Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ông không cần sự giúp đỡ của Trung Quốc để chấm dứt cuộc chiến với Iran, trong bối cảnh hy vọng về một thỏa thuận hòa bình lâu dài ngày càng suy giảm và Tehran siết chặt quyền kiểm soát đối với eo biển Hormuz.
Trước thềm hội nghị thượng đỉnh quan trọng tại Bắc Kinh, ông Trump nói ông không cho rằng cần phải nhờ tới Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình để giải quyết cuộc xung đột vốn vẫn đang làm tê liệt hoạt động hàng hải qua tuyến đường cung cấp khoảng 1/5 nguồn dầu mỏ thế giới.
“Tôi không nghĩ chúng tôi cần bất kỳ sự giúp đỡ nào về Iran. Chúng tôi sẽ thắng bằng cách này hay cách khác, hòa bình hoặc không,” ông nói với các phóng viên.
Hơn một tháng sau khi lệnh ngừng bắn mong manh có hiệu lực, hai bên vẫn chưa đạt được tiến triển nào hướng tới một thỏa thuận chấm dứt xung đột.
Trong khi đó, Iran dường như đã củng cố quyền kiểm soát đối với eo biển Hormuz bằng cách ký các thỏa thuận với Iraq và Pakistan để vận chuyển dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng từ khu vực, theo các nguồn tin am hiểu vấn đề.
Các nguồn tin cho biết nhiều quốc gia khác cũng đang xem xét các thỏa thuận tương tự, động thái có thể khiến quyền kiểm soát của Tehran đối với tuyến đường biển này trở thành trạng thái “bình thường hóa” lâu dài hơn.
Chính quyền Trump ngày 13/5 cho biết các quan chức cấp cao Mỹ và Trung Quốc hồi tháng trước đã nhất trí rằng không quốc gia nào nên được phép thu phí đối với hoạt động hàng hải qua khu vực này, trong nỗ lực thể hiện sự đồng thuận trước thềm hội nghị thượng đỉnh.
Trung Quốc – quốc gia duy trì quan hệ với Iran và vẫn là một trong những khách hàng mua dầu lớn của Tehran – không phản đối mô tả này.
Ông Trump dự kiến sẽ thảo luận về cuộc chiến với ông Tập trong các cuộc họp diễn ra từ ngày 15-16/5 và được cho là sẽ thúc giục Bắc Kinh thuyết phục Tehran đạt thỏa thuận với Washington nhằm chấm dứt xung đột.
Các yêu cầu của Mỹ bao gồm chấm dứt chương trình hạt nhân của Iran và từ bỏ quyền kiểm soát eo biển Hormuz.
Iran đã đáp trả bằng các yêu cầu riêng, bao gồm bồi thường thiệt hại chiến tranh, chấm dứt phong tỏa của Mỹ và kết thúc chiến tranh trên mọi mặt trận, bao gồm cả tại Lebanon, nơi đồng minh của Mỹ là Israel đang giao tranh với lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn.
Ông Trump hôm 12/5 đã bác bỏ các lập trường này và gọi chúng là “rác rưởi”.
Cái giá của chiến tranh
Trong bối cảnh chi phí chiến tranh tiếp tục leo thang, ông Trump khẳng định những khó khăn tài chính của người dân Mỹ không ảnh hưởng tới suy nghĩ của ông về cuộc chiến với Iran.
Bộ Lao động Mỹ trước đó cùng ngày cho biết lạm phát tiêu dùng của Mỹ tiếp tục tăng tốc trong tháng 4, với mức tăng theo năm cao nhất trong 3 năm qua.
Dữ liệu cho thấy giá thực phẩm tăng mạnh, trong khi chi phí thuê nhà và vé máy bay cũng leo thang.
Khi được một phóng viên hỏi mức độ mà khó khăn kinh tế của người dân Mỹ thúc đẩy ông tìm kiếm thỏa thuận hòa bình, ông Trump trả lời: “Không hề một chút nào.”
“Điều duy nhất quan trọng, khi tôi nói về Iran, là họ không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân,” ông Trump nói trước khi rời White House để lên đường sang Trung Quốc.
“Tôi không nghĩ về tình hình tài chính của người dân Mỹ. Tôi không nghĩ về bất kỳ ai cả. Tôi chỉ nghĩ về một điều: Chúng ta không thể để Iran có vũ khí hạt nhân. Chỉ vậy thôi. Đó là điều duy nhất thúc đẩy tôi.”
Các phát biểu này được cho là sẽ khiến giới chỉ trích chú ý, trong bối cảnh chi phí sinh hoạt vẫn là một trong những vấn đề hàng đầu đối với cử tri trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.
Giá dầu thô Brent tiếp tục tăng, vượt 107 USD/thùng khi bế tắc khiến eo biển Hormuz phần lớn vẫn bị phong tỏa.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết tàu sân bay USS Abraham Lincoln đang hoạt động tại biển Arab để thực thi lệnh phong tỏa của Mỹ, nơi con tàu đã chuyển hướng 65 tàu thương mại và vô hiệu hóa 4 tàu khác.
Lầu Năm Góc ước tính chi phí chiến tranh hiện đã lên tới 29 tỷ USD, tăng thêm 4 tỷ USD so với con số công bố hồi cuối tháng trước.
Một quan chức nói với các nghị sĩ rằng khoản tăng mới bao gồm chi phí sửa chữa, thay thế thiết bị và chi phí vận hành.
Các cuộc khảo sát cho thấy cuộc chiến không được lòng cử tri Mỹ, chỉ còn chưa đầy sáu tháng trước cuộc bầu cử toàn quốc sẽ quyết định liệu đảng Đảng Cộng hòa của ông Trump có giữ được quyền kiểm soát Quốc hội hay không.
Theo cuộc khảo sát của Reuters/Ipsos hôm 12/5, cứ 3 người Mỹ thì có 2 người – bao gồm một trong ba cử tri Cộng hòa và gần như toàn bộ cử tri Dân chủ – cho rằng ông Trump chưa giải thích rõ ràng lý do Mỹ bước vào chiến tranh.
Theo Reuters
