
Sự thay đổi lập trường của ông Trump diễn ra trong bối cảnh chiến sự Iran đã bước sang tháng thứ ba, kéo theo giá năng lượng leo thang và bắt đầu gây áp lực chính trị trong nước Mỹ.
Giá xăng tăng mạnh đang khiến tỷ lệ ủng hộ ông Trump về kinh tế sụt giảm, trong khi thị trường tài chính Mỹ cũng chao đảo vì nguy cơ xung đột kéo dài tại Trung Đông.
Một số đồng minh vùng Vịnh được cho là lo ngại rằng nếu Mỹ mở đợt tấn công mới, toàn bộ khu vực có thể chìm vào vòng xoáy trả đũa không kiểm soát.
Qatar, Arab Saudi và UAE đều đang đối mặt nguy cơ bị cuốn trực tiếp vào chiến tranh bởi họ là nơi đặt các căn cứ quân sự lớn của Mỹ. Trong những tháng gần đây, Iran đã nhiều lần phát tín hiệu rằng các cơ sở hỗ trợ chiến dịch quân sự chống Tehran đều có thể trở thành mục tiêu.
Trong khi đó, phía Iran vẫn giữ lập trường cứng rắn dù tiếp tục để ngỏ đối thoại.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tuyên bố trên mạng xã hội X rằng “đối thoại không có nghĩa là đầu hàng”.
“Nước Cộng hòa Hồi giáo Iran bước vào đối thoại với phẩm giá, quyền lực và bảo vệ quyền lợi dân tộc, và sẽ không bao giờ từ bỏ các quyền hợp pháp của người dân và đất nước,” ông viết.
Tehran tiếp tục khẳng định chương trình hạt nhân của họ mang mục đích hòa bình và bác bỏ yêu cầu phải chấm dứt hoàn toàn hoạt động làm giàu uranium.
Ngoài vấn đề hạt nhân, Iran còn yêu cầu Washington dỡ bỏ trừng phạt, bồi thường thiệt hại chiến tranh, chấm dứt chiến dịch quân sự của Israel tại Lebanon và công nhận cái mà Tehran gọi là “chủ quyền” của Iran đối với eo biển Hormuz.
Đây chính là nút thắt lớn nhất khiến các vòng đàm phán nhiều tháng qua liên tục rơi vào bế tắc.
Theo các nguồn tin Mỹ, đề xuất mới nhất mà Iran gửi thông qua các nhà trung gian Pakistan vẫn chưa đủ để thay đổi cách nhìn của Nhà Trắng. Washington tiếp tục yêu cầu Tehran dừng làm giàu uranium và bàn giao kho uranium gần cấp độ chế tạo vũ khí.
Ông Trump cũng nhiều lần nhấn mạnh đây là “lằn ranh đỏ” không thể nhượng bộ.
Điều đáng chú ý là Pakistan tiếp tục nổi lên như kênh trung gian quan trọng nhất giữa Washington và Tehran. Chính Islamabad trước đó từng đề nghị ông Trump trì hoãn kế hoạch tấn công Iran hồi tháng 4 để tạo điều kiện cho đối thoại.
Tuy nhiên, khác với những lần trước, ông Trump lần này cho rằng bầu không khí đàm phán “có gì đó khác biệt”.
“Đây là một diễn biến rất tích cực,” ông nói. “Chúng tôi từng nhiều lần nghĩ rằng sắp đạt được thỏa thuận, nhưng lần này có vẻ hơi khác.”
Dù vậy, ngay cả Nhà Trắng cũng chưa dám khẳng định ngoại giao sẽ thành công.
Ở thời điểm hiện tại, toàn bộ khu vực dường như đang sống trong một khoảng lặng nguy hiểm: chiến tranh chưa bùng nổ trở lại, nhưng các máy bay chiến đấu, tên lửa và hạm đội quân sự vẫn ở tư thế sẵn sàng khai hỏa bất cứ lúc nào.
Theo CNN, RT
