Tổng thống Donald Trump cho biết ông “rất muốn” nhìn thấy một Ireland thống nhất, đồng thời dự đoán trong chuyến thăm Ireland hôm 12/9 rằng việc Cộng hòa Ireland và Bắc Ireland hợp nhất “rốt cuộc sẽ xảy ra”.
Phát biểu của ông Trump được đưa ra chỉ vài ngày sau khi tân Thủ tướng Anh Andy Burnham tuyên bố một cuộc trưng cầu dân ý về việc Bắc Ireland rời Vương quốc Anh hiện “không nằm trên bàn”.
“Tôi không muốn gây ra bất kỳ vấn đề nào, nhưng tôi sẽ nói với các bạn rằng tôi rất muốn thấy Ireland thống nhất. Tôi có bạn bè ở cả hai phía, những người tuyệt vời”, ông Trump nói khi được hỏi về vấn đề nhạy cảm này trong chuyến công du Ireland kéo dài hai ngày.
“Họ đều là người Ireland. Làm sao họ có thể là người xấu được, đúng không? Tôi rất muốn thấy họ thống nhất. Tôi nghĩ nếu điều đó xảy ra thì sẽ là một thành tựu tuyệt vời đối với tất cả mọi người. Tất nhiên, Vương quốc Anh sẽ có tiếng nói về chuyện này, nhưng tôi nghĩ đó sẽ là một điều tuyệt vời. Ý tôi là, làm sao nó có thể là điều xấu?”
Theo Hiệp định Thứ Sáu Tốt lành năm 1998, chính phủ Anh có quyền tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý về tương lai của Bắc Ireland. Tuy nhiên, để Ireland thống nhất, phương án này phải nhận được đa số phiếu ủng hộ tại cả Bắc Ireland và Cộng hòa Ireland.
Bắc Ireland nằm dưới sự cai trị của Anh từ năm 1921. Vấn đề chủ quyền đối với vùng lãnh thổ này từ lâu đã là một trong những vấn đề chính trị nhạy cảm nhất trên quần đảo Ireland, với sự chia rẽ sâu sắc giữa những người muốn Bắc Ireland tiếp tục thuộc Vương quốc Anh và những người ủng hộ một Ireland thống nhất.
Vấn đề Falkland cũng được đưa ra
Vấn đề thống nhất Ireland không phải chủ đề duy nhất liên quan đến Vương quốc Anh mà ông Trump đề cập trong chuyến thăm.
Tổng thống Mỹ cũng nói về quần đảo Falkland, chỉ vài ngày sau khi ông nói với GB News rằng Mỹ có thể không hỗ trợ nếu Argentina tìm cách giành lại vùng lãnh thổ do Anh kiểm soát.
Ông Trump thời gian qua ngày càng bức xúc với Anh và các đồng minh NATO khác vì cho rằng họ không cung cấp đủ hỗ trợ cho cuộc chiến tại Iran.
Trong khi đó, căng thẳng giữa Anh và Argentina liên quan đến Falkland đang có dấu hiệu gia tăng. Argentina từ lâu tuyên bố chủ quyền đối với quần đảo này, trong khi Anh kiểm soát Falkland kể từ thế kỷ 19.
Tổng thống Argentina Javier Milei, một đồng minh của ông Trump, trong bài phát biểu tuần trước nói rằng quần đảo Falkland “là tương lai của chúng ta”.
Xuất hiện cùng Thủ tướng Ireland Micheál Martin, ông Trump được hỏi về cuộc trò chuyện gần đây với ông Burnham và liệu vấn đề Falkland có được đưa ra hay không.
“Tôi nhớ khi còn là một cậu bé, cũng khá nhỏ thôi, về quần đảo Falkland”, ông Trump nói, đề cập đến cuộc chiến năm 1982 giữa Anh và Argentina.
Sau đó, ông dường như cho rằng Anh sẽ gặp khó khăn nếu Argentina tìm cách tiến hành một cuộc tấn công nhằm vào Falkland.
“Tôi không biết liệu họ có sẵn sàng đi xa đến thế hay không. Nơi đó rất xa. Các bạn đang nói về nhiều tuần di chuyển bằng tàu”, ông Trump nói.
Ông Trump cũng để ngỏ khả năng đóng vai trò trung gian hòa giải nếu căng thẳng giữa Anh và Argentina liên quan đến Falkland tiếp tục leo thang.
“Tôi chắc chắn sẽ được gọi đến để xử lý thảm họa tiềm tàng đó”, ông nói.
Ông Trump đặt cả Ireland và Falkland vào bài toán đối ngoại
Những phát biểu của ông Trump về Ireland và Falkland được đưa ra trong chuyến thăm diễn ra giữa lúc quan hệ của Mỹ với một số đồng minh truyền thống đang chịu sức ép bởi cuộc chiến tại Iran.
Trong trường hợp Ireland, ông Trump nói khá rõ rằng ông ủng hộ khả năng thống nhất hòn đảo, dù thừa nhận Vương quốc Anh sẽ có tiếng nói trong vấn đề này. Tuy nhiên, việc thống nhất Ireland không thể chỉ phụ thuộc vào mong muốn của Washington hay London mà phải tuân thủ cơ chế chính trị được thiết lập sau Hiệp định Thứ Sáu Tốt lành.
Với Falkland, tình hình phức tạp hơn khi đây là tranh chấp lãnh thổ lâu năm giữa Anh và Argentina. Cuộc chiến năm 1982 kết thúc với chiến thắng của Anh sau khi lực lượng Argentina đổ bộ lên quần đảo, nhưng Buenos Aires chưa bao giờ từ bỏ yêu sách chủ quyền.
Trong bối cảnh đó, việc ông Trump cho rằng Anh có thể gặp khó khăn nếu phải đối phó với một cuộc tấn công từ Argentina, đồng thời để ngỏ khả năng hòa giải, càng thu hút sự chú ý.
Cuối ngày 12/9, Tổng thống Trump dự kiến tới sân golf Doonbeg của ông tại hạt Clare, nơi ông sẽ tham dự giải Irish Open.
Theo NYP