Iran và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) hôm 12/9 cùng ký vào tuyên bố chung của nhóm BRICS, trong đó kêu gọi các bên kiềm chế trước cuộc chiến đang diễn ra tại Trung Đông. Động thái này được xem là dấu hiệu cho thấy những bước tiến ngoại giao giữa hai quốc gia vốn bị chia rẽ bởi cuộc xung đột.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cũng gặp Thái tử Abu Dhabi trong ngày đầu tiên của hội nghị thượng đỉnh BRICS tại New Delhi. Đây là cuộc gặp ở cấp cao nhất giữa hai nước kể từ khi xung đột bắt đầu.
Theo văn phòng truyền thông Abu Dhabi đăng trên X, hai nhà lãnh đạo đã thảo luận về các vấn đề khu vực và quốc tế, giảm căng thẳng, ổn định khu vực cũng như những nỗ lực thúc đẩy hòa bình và phát triển. Văn phòng này không đề cập liệu hai bên có đạt được thỏa thuận cụ thể nào hay không.
Hội nghị thượng đỉnh BRICS là phép thử đối với sức ảnh hưởng ngoại giao của một khối được thành lập năm 2009 nhằm thách thức trật tự thế giới do Mỹ và các đồng minh phương Tây chi phối. Ban đầu, BRICS gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi, sau đó mở rộng với Ai Cập, Ethiopia, Indonesia, Iran và UAE.
Các nhà tổ chức hội nghị và giới ngoại giao đã tập trung tìm cách thu hẹp khoảng cách giữa Iran và UAE, trong bối cảnh Mỹ và Iran tiếp tục các cuộc tấn công ăn miếng trả miếng trong cuộc chiến đã kéo dài 6 tháng.
Iran đã nhiều lần tấn công UAE trong cuộc xung đột, gần đây nhất là vào cuối tháng 8, khi nhắm mục tiêu vào căn cứ không quân Al Minhad, nơi có lực lượng và trực thăng Mỹ đồn trú.
“Chúng tôi bày tỏ quan ngại sâu sắc trước tình trạng căng thẳng tiếp tục leo thang tại Trung Đông/Tây Á... đồng thời kêu gọi các bên kiềm chế tối đa và tránh những hành động có thể khiến tình hình thêm trầm trọng”, tuyên bố chung BRICS nêu.
Tuyên bố kêu gọi bảo vệ dân thường, tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải bảo vệ thương mại toàn cầu, chuỗi cung ứng, dòng chảy năng lượng và an ninh hàng hải.
Hội nghị giúp duy trì những cuộc đối thoại khó khăn
Các chuyên gia chính sách đối ngoại trước đó cho rằng phép thử quan trọng đối với BRICS là tìm được cách diễn đạt về cuộc khủng hoảng Trung Đông mà cả Abu Dhabi và Tehran đều có thể chấp nhận, qua đó mở đường cho tuyên bố chung.
Theo các chuyên gia, một tuyên bố như vậy khó có thể tác động đáng kể đến cục diện địa chính trị hiện tại, nhưng sẽ cho thấy sự thống nhất của nhóm các quốc gia mới nổi.
Đại sứ quán Iran tại Ấn Độ đăng bức ảnh cuộc gặp giữa Tổng thống Pezeshkian và Thái tử Abu Dhabi Sheikh Khaled bin Mohamed bin Zayed Al Nahyan. Ông Khaled là con trai cả của Tổng thống UAE và là người kế vị tiếp theo của nước này.
Tuy nhiên, Đại sứ quán Iran không cho biết hai bên đã thảo luận những gì.
“Chìa khóa để chấm dứt cuộc chiến nằm trong tay Mỹ và Israel”, ông Sunjay Sudhir, cựu đại sứ Ấn Độ tại UAE, nói với Reuters.
Theo ông, điều mà Ấn Độ đã làm là duy trì những cuộc đối thoại khó khăn, cho thấy các quốc gia trong khu vực vẫn có thể ngồi cùng một bàn, tiến hành đối thoại ngoại giao và tìm cách phát triển những điểm lợi ích chung.
BRICS đã "trưởng thành"
Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, nước chủ nhà hội nghị, cho rằng BRICS đã “trưởng thành” và đã đến lúc biến sự đoàn kết cùng đồng thuận của khối thành những kết quả cụ thể trên trường quốc tế.
BRICS đang tìm cách nâng cao vai trò của mình bằng việc tác động tới các quy tắc quốc tế và yêu cầu cải tổ những thể chế như Ngân hàng Thế giới, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), những tổ chức mà một số thành viên cho rằng đang chịu ảnh hưởng quá lớn của các cường quốc phương Tây.
Các nhà lãnh đạo tham dự hội nghị gồm Tổng thống Nga Vladimir Putin, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa.
Chủ tịch Tập Cận Bình cho rằng các quốc gia BRICS cần đứng vững về phía đúng của lịch sử, đưa trật tự quốc tế theo hướng công bằng và bình đẳng hơn.
Ông Tập cũng cho biết Trung Quốc sẵn sàng đóng “vai trò phù hợp” trong việc thúc đẩy hòa bình và ổn định tại Trung Đông.
“Các bên liên quan phải tiếp tục cam kết giải quyết vấn đề bằng con đường chính trị và hướng tới một lệnh ngừng bắn lâu dài, toàn diện”, ông Tập nói, theo đài truyền hình nhà nước CCTV.
New Delhi có quan hệ chặt chẽ với Mỹ, Nga, Israel, Iran và các quốc gia Arab vùng Vịnh, vì vậy Ấn Độ đang phải thực hiện một bài toán cân bằng ngoại giao phức tạp.
Trong vai trò nước chủ nhà BRICS, ông Modi thúc đẩy các thành viên tăng cường hợp tác thương mại, giảm các rào cản và mở rộng cơ hội kinh doanh.
Theo Reuters.