Arab Saudi đã tạm đóng đường ống dẫn dầu Đông-Tây sau khi tuyến vận chuyển dầu quan trọng này bị tấn công từ trên không trong bối cảnh cuộc chiến ở Trung Đông tiếp tục lan rộng.
Nhà xuất khẩu dầu thô lớn nhất thế giới quyết định tạm ngừng hoạt động đường ống sau một cuộc tấn công bằng drone mà cả Baghdad và Riyadh đều cho rằng xuất phát từ Iraq, nơi các lực lượng dân quân được Iran hậu thuẫn đang hoạt động. Iraq đã cách chức một chỉ huy quân sự để phản ứng trước vụ tấn công.
Đường ống dài 1.200 km (745 dặm), chạy xuyên bán đảo Arab, từng giúp Arab Saudi duy trì xuất khẩu mà không phải phụ thuộc hoàn toàn vào tuyến hàng hải đang bị đình trệ tại eo biển Hormuz. Hoạt động vận chuyển dầu qua Hormuz đã giảm xuống mức rất thấp do cuộc chiến giữa Mỹ và Iran.
Bộ Năng lượng Arab Saudi cho biết việc đóng đường ống là biện pháp phòng ngừa. Theo các công ty theo dõi tàu biển và giới phân tích, tuyến đường này đã vận chuyển khoảng 4-5 triệu thùng dầu/ngày trong những tháng gần đây, tương đương 4-5% nguồn cung dầu toàn cầu.
Vụ tấn công xảy ra đúng lúc lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn tại Yemen đang siết chặt kiểm soát Biển Đỏ. Cùng với tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz, diễn biến này đang tạo sức ép lên nguồn cung năng lượng ở cả hai phía bán đảo Arab và đẩy giá dầu thế giới trở lại trên 100 USD/thùng.
Bốn nguồn tin thuộc chính quyền Yemen nói với Reuters rằng Houthi đã chiếm đảo Perim có vị trí chiến lược hôm thứ Sáu, tại cửa ngõ Biển Đỏ, trong khu vực eo biển Bab el-Mandeb.
Hai vụ việc được ghi nhận hôm thứ Sáu - cuộc tấn công đường ống dầu và việc Houthi chiếm đảo Perim - có thể đánh dấu một bước leo thang nguy hiểm trong lúc các nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt chiến tranh đang đình trệ.
Các nguồn tin cho biết Arab Saudi đã đề nghị Washington hỗ trợ quân sự để đối phó với Houthi. Động thái diễn ra trong thời điểm giá nhiên liệu tăng cao do chiến tranh đã bắt đầu gây tổn thất về mặt chính trị cho Tổng thống Mỹ Donald Trump và đảng Cộng hòa trước cuộc bầu cử Quốc hội tháng 11.
Đường ống Đông-Tây bị tấn công vào sáng thứ Năm tại các khu vực Riyadh và Medina của Arab Saudi, Bộ Năng lượng nước này cho biết.
Hiện chưa rõ bên nào đứng sau vụ tấn công. Hình ảnh vệ tinh cho thấy một cột khói đen bốc lên từ khu vực đường ống ở phía nam Medina. Bộ Ngoại giao Arab Saudi cho biết vụ tấn công khiến một số người bị thương và gây thiệt hại đang được đánh giá, nhưng không nêu cụ thể ảnh hưởng đối với hoạt động xuất khẩu dầu.
Theo tuyên bố hôm thứ Bảy của Văn phòng Thủ tướng Iraq, vị chỉ huy quân sự bị cách chức trước đó phụ trách các chiến dịch tại tỉnh Maysan. Tỉnh này nằm giáp Iran ở phía đông nam Iraq và từ lâu được xem là địa bàn hoạt động, đồng thời là nơi có ảnh hưởng của các nhóm dân quân người Shi'ite được Tehran hậu thuẫn.
Arab Saudi cho biết chưa tiến hành trả đũa sau khi Thủ tướng Iraq đề nghị nước này kiềm chế. Riyadh đồng thời khẳng định vẫn bảo lưu quyền “thực hiện mọi biện pháp cần thiết” để bảo vệ lợi ích của mình. Chính phủ Iraq lên án các vụ tấn công.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết nguồn cung dầu thô của Arab Saudi đã giảm xuống mức thấp nhất trong hơn 3 thập niên, một phần do các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền đi qua Bab el-Mandeb của những nhóm liên quan đến Houthi.
Để phòng ngừa, Iraq cũng ra lệnh đóng cửa cửa khẩu Shalamcheh giữa Iraq và Iran, hai nguồn tin an ninh cho Reuters biết. Đây là một trong những tuyến đường chính đưa rau củ và các mặt hàng thực phẩm khác từ Iran vào Iraq.
Hai nguồn tin cho biết một chiến dịch quy mô lớn đang được triển khai nhằm truy tìm những người chịu trách nhiệm về vụ tấn công đường ống.
Kế hoạch phản công
Nếu Houthi giành quyền kiểm soát eo biển Bab el-Mandeb, Iran - quốc gia hậu thuẫn lực lượng này - có thể đạt được một lợi thế quan trọng trong cuộc chiến với Mỹ.
Các lực lượng chính phủ Yemen phát tín hiệu rằng họ sẽ tìm cách giành lại những khu vực Houthi vừa chiếm được. Đây là lực lượng chiến đấu trên núi từng chống chọi với nhiều năm không kích dữ dội của Arab Saudi trong cuộc nội chiến Yemen, trước khi mở chiến dịch tiến công chớp nhoáng dọc bờ biển Biển Đỏ trong tuần này.
Reuters đưa tin hôm thứ Năm rằng bước tiến nhanh chóng của Houthi xuống khu vực ven Biển Đỏ của Yemen được thực hiện với sự chỉ đạo trực tiếp từ lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran.
Hai nguồn tin Iran cho biết Tehran đã yêu cầu Houthi hồi tuần trước tăng cường các cuộc tấn công nhằm vào Arab Saudi, đồng thời cam kết cung cấp thêm tài chính, vũ khí và các sĩ quan cấp cao để hỗ trợ lực lượng này.
Iran gọi Houthi là một đồng minh nhưng công khai phủ nhận việc chỉ đạo quân sự cho lực lượng này, đồng thời khẳng định Houthi “không phải lực lượng ủy nhiệm” của Tehran.
Yahya Saree, người phát ngôn quân sự của Houthi, cho biết hoạt động hàng hải vẫn an toàn đối với tất cả tàu thuyền, ngoại trừ các tàu Arab Saudi nằm trong lệnh cấm đã được công bố trước đó.
Arab Saudi tìm kiếm hỗ trợ
Hai nguồn tin nắm rõ vấn đề nói với Reuters rằng Thái tử Arab Saudi Mohammed bin Salman đã ít nhất hai lần gọi điện cho Tổng thống Donald Trump hôm thứ Năm để đề nghị Mỹ hỗ trợ quân sự trong cuộc chiến chống Houthi. Các nguồn tin xác nhận thông tin được Axios đưa ra trước đó.
Theo hai nguồn tin, Washington nói với Riyadh rằng Mỹ hiện chưa sẵn sàng tiến hành hành động quân sự trực tiếp, nhưng sẽ hỗ trợ Arab Saudi về chia sẻ tình báo và xác định mục tiêu.
Nhà Trắng không trả lời câu hỏi của Reuters về các cuộc điện đàm giữa hai nhà lãnh đạo. Tuy nhiên, một quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ, phát biểu với điều kiện giấu tên, cho biết Washington đang duy trì đối thoại liên tục với Arab Saudi và chính quyền Yemen.
Theo Reuters, Axios
