Thương vụ mua bán CM-302 đã gần hoàn tất
Theo Reuters, sáu nguồn tin cho biết Iran đã đàm phán mua tên lửa CM-302 do Trung Quốc sản xuất từ khoảng hai năm trước. Sau cuộc chiến Iran–Israel hồi tháng 6 năm ngoái, hai bên đã đẩy nhanh cuộc thương lượng quân sự, giao dịch đã gần hoàn tất nhưng vẫn chưa xác định ngày bàn giao. Loại tên lửa siêu âm này có tầm bắn khoảng 290 km, được thiết kế bay ở độ cao thấp với tốc độ cao nhằm né tránh hệ thống phòng thủ trên tàu chiến.
Reuters chưa thể xác minh số lượng tên lửa Iran dự định mua, cũng như liệu Trung Quốc có phê duyệt thương vụ trong bối cảnh quan hệ Iran–Mỹ đang nóng lên hay không.
Ông Danny Citrinowicz - cựu quan chức tình báo Israel, hiện là chuyên gia cao cấp về vấn đề Iran tại Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel (INSS) - nhận định: “Nếu Iran có khả năng tấn công tàu chiến trong khu vực bằng vũ khí siêu thanh, điều đó sẽ thay đổi hoàn toàn tình hình. Những tên lửa này rất khó bị đánh chặn”.
Tập đoàn Công nghiệp Khoa học Hàng không Vũ trụ Trung Quốc (China Aerospace Science and Industry Corporation) tuyên bố CM-302 là “tên lửa chống hạm mạnh nhất thế giới”, có thể triển khai từ tàu chiến, máy bay hoặc phương tiện cơ giới mặt đất, đủ khả năng đánh chìm tàu sân bay và tàu khu trục, đồng thời tấn công mục tiêu trên bộ. Trước đó, truyền thông dẫn dữ liệu mới nhất và ảnh vệ tinh cho biết quân đội Mỹ đang triển khai hai nhóm tác chiến tàu sân bay gồm USS Abraham Lincoln và USS Gerald R. Ford, tạo thế bao vây Iran từ hai hướng bắc – nam.
Nếu thương vụ hoàn tất, đây sẽ là một trong những vũ khí hiện đại nhất mà Trung Quốc bán cho Iran, có thể vi phạm lệnh cấm vận vũ khí do Liên Hợp Quốc áp đặt từ năm 2006. Lệnh trừng phạt này từng được tạm dừng năm 2015 nhưng đã được khôi phục vào tháng 9 năm ngoái.
Nguồn tin cũng cho biết Iran đang đàm phán với phía Trung Quốc về việc mua các hệ thống tên lửa đất đối không, vũ khí chống tên lửa đạn đạo và cả vũ khí chống vệ tinh.
Nhà Trắng không bình luận trực tiếp về thương vụ quân sự Iran–Trung Quốc, nhưng một quan chức Nhà Trắng dẫn lại lập trường rõ ràng của Tổng thống Donald Trump rằng trong vấn đề Iran, “(Iran) hoặc đạt được thỏa thuận, hoặc sẽ phải chịu đòn mạnh như lần trước”.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc khi được hỏi cho biết không nắm được thông tin về thương vụ này, trong khi Bộ Quốc phòng Trung Quốc chưa phản hồi yêu cầu bình luận của Reuters.
Ngày 26/2, Mỹ và Iran sẽ tiến hành vòng đàm phán hạt nhân thứ ba tại Geneva dưới sự trung gian của Oman. Phía Mỹ có sự tham gia của đặc phái viên của ông Trump là Steve Witkoff cùng con rể ông Trump là Jared Kushner.
Tên lửa CM-302 mạnh cỡ nào?
CM-302 được xem là biến thể xuất khẩu của dòng YJ-12, do China Aerospace Science and Industry Corporation phát triển, là thành quả nghiên cứu của Trung Quốc sau khi tiếp cận hai loại tên lửa chống hạm dùng động cơ ramjet do Nga sản xuất là Kh-31 và P-270 Moskit.
Đặc tính nổi bật: Tốc độ: Mach 2–3; tầm bắn: ~250–300 km (một số nguồn nói xa hơn); có thể bay bám mặt biển (sea-skimming) giai đoạn cuối; đầu đạn lớn (~200–300 kg); có thể phóng từ tàu, xe mang phóng mặt đất hoặc máy bay.
