Thanh tra Chính phủ vừa công bố thông báo kết luận thanh tra việc chấp hành chính sách, pháp luật trong hoạt động kinh doanh vàng và các vấn đề liên quan tại một số doanh nghiệp.
Theo kết luận, thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước cùng các bộ, ngành đã triển khai nhiều giải pháp quản lý thị trường vàng. Hoạt động mua, bán vàng miếng được kiểm soát tương đối chặt chẽ; người dân, doanh nghiệp chỉ được mua, bán vàng miếng tại các địa điểm được phép kinh doanh. Qua đó, góp phần ổn định thị trường ngoại hối và hạn chế rủi ro liên quan đến vàng trong hệ thống tổ chức tín dụng.
Tuy nhiên, Thanh tra Chính phủ nhận định hoạt động kinh doanh vàng vẫn tồn tại một số hạn chế, thiếu sót và vi phạm tại các doanh nghiệp được thanh tra, kiểm tra, xác minh.
Đáng chú ý, cơ quan thanh tra cho rằng hiện chưa có quy định pháp luật cụ thể và chế tài xử lý đối với hành vi găm hàng, thao túng thị trường vàng.
Từ đó, Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Ngân hàng Nhà nước rà soát các quy định, sớm tham mưu sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện pháp luật về hoạt động kinh doanh vàng.
Trong đó, Ngân hàng Nhà nước được kiến nghị nghiên cứu, tham mưu xây dựng quy định để xử lý kịp thời, nghiêm minh các hành vi thao túng gây bất ổn thị trường vàng, phù hợp với lộ trình nghiên cứu thành lập sàn giao dịch vàng.
Thanh tra Chính phủ đồng thời kiến nghị tăng cường thanh tra, kiểm tra toàn diện hoạt động kinh doanh vàng nhằm phát hiện, xử lý nghiêm các vi phạm, nhất là hành vi thao túng, găm hàng, đẩy giá, buôn lậu, đầu cơ, trục lợi và kinh doanh trái phép gây bất ổn thị trường.
Trong nội dung kiến nghị, Thanh tra Chính phủ nêu tên Công ty CP Vàng bạc đá quý Bảo Tín Mạnh Hải và Công ty TNHH Mi Hồng liên quan các nội dung về hoạt động kinh doanh vàng.
Đối với Bộ Công an, Thanh tra Chính phủ kiến nghị chủ trì, phối hợp với Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan liên quan thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng về tình hình thị trường vàng thời gian qua; trong đó, xử lý “không khoan nhượng” các hành vi buôn lậu, gian lận, trốn thuế, đầu cơ, trục lợi, kinh doanh trái phép, găm hàng và thao túng thị trường vàng của các doanh nghiệp kinh doanh vàng.
Mi Hồng kê khai thiếu thuế thu nhập cá nhân phải nộp của thành viên HĐTV khi chuyển nhượng vốn
Bên cạnh những hạn chế trong công tác quản lý, kết luận thanh tra cũng chỉ rõ nhiều vi phạm cụ thể tại các doanh nghiệp kinh doanh vàng.
Tại Công ty TNHH Mi Hồng, Thanh tra Chính phủ xác định doanh nghiệp chưa báo cáo Ngân hàng Nhà nước về việc chấm dứt hoạt động kinh doanh vàng miếng tại một số chi nhánh.
Doanh nghiệp cũng có vi phạm về công bố thông tin, cung cấp thông tin sai lệch, không đầy đủ cho khách hàng về sản phẩm cung cấp trên website theo quy định về thương mại điện tử và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Trong lĩnh vực phòng, chống rửa tiền, Mi Hồng chưa thực hiện đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ; việc thu thập thông tin nhận biết khách hàng chưa đầy đủ. Doanh nghiệp cũng không cập nhật, xác minh thông tin nhận biết khách hàng và không phân loại khách hàng theo mức độ rủi ro về rửa tiền để áp dụng các biện pháp xử lý tương ứng.
Thanh tra Chính phủ đồng thời phát hiện Mi Hồng kê khai thiếu thuế thu nhập cá nhân phải nộp của thành viên hội đồng thành viên khi chuyển nhượng vốn.
Bảo Tín Mạnh Hải kê khai chưa đúng các khoản thu
Tại Công ty CP Vàng bạc đá quý Bảo Tín Mạnh Hải, Thanh tra Chính phủ xác định doanh nghiệp nhận đặt cọc của một số khách hàng mua vàng miếng nhưng không giao vàng ngay, vi phạm quy định tại giấy phép kinh doanh mua, bán vàng miếng.
Doanh nghiệp cũng xác định không đúng chỉ tiêu giá vốn hàng hóa mua vào trên tờ khai thuế giá trị gia tăng, dẫn đến kê khai thiếu và phải nộp bổ sung thuế GTGT đối với hoạt động mua, bán, chế tác vàng bạc, đá quý.
