Một tài xế ở Đà Nẵng mới đây được hủy quyết định xử phạt sau khi chạy quá tốc độ lúc chở người nguy kịch đi cấp cứu. Vụ việc đặt ra câu hỏi: xe cứu thương được ưu tiên đến đâu và xe cá nhân chở người bệnh cần chuẩn bị gì nếu bị phạt nguội hoặc lập biên bản?
Xe cứu thương được vượt đèn đỏ, bật còi khi nào?
Trên đường phố, tiếng còi xe cứu thương thường khiến các phương tiện lập tức tìm cách nhường đường. Trong nhiều trường hợp, chỉ vài phút chậm trễ cũng có thể ảnh hưởng đến cơ hội sống của người bệnh.
Vì vậy, pháp luật dành cho xe cứu thương quyền ưu tiên đặc biệt, nhưng quyền này không phải được sử dụng trong mọi hoàn cảnh.
Theo Điều 27 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024, xe cứu thương đi làm nhiệm vụ cấp cứu là xe ưu tiên. Khi có tín hiệu ưu tiên theo quy định, xe được quyền đi trước xe khác khi qua nơi giao nhau, không bị hạn chế tốc độ, được đi không phụ thuộc tín hiệu đèn giao thông, được đi vào đường ngược chiều hoặc các đường khác có thể đi được.
Trên cao tốc, xe ưu tiên chỉ được đi ngược chiều trên làn dừng xe khẩn cấp và vẫn phải tuân theo hiệu lệnh của người điều khiển giao thông, biển báo hiệu tạm thời.
Nghị định 151/2024/NĐ-CP quy định thiết bị phát tín hiệu của xe ưu tiên gồm đèn, còi và cờ hiệu ưu tiên. Với xe cứu thương đi làm nhiệm vụ cấp cứu, tín hiệu gồm đèn nhấp nháy màu đỏ và còi ưu tiên.
Việc lắp thiết bị phát tín hiệu ưu tiên phải có giấy phép do cơ quan có thẩm quyền cấp; riêng xe cứu thương phải bảo đảm tiêu chuẩn và quy định sử dụng xe cứu thương của Bộ Y tế.
Nói cách khác, xe cứu thương được vượt đèn đỏ, được bật còi ưu tiên, được đi trước các phương tiện khác khi đang làm nhiệm vụ cấp cứu và có tín hiệu ưu tiên hợp lệ. Nếu không làm nhiệm vụ, việc bật còi, đèn ưu tiên để xin đường không còn là quyền ưu tiên theo luật.
Còn người tham gia giao thông phải nhường đường cho xe ưu tiên đang phát tín hiệu làm nhiệm vụ. Lái xe cần giảm tốc độ, đi sát lề phải hoặc dừng lại để nhường đường, không được gây cản trở.
Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, người điều khiển ô tô không nhường đường hoặc gây cản trở xe ưu tiên có thể bị phạt từ 6 đến 8 triệu đồng và bị trừ 4 điểm giấy phép lái xe.
Xe cá nhân phải chứng minh tình thế cấp thiết
Trong vụ việc tại Đà Nẵng, xe con chạy 65 km/h trên đoạn đường giới hạn 50 km/h khi chở người hàng xóm bị tái phát bệnh tim, khó thở, có nguy cơ ảnh hưởng tính mạng. Vi phạm được ghi nhận lúc 10h40, người bệnh nhập viện lúc 11h cùng ngày.
Sau khi xác minh giấy nhập viện, bệnh án và dữ liệu camera tại bệnh viện, lực lượng CSGT đã hủy biên bản, hủy quyết định xử phạt và gỡ thông tin vi phạm khỏi hệ thống.
Từ vụ việc này, nhiều người đặt câu hỏi: xe cá nhân chở người đi cấp cứu có phải xe ưu tiên không? Tài xế có được vượt đèn đỏ, chạy quá tốc độ, đi vào làn dừng khẩn cấp? Nếu bị camera ghi nhận hoặc bị CSGT lập biên bản, tài xế cần làm gì để không bị phạt?
Trao đổi với VietTimes, luật sư Trần Minh Hùng, Đoàn Luật sư TP.HCM, cho biết xe cá nhân chở người đi cấp cứu không phải xe ưu tiên, nên tài xế không có quyền mặc nhiên vi phạm giao thông.
Theo luật sư Hùng, với lỗi chạy quá tốc độ, tài xế có thể được xem xét là trong tình thế cấp thiết nếu chứng minh được người bệnh nguy cấp, thời điểm vi phạm trùng với quá trình đưa đi cấp cứu và việc chạy nhanh là cần thiết.
"Các hành vi như vượt đèn đỏ hoặc đi vào làn dừng khẩn cấp trên cao tốc cũng có thể được xem xét tương tự, nếu tài xế chứng minh được việc vi phạm là cần thiết để kịp thời đưa người bệnh đi cấp cứu", luật sư Hùng nói thêm.
Để chứng minh, tài xế cần chuẩn bị đơn trình bày, hồ sơ y tế như phiếu tiếp nhận cấp cứu, giấy nhập viện, bệnh án, giấy ra viện hoặc xác nhận của bệnh viện. Các tài liệu này cần thể hiện rõ tình trạng cấp cứu và thời điểm tiếp nhận người bệnh.
Ngoài ra, camera hành trình, hình ảnh, video, dữ liệu định vị, lịch sử cuộc gọi với bệnh viện, xác nhận của người thân hoặc nhân viên y tế cũng có thể là căn cứ.
Khi làm việc với cơ quan chức năng, tài xế cần mang theo giấy phép lái xe, đăng ký xe, căn cước công dân, biên bản vi phạm hoặc thông báo phạt nguội.
Luật sư Hùng lưu ý nếu hồ sơ không thể hiện tình trạng cấp cứu, thời gian vi phạm không trùng khớp hoặc hành vi vượt quá mức cần thiết, cơ quan chức năng vẫn có thể xử lý theo quy định.
