Tiền sạc rẻ hơn, xe điện có thực sự tiết kiệm hơn xe tay ga?

Xe máy điện phổ thông không còn lép vế trước xe tay ga

Năm 2021, nhóm xe máy điện dưới 40 triệu đồng tại Việt Nam vẫn khá mỏng. Người dùng khi đó chỉ có một vài lựa chọn đáng chú ý như VinFast Klara, Feliz hay Yadea G5, trong khi xe tay ga phổ thông đã có dải sản phẩm quen thuộc như Honda Vision, Yamaha Janus hay FreeGo.

Hiện nay, cục diện đã khác. Thị trường xe điện phổ thông có thêm nhiều mẫu như VinFast Evo Neo, Feliz II, Viper, Dat Bike Era, Yadea Velax H Plus cùng các sản phẩm của Pega hay Selex Motors.

Ngay cả những hãng xe máy truyền thống như Honda và Yamaha cũng đã tham gia cuộc chơi bằng các dòng xe điện riêng. Sự đa dạng này giúp xe điện lần đầu tạo ra một nhóm lựa chọn đủ rộng để cạnh tranh trực tiếp với xe tay ga dưới 40 triệu đồng.

Bên cạnh đó, xe điện cũng tiến nhanh về công nghệ và khả năng vận hành. Nhiều mẫu xe phổ thông có phạm vi hoạt động 150-200 km sau mỗi lần sạc, đồng thời được trang bị pin lithium, khóa thông minh, kết nối ứng dụng và nhiều tính năng hỗ trợ nhu cầu di chuyển trong đô thị.

Ở phía xe xăng, nhóm dưới 40 triệu đồng vẫn là sân chơi quen thuộc của Honda Vision, Yamaha Janus, FreeGo, Gear hay SYM Priti 125. Đây đều là những mẫu xe ga phổ thông có lợi thế về độ phổ biến, mạng lưới bảo dưỡng và thói quen sử dụng của người Việt.

Sự xuất hiện ngày càng nhiều của xe điện trong cùng vùng giá khiến lựa chọn của người mua trở nên rộng hơn. Thay vì chỉ cân nhắc giữa các mẫu xe ga xăng, khách hàng phổ thông nay đã có thêm một nhóm sản phẩm khác để đặt lên bàn cân.

Khoản tiết kiệm lớn nhất nằm ở nhiên liệu

Giữa xe xăng và xe điện, bài toán kinh tế dễ thấy nhất nằm ở chi phí nhiên liệu.

Nếu xe ga phổ thông thường tiêu thụ quanh mức 2 lít xăng cho 100 km, nhiều mẫu xe điện hiện nay có mức tiêu thụ quy đổi khoảng 2 kWh cho cùng quãng đường.

Từ mức tiêu thụ này, chênh lệch bắt đầu hiện ra rõ hơn. Với giá điện sinh hoạt 2.204 đồng/kWh, xe điện tốn khoảng 4.400 đồng để đi 100 km. Trong khi đó, với giá xăng 23.000 đồng/lít, một chiếc xe ga tiêu thụ 2 lít/100 km sẽ cần khoảng 46.000 đồng cho cùng quãng đường. Nói cách khác, riêng chi phí năng lượng, xe điện chỉ tiêu tốn bằng 1/10 so với xe tay ga.

Khoản chênh lệch này không quá lớn nếu chỉ nhìn theo từng ngày, nhưng trở nên đáng kể khi cộng dồn trong nhiều năm. Một nhân viên văn phòng di chuyển trung bình 30 km/ngày sẽ đi khoảng 33.000 km sau 3 năm. Với quãng đường này, tiền điện ước tính chưa tới 1,5 triệu đồng, trong khi tiền xăng có thể lên đến 15 triệu đồng.

Ở nhóm chạy nhiều như shipper hoặc tài xế công nghệ, sự khác biệt còn lớn hơn. Nếu di chuyển khoảng 100 km/ngày, tổng quãng đường sau 3 năm vào khoảng 109.500 km.

Khi đó, chi phí điện ước tính khoảng 4,8 triệu đồng, còn tiền xăng có thể xấp xỉ 50 triệu đồng. Phần chênh lệch hơn 45 triệu đồng là lý do xe điện ngày càng được chú ý ở nhóm người dùng có cường độ di chuyển cao.

Chi phí thấp hơn, nhưng vẫn có những đánh đổi

Lợi thế về tiền điện và chi phí bảo dưỡng giúp xe điện tiết kiệm hơn trong quá trình sử dụng. Tuy nhiên, tổng chi phí sở hữu không chỉ gồm hóa đơn điện hay tiền xăng.

Yếu tố đáng cân nhắc nhất của xe điện là pin, bộ phận có thể ảnh hưởng lớn đến tổng chi phí sở hữu nếu phải thay ngoài bảo hành. Theo bảng giá công bố của các hãng, pin LFP trên một số mẫu VinFast như Feliz II hay Viper có giá khoảng 5,6 triệu đồng, pin Dat Bike khoảng 13,2 triệu đồng, pin Yamaha khoảng 23,4 triệu đồng, còn Yadea dao động quanh 10 triệu đồng.

Với người dùng phổ thông đi 20-40 km/ngày, rủi ro thay pin trong 3 năm đầu không quá lớn nếu sử dụng đúng cách. Ngược lại, với shipper hoặc tài xế công nghệ chạy 80-100 km/ngày, số chu kỳ sạc tăng nhanh khiến tuổi thọ pin trở thành biến số cần tính đến.

Do không sử dụng động cơ đốt trong, xe điện không phát sinh các hạng mục như dầu máy, bugi, lọc gió hay dầu láp. Với quãng đường khoảng 33.000 km trong 3 năm, chi phí bảo dưỡng xe tay ga phổ thông thường dao động 3-5 triệu đồng, trong khi xe điện chỉ khoảng 1-2 triệu đồng.

Tuy nhiên cần xem xét tới thời gian nạp năng lượng. Xe ga chỉ mất vài phút để đổ xăng, trong khi xe điện vẫn phụ thuộc vào thời gian sạc hoặc hạ tầng đổi pin. Các giải pháp đổi pin đang giúp thu hẹp khoảng cách này, nhưng chưa phổ biến như hệ thống cây xăng, đặc biệt với nhóm chạy dịch vụ hoặc di chuyển cường độ cao.

Cuối cùng là giá trị bán lại. Khảo sát trên thị trường xe qua sử dụng cho thấy sau khoảng một năm, Honda Vision giảm khoảng 11% giá trị, Yamaha Janus giảm 15%, VinFast Vero X giảm 14%, còn Theon S giảm 21%. Điều này cho thấy xe điện không mất giá nhanh hơn xe ga, nhưng mức khấu hao vẫn phụ thuộc nhiều vào tình trạng pin và độ phổ biến của từng mẫu xe.

Nhìn chung, xe điện có lợi thế rõ về chi phí ngắn hạn nhờ tiền điện thấp và ít hạng mục bảo dưỡng. Riêng nhóm chạy dịch vụ, dù xe điện giúp tiết kiệm đáng kể chi phí năng lượng, lợi ích sau cùng vẫn phụ thuộc vào độ bền pin, thời gian nạp năng lượng và khả năng bán lại sau thời gian sử dụng cường độ cao.