Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình khép lại chuyến thăm Ấn Độ kéo dài một ngày vào Chủ nhật, kêu gọi các thành viên BRICS tăng cường đoàn kết để đối phó với chính trị cường quyền, đồng thời cam kết hỗ trợ các nước trong khối phát triển AI mã nguồn mở và xây dựng các nhà máy sản xuất thông minh.
Phát biểu trong ngày thứ hai của hội nghị thượng đỉnh BRICS tại New Delhi, ông Tập cho biết đây là hai trong số năm sáng kiến then chốt nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển công nghệ tại các quốc gia thuộc Nam bán cầu.
Theo hãng thông tấn nhà nước Trung Quốc Tân Hoa Xã, Bắc Kinh cũng sẽ hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực trẻ đến từ các quốc gia thành viên khác trong những lĩnh vực công nghệ tiên tiến và đổi mới sáng tạo.
BRICS đã mở rộng nhanh chóng trong những năm gần đây và ngày càng được xem là một trong những tiếng nói có sức nặng nhất đại diện cho các nước Nam bán cầu, trong bối cảnh Mỹ ngày càng thể hiện vai trò quyết đoán trên trường quốc tế.
Nhà lãnh đạo Trung Quốc đồng thời đưa ra lời kêu gọi mạnh mẽ về đoàn kết và hợp tác trong BRICS nhằm ứng phó với những đối đầu địa chính trị và các lực lượng gây bất ổn. Theo ông, những yếu tố này đang làm suy yếu sự ổn định của các chuỗi cung ứng và chuỗi sản xuất công nghiệp.
“Một thế giới không có quy tắc cũng giống như một ngã tư không có đèn giao thông, nơi hỗn loạn và mất trật tự là điều không thể tránh khỏi”, ông Tập nói, theo Tân Hoa Xã.
Ông cho rằng các quy tắc quốc tế cần được các quốc gia cùng nhau xây dựng và phải được áp dụng bình đẳng với mọi nước, không có tiêu chuẩn kép.
“Logic cho rằng kẻ mạnh luôn đúng đáng lẽ đã phải bị loại bỏ từ lâu”, ông Tập nói.
Công nghệ và khoáng sản trở thành tâm điểm cạnh tranh Mỹ - Trung
Những đề xuất của ông Tập chạm tới một số lĩnh vực then chốt trong cuộc cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc, nơi quyền kiểm soát nguồn tài nguyên và công nghệ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Các mô hình AI mã nguồn mở và nhà máy thông minh đều cần tới nam châm, pin, chip cùng các thiết bị xử lý. Trong khi đó, chuỗi cung ứng các loại khoáng sản cần thiết để sản xuất những sản phẩm này hiện chủ yếu đi qua Trung Quốc.
Ngược lại, Mỹ đang giữ vai trò cửa ngõ quan trọng đối với các loại chip tiên tiến và thiết bị sản xuất chip, đồng thời đã áp đặt hàng loạt biện pháp kiểm soát xuất khẩu nhằm hạn chế việc tiếp cận những công nghệ tiên tiến nhất.
Sự hỗ trợ từ Trung Quốc có thể đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển công nghệ của các nước Nam bán cầu. Tuy nhiên, nhiều quốc gia trong số này cũng lo ngại việc phụ thuộc quá mức vào Bắc Kinh hoặc Washington.
Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, người chủ trì phiên họp hôm Chủ nhật, cảnh báo rằng việc biến công nghệ và khoáng sản thiết yếu thành công cụ gây sức ép có thể cản trở quá trình công nghiệp hóa chung mà BRICS đang muốn thúc đẩy.
“Việc vũ khí hóa công nghệ và khoáng sản thiết yếu có thể cản trở tiến bộ chung của chúng ta. Vì vậy, chúng tôi đã nhấn mạnh tính bao trùm trong việc ứng dụng công nghệ”, ông Modi nói, dù không trực tiếp nêu tên Trung Quốc hay Mỹ.
Ấn Độ đã có kinh nghiệm thực tế về cách các chuỗi cung ứng có thể bị sử dụng như một công cụ gây sức ép kinh tế.
Sau cuộc đụng độ đẫm máu giữa binh sĩ Trung Quốc và Ấn Độ tại khu vực biên giới năm 2020, hoạt động thông quan phân bón bị chậm lại, trong khi nguồn cung một số thiết bị cũng bị đình trệ.
Đến năm 2025, khi Trung Quốc đưa nam châm đất hiếm vào hệ thống cấp phép xuất khẩu trên toàn cầu trong cuộc chiến thuế quan với Mỹ, các dây chuyền sản xuất ô tô tại Ấn Độ gần như lập tức chịu tác động.
Ông Modi cũng đề xuất BRICS xây dựng một khuôn khổ hợp tác về chuỗi cung ứng logistics nhằm giúp các mạng lưới này trở nên “đáng tin cậy và có khả năng chống chịu tốt hơn”.
Thủ tướng Ấn Độ đồng thời đưa ra một hướng tiếp cận khác đối với công nghệ đang nằm ở trung tâm đề xuất của ông Tập, khi kêu gọi thành lập một mạng lưới BRICS về nông nghiệp số.
Theo ông Modi, mạng lưới này sẽ kết hợp AI, công nghệ địa không gian và hạ tầng công cộng số, qua đó phục vụ “những nhu cầu thực tế của nông dân”.
Theo SCMP
