Ngày 2/4, Bộ Chính trị ban hành kết luận số 17 về định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.
Kết luận đặt mục tiêu đến năm 2030 xây dựng hệ thống pháp luật dân chủ, công bằng, đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, khả thi, mở đường cho kiến tạo phát triển. Đến năm 2045, hệ thống pháp luật phải đạt chất lượng cao, tiên tiến, hiện đại, phù hợp thực tiễn đất nước và thông lệ quốc tế.
Cùng với yêu cầu nghiên cứu sửa đổi tổng thể Hiến pháp năm 2013, Bộ Chính trị nhấn mạnh nhiệm vụ hoàn thiện đồng bộ thể chế, pháp luật để phát triển nhanh, bền vững, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và vận hành hiệu quả mô hình chính quyền 3 cấp.
Công tác lập pháp được yêu cầu tạo đột phá trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Xác lập mô hình tăng trưởng mới, cơ cấu lại nền kinh tế, đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số làm động lực chính.
Bộ Chính trị cũng định hướng hoàn thiện pháp luật để phát triển văn hóa và con người Việt Nam; xây dựng nền giáo dục quốc dân hiện đại, ngang tầm khu vực và thế giới.
Quản lý phát triển xã hội bền vững; bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội và chăm lo đời sống Nhân dân.
Quản lý và sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ môi trường, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu.
Tăng cường quốc phòng, an ninh; xây dựng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa; đẩy mạnh triển khai đồng bộ, sáng tạo hoạt động đối ngoại và hội nhập quốc tế sâu rộng, toàn diện, hiệu quả.
Các cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan trong hệ thống chính trị được yêu cầu kịp thời thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng, trong đó tập trung hoàn thành ngay trong năm các nội dung cốt lõi của Nghị quyết Đại hội Đảng XVI và các nghị quyết chiến lược.
Bên cạnh đó, Bộ Chính trị cũng yêu cầu tập trung khẩn trương tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý để khơi thông, phát huy hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế "2 con số" trong giai đoạn phát triển mới; tạo lập hành lang pháp lý cho các vấn đề mới, như kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, năng lượng tái tạo...
Kết luận cũng nêu rõ cần tiếp tục đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật, chuyển mạnh từ quản lý hành chính sang phục vụ, kiến tạo phát triển đất nước, xã hội, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, đưa pháp luật trở thành nguồn lực và lợi thế cạnh tranh quốc gia.
Dứt khoát từ bỏ tư duy "không quản được thì cấm". Xoá bỏ cơ chế xin - cho, triệt để cắt giảm, đơn giản hoá thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, tạo lập môi trường pháp lý thuận lợi, thông thoáng, minh bạch, an toàn để thu hút đầu tư.
Công tác quản lý nhà nước cần chuyển từ tư duy tiền kiểm, yêu cầu an toàn tuyệt đối sang chủ động chấp nhận rủi ro có kiểm soát, luật hoá cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, mở rộng không gian đổi mới sáng tạo.
Chính sách, pháp luật gắn với kiểm soát chặt chẽ quyền lực, nâng cao trách nhiệm giải trình, bảo đảm công bằng, minh bạch; kiên quyết phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, không để xảy ra lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ trong công tác xây dựng pháp luật.
Tiếp tục kiện toàn, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của bộ máy giúp việc của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và đội ngũ cán bộ làm công tác xây dựng pháp luật; bảo đảm đầy đủ các điều kiện cần thiết, xác định đầu tư cho công tác xây dựng và thi hành pháp luật là đầu tư cho phát triển. Đẩy mạnh ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học pháp lý và thành tựu khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, nhất là công nghệ số, trí tuệ nhân tạo vào quy trình lập pháp, hiện đại hoá toàn diện phương thức xây dựng pháp luật.
Từ năm 1945 đến nay, Việt Nam đã ban hành 5 bản Hiến pháp vào các năm 1946, 1959, 1980, 1992 và 2013. Tháng 6/2025, Quốc hội đã thông qua nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013 để phục vụ việc tinh gọn bộ máy, xây dựng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