Điểm mạnh nhất: tốc độ nhanh + quỹ đạo bay thấp + pha cuối cơ động mạn. Điều này rút ngắn đáng kể thời gian phản ứng của hệ thống phòng không trên hạm tàu đối phương.
CM-302 có thể bay siêu âm trong toàn bộ hành trình, và ở giai đoạn cuối có thể còn tăng tốc thêm để tăng độ khó cho việc đánh chặn. Nếu Iran thực sự sở hữu CM-302, điều này sẽ tạo ra mối đe dọa đáng kể đối với các tàu mặt nước của Mỹ.
Nếu Iran sở hữu CM-302, cán cân quân sự ở Vịnh Ba Tư thay đổi thế nào?
Là mối đe dọa trực tiếp tàu sân bay Mỹ. Hiện Mỹ duy trì ưu thế hải quân áp đảo trong khu vực, họ thường xuyên triển khai nhóm tác chiến tàu sân bay như USS Abraham Lincoln và USS Gerald R. Ford. Mặc dù các nhóm này có trang bị các hệ thống Aegis, SM-6, CIWS… nhưng CM-302 là loại siêu thanh nên thời gian đánh chặn cực ngắn.
Nếu được phóng loạt (salvo), tên lửa này sẽ gây bão hòa phòng thủ; nếu phóng từ bờ eo biển hẹp Hormuz, cự ly rất gần; nếu Iran bố trí CM-302 dọc bờ biển, họ có thể tạo “vùng chống tiếp cận” (A2/AD) đáng kể.
Eo biển Hormuz chỉ rộng khoảng 40 km. Nếu Iran có tên lửa siêu thanh chống hạm, các tàu chiến Mỹ và đồng minh phải hoạt động xa hơn; các tàu dầu thương mại chịu rủi ro cao hơn; chi phí bảo hiểm vận tải tăng mạnh, điều này tạo đòn bẩy địa chính trị lớn cho Tehran.
Iran không thể đấu với hạm đội Mỹ theo kiểu đối xứng. Nhưng với tên lửa siêu thanh, UAV cảm tử, xuồng cao tốc bầy đàn và thủy lôi, họ có thể tạo ra môi trường “chiến tranh tiêu hao rủi ro cao” và CM-302 sẽ là “mũi nhọn” trong cấu trúc đó.
Tuy nhiên, có 3 điểm cần thận trọng:
Thứ nhất, việc xuất khẩu thật sự có khả thi? Trung Quốc rất thận trọng khi bán loại vũ khí có thể khiến Mỹ phản ứng mạnh, kích hoạt trừng phạt thứ cấp và Trung Quốc thường ưu tiên lợi ích kinh tế dài hạn hơn là leo thang quân sự trực diện.
Thứ hai, Mỹ không “trần trụi” chịu trận. Hải quân Mỹ có tên lửa SM-6 chống mục tiêu tốc độ cao, Radar AN/SPY-6 độ nhạy cao, tác chiến điện tử, máy bay cảnh báo sớm; một quả tên lửa không thể thay đổi cục diện ngay lập tức, nhưng nếu nhiều quả cùng chiến thuật hợp lý thì khác.
Thứ ba, tác động tâm lý dẫn đến tác động thực tế. Chỉ riêng tin Iran có thể mua CM-302 đã làm tăng giá dầu, tạo áp lực trong đàm phán hạt nhân và tăng vị thế mặc cả của Tehran. Đôi khi chỉ “có thể sở hữu” đã đủ tạo răn đe.
Nếu thương vụ diễn ra, nó cho thấy: Trung Quốc sẵn sàng cung cấp vũ khí cao cấp hơn cho Iran, hình thành cấu trúc đối trọng với Mỹ ở Trung Đông, gắn chặt an ninh năng lượng với chiến lược quân sự. Đây không chỉ là chuyện mua bán tên lửa, mà là định hình trật tự an ninh khu vực.
Tóm lại, nếu Iran thực sự triển khai CM-302: Mỹ vẫn giữ ưu thế tổng thể, nhưng chi phí can dự quân sự sẽ tăng, nguy cơ va chạm ngoài ý muốn cao hơn, Hormuz trở thành điểm nóng thực sự. Điều thay đổi không phải “ai mạnh hơn”, mà là mức độ rủi ro khi sử dụng sức mạnh.
Theo Worldjournal, Deutsche Welle