Đối với công tác phòng, chống rửa tiền, cơ quan thanh tra phát hiện Bảo Tín Mạnh Hải còn nhiều thiếu sót. Doanh nghiệp xây dựng quy định nội bộ về phòng, chống rửa tiền chưa đúng quy định; báo cáo Ngân hàng Nhà nước thiếu số lượng giao dịch có giá trị lớn phải báo cáo; chưa thực hiện đầy đủ việc xác minh thông tin khách hàng và phân loại khách hàng theo mức độ rủi ro về rửa tiền để áp dụng biện pháp xử lý tương ứng.
Còn có vi phạm trong việc chấp hành quy định về thương mại điện tử, sử dụng công nghệ số để kinh doanh vàng như đăng ký lại website với Bộ Công Thương chậm hơn so với quy định; thông tin trên website chưa thể hiện rõ giá mua, giá bán bao gồm hay chưa bao gồm những chi phí liên quan đến việc mua vàng hoặc phí dịch vụ như thuế, phí đóng gói, phí vận chuyển và các chi phí phát sinh khác.
Hạch toán, kê khai chưa đúng các khoản thu, phân bổ chi phí, chi phí thuê ngoài, chi phí tư vấn chưa đúng các quy định pháp luật thuế, dẫn đến phải bổ sung nộp thuế.
SJC vi phạm quy định của pháp luật về thuế GTGT
Tại Công ty TNHH Vàng bạc đá quý Sài Gòn (SJC), doanh nghiệp vi phạm quy định về kế toán trong việc trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho vàng miếng, dẫn đến phải hạch toán tăng và nộp bổ sung vào ngân sách nhà nước phần lợi nhuận còn lại năm 2024.
SJC cũng xác định không đúng chỉ tiêu giá vốn hàng hóa mua vào trên tờ khai thuế GTGT, dẫn đến kê khai thiếu và phải nộp bổ sung thuế GTGT đối với hoạt động mua, bán, chế tác vàng bạc, đá quý. Nội dung này được Thanh tra Chính phủ xác định là vi phạm quy định của pháp luật về thuế GTGT.
Tại Công ty CP Vàng bạc đá quý Phú Nhuận (PNJ) kết quả thanh tra cho thấy các doanh nghiệp xác định không đúng chỉ tiêu giá vốn hàng hóa mua vào trên tờ khai thuế GTGT, dẫn đến kê khai thiếu và phải nộp bổ sung thuế.
Nhiều bất cập trong quản lý thị trường vàng
Kết luận thanh tra đồng thời chỉ ra những bất cập trong công tác quản lý thị trường vàng.
Trong giai đoạn 2023-2025, Ngân hàng Nhà nước chưa cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu để doanh nghiệp sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ. Theo Thanh tra Chính phủ, đây là một trong những nguyên nhân khiến nguồn cung nguyên liệu hạn chế, góp phần làm chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới ở mức cao.
Đáng chú ý, trong khi hoạt động nhập khẩu vàng bị hạn chế, các doanh nghiệp vẫn phải mua một lượng lớn vàng nguyên liệu có nguồn gốc, xuất xứ không rõ ràng từ một số cá nhân có thu nhập không tương xứng với khối lượng và giá trị giao dịch lớn.
Thanh tra Chính phủ cho rằng các giao dịch này có dấu hiệu bất thường theo quy định về phòng, chống rửa tiền và thuộc nhóm giao dịch phải giám sát đặc biệt.
Cơ quan thanh tra cũng chỉ ra Ngân hàng Nhà nước chưa có cơ sở dữ liệu đồng bộ để quản lý thị trường vàng một cách khoa học, chủ động.
Từ những tồn tại, bất cập được chỉ ra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Ngân hàng Nhà nước tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý thị trường vàng, tách bạch phạm vi quản lý vàng trang sức, mỹ nghệ và vàng miếng.
Đồng thời, cần tạo điều kiện phát triển sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ trong nước; tăng cường các biện pháp ngăn chặn đầu cơ, thao túng và các hành vi gây bất ổn thị trường vàng.
Chuyển thông tin vi phạm sang Bộ Công an
Thanh tra Chính phủ cho biết đã chuyển thông tin có dấu hiệu vi phạm pháp luật để Bộ Công an xem xét, xử lý theo quy định.
Nội dung thứ nhất liên quan đến 7 cá nhân bán vàng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, xuất xứ với số tiền khoảng 2.084 tỷ đồng. Theo kết luận, các giao dịch có khối lượng và giá trị lớn bất thường, không tương xứng với thu nhập của những cá nhân bán vàng.
Nội dung thứ hai là việc kê khai không đúng thuế và lợi nhuận còn lại với số tiền tạm tính 93,7 tỷ đồng của 6 doanh nghiệp.
Trong đó, hành vi kê khai không đúng thuế GTGT đối với hoạt động kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ diễn ra trong nhiều năm, có tính chất phổ biến, dẫn đến số thuế GTGT nộp thiếu tạm tính 28,4 tỷ đồng.
