Đại sứ quán Trung Quốc lên tiếng phản đối mạnh mẽ cái gọi là “quyền tài phán vươn xa” của Washington sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố áp thuế mới ở mức cao đối với các quốc gia duy trì quan hệ thương mại với Iran.
Hôm đầu tuần này, ông Trump thông báo một loạt biện pháp thuế quan quy mô lớn nhằm vào các nước tiếp tục có quan hệ kinh tế với Tehran. Theo đó, Mỹ sẽ áp mức thuế 25% đối với toàn bộ hàng hóa và dịch vụ nhập khẩu từ bất kỳ quốc gia nào “làm ăn” với Iran, có hiệu lực ngay lập tức.
Trong một bài đăng trên mạng xã hội, Tổng thống Mỹ khẳng định sắc lệnh này là “cuối cùng và mang tính kết luận”.
“Có hiệu lực ngay lập tức, bất kỳ quốc gia nào làm ăn với Cộng hòa Hồi giáo Iran sẽ phải chịu mức thuế 25% đối với mọi hoạt động kinh doanh với Hợp chủng quốc Hoa Kỳ. Sắc lệnh này là cuối cùng và không thể thay đổi”, ông Trump viết.
Mặc dù mang tính toàn cầu, biện pháp này được dự báo sẽ tác động mạnh nhất tới các nền kinh tế lớn, đặc biệt là Trung Quốc và Ấn Độ, do mối liên kết sâu rộng của hai nước này với Iran trong lĩnh vực năng lượng và thương mại. Các quốc gia và khu vực khác có thể chịu ảnh hưởng gồm Thổ Nhĩ Kỳ, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Liên minh châu Âu (EU).
Trong tuyên bố gửi cho tờ Washington Post, Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington gọi biện pháp trên là hành động “cưỡng ép” và “gây sức ép”.
Người phát ngôn ông Lưu Bằng Vũ nhấn mạnh Trung Quốc “kiên quyết phản đối mọi biện pháp trừng phạt đơn phương bất hợp pháp và quyền tài phán vươn xa”, đồng thời khẳng định Bắc Kinh “sẽ thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của mình”.
Trung Quốc hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Iran, chiếm khoảng 30% tổng kim ngạch ngoại thương của nước này và 90% lượng dầu mỏ xuất khẩu bằng đường biển. Nga và Ấn Độ đứng sau với khoảng cách đáng kể.
Tuy nhiên, theo các báo cáo mới nhất của Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) công bố vào cuối tháng 12/2025, kim ngạch thương mại chính thức giữa Trung Quốc và Iran đã giảm 24% trong 11 tháng đầu năm ngoái.
Năm ngoái, ông Trump đã áp mức thuế “đối ứng” 25% đối với Ấn Độ, cùng với khoản phạt bổ sung 25% do New Delhi tiếp tục mua dầu thô từ Nga.
Thông báo hôm đầu tuần được đưa ra trong bối cảnh Bộ trưởng Công nghệ Thông tin và Truyền thông Ấn Độ Ashwini Vaishnaw có cuộc gặp với Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, cùng các quan chức từ những nền kinh tế thuộc Nhóm G7. Tại cuộc họp, chính quyền ông Donald Trump đã thúc giục Ấn Độ giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc trong lĩnh vực khoáng sản chiến lược.
Trong khi đó, dù ông Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã đạt được thỏa thuận tại Busan (Hàn Quốc) nhằm nới lỏng một phần rào cản thương mại, mức thuế trung bình của Mỹ đối với hàng hóa Trung Quốc vẫn ở mức 47,5%, theo Viện Kinh tế Quốc tế Peterson có trụ sở tại Washington.
Dự kiến ông Trump sẽ dựa vào thẩm quyền hành pháp để ban hành các mức thuế mới mà không cần sự phê chuẩn của Quốc hội. Năm ngoái, ông đã áp thêm thuế với tất cả các đối tác thương mại của Mỹ dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA).
Cách tiếp cận này hiện đang đối mặt với một thách thức pháp lý, xoay quanh việc liệu tổng thống Mỹ có quyền viện dẫn tình trạng “khẩn cấp quốc gia” để áp đặt các mức thuế mang tính lâu dài hay không. Tòa án Tối cao Mỹ dự kiến sẽ ra phán quyết trong tuần này. Nếu phán quyết bất lợi, Washington có thể buộc phải hoàn trả hàng tỷ USD tiền thuế đã thu, nhưng hiện tại chính quyền Mỹ vẫn tiếp tục thúc đẩy kế hoạch.
Trước đó trong hôm đầu tuần, ông Trump cảnh báo trên mạng xã hội rằng “chúng ta sẽ gặp rắc rối lớn” nếu Tòa án Tối cao bác bỏ chính sách thuế của ông.
Tổng thống Mỹ cũng liên hệ trực tiếp các mức thuế mới với việc Iran đàn áp các cuộc biểu tình chống chính phủ, bùng phát từ ngày 28/12. Tổ chức nhân quyền có trụ sở tại Mỹ HRANA cho biết tính đến hôm đầu tuần, họ đã xác nhận hơn 640 người thiệt mạng, trong khi chính quyền Iran áp đặt gần như hoàn toàn lệnh phong tỏa Internet.
Theo SCMP
