Raytheon vừa công bố một thỏa thuận nhiều năm với Lầu Năm Góc nhằm tăng mạnh sản lượng hàng năm của loại tên lửa không đối không chủ lực của quân đội Mỹ, AIM-120 AMRAAM, lên mức ít nhất 1.900 quả mỗi năm. Con số này tương đương mức tăng tối thiểu 158% so với sản lượng năm 2024, khi Mỹ chỉ sản xuất khoảng 1.200 tên lửa loại này.
Mặc dù tên lửa kế nhiệm AIM-260 đã được phát triển từ năm 2017, chương trình này không chỉ liên tục bị trì hoãn trong quá trình đưa vào biên chế mà còn được dự đoán là quá đắt đỏ để triển khai trên diện rộng trong Không quân, Hải quân và Thủy quân lục chiến Mỹ.
Trong khi AIM-260 nhiều khả năng sẽ được tập trung chủ yếu tại chiến trường Thái Bình Dương để đối phó các mối đe dọa ngang tầm từ lực lượng không quân Trung Quốc, thì phiên bản nâng cấp sâu AIM-120D được dự báo vẫn sẽ tiếp tục đóng vai trò là tên lửa không đối không chủ lực của các đơn vị tiêm kích Mỹ ở các khu vực khác trong nhiều năm tới.
Hiện AIM-120 đang được biên chế và xuất khẩu cho 43 khách hàng quốc phòng của Mỹ. Việc tăng vọt sản lượng không chỉ phản ánh nhu cầu ngày càng lớn của chính quân đội Mỹ đối với biến thể AIM-120D mới nhất, mà còn cho thấy nhu cầu xuất khẩu đang gia tăng mạnh. Mỹ đã đạt được thành công đáng kể trong việc mở rộng thị phần trên thị trường tiêm kích toàn cầu, chủ yếu nhờ việc cung cấp F-35 – mẫu tiêm kích thế hệ năm duy nhất tương thích hoàn toàn với NATO.
Ngoài một hợp đồng bán Su-57 của Nga cho Algeria, tất cả các thương vụ tiêm kích thế hệ 5 trên thế giới cho đến nay đều là F-35. Trên thị trường xuất khẩu, F-35 liên tục vượt trội so với các đối thủ phương Tây như F/A-18E/F hay Eurofighter.
Ở cấu hình tiêu chuẩn hiện tại, F-35 chỉ mang được 4 tên lửa AIM-120 trong khoang vũ khí trong thân. Tuy nhiên, con số này sẽ tăng lên 6 tên lửa đối với các biến thể F-35A và F-35C khi chúng được nâng cấp lên chuẩn Block 4 vào đầu thập niên 2030.
Tháng 9/2025, Không quân Mỹ xác nhận đã thực hiện vụ giao chiến không đối không ở cự ly xa nhất từng được ghi nhận, sử dụng tên lửa AIM-120. Trước đó, các nâng cấp của loại tên lửa này đã được thử nghiệm tại căn cứ Eglin vào mùa thu năm 2024, với tiêm kích F-22 làm bệ phóng. Cuộc thử nghiệm đã xác nhận một hồ sơ bay mở rộng cho tên lửa, cho thấy các nâng cấp theo chương trình Form, Fit, Function Refresh (F3R) đã giúp cải thiện đáng kể hiệu suất tác chiến.
Phiên bản AIM-120D3 được thử nghiệm vốn được phát triển từ những năm 2010, nhằm đối phó trực tiếp với những bước tiến trong năng lực tên lửa không đối không của Trung Quốc, đặc biệt là sự ra đời của PL-15 – loại tên lửa được trang bị cho tiêm kích tàng hình J-20. Những thành công rõ rệt trong việc nâng cao tính năng của AIM-120 được cho là đã góp phần quan trọng thúc đẩy quyết định tăng mạnh sản lượng.
Một điểm yếu lớn của AIM-120 là đầu tự dẫn radar của nó không được trang bị radar mảng pha quét điện tử chủ động (AESA) tiên tiến như các loại PL-15, PL-16 và PL-17 của Trung Quốc. Kế hoạch tích hợp radar AESA cho biến thể AIM-120D từng được xem xét nhưng đã bị hủy bỏ nhằm giảm chi phí. Việc sử dụng radar kém tiên tiến hơn làm hạn chế khả năng chống gây nhiễu và khả năng khóa mục tiêu tàng hình hiện đại của tên lửa.
Được kỳ vọng sẽ thay thế AIM-120, AIM-260 ban đầu dự kiến đi vào biên chế khoảng năm 2022, nhưng nhiều lần trì hoãn đã khiến mốc này bị lùi lại ít nhất từ 4-5 năm. Dù tiến độ phát triển chi tiết vẫn còn nhiều điểm chưa rõ ràng, các đề xuất xin kinh phí cho sản xuất hàng loạt và mua sắm từ cả Không quân lẫn Hải quân Mỹ cho thấy chương trình này đã tiến sát, hoặc đã hoàn tất, giai đoạn thử nghiệm phát triển. Cuối năm 2021, Không quân Mỹ xác nhận đã bắt đầu sử dụng các tiêm kích F-16 đã loại biên làm mục tiêu bay phục vụ thử nghiệm AIM-260.
Bên cạnh đó, vẫn còn những câu hỏi lớn xoay quanh khả năng xuất khẩu AIM-260 trong tương lai. Các hạn chế xuất khẩu được dự đoán sẽ tiếp tục giúp duy trì những thị trường quan trọng cho AIM-120, qua đó củng cố vị thế lâu dài của loại tên lửa này trong kho vũ khí không đối không của Mỹ và các đồng minh.
Theo MW
