Mỹ đã bắt giữ hai tàu chở dầu trên vùng biển quốc tế, trong bối cảnh một quan chức cấp cao của Mỹ tuyên bố hôm thứ Tư rằng Washington dự kiến sẽ nắm quyền kiểm soát vô thời hạn các hoạt động bán dầu trong tương lai của Venezuela và sử dụng nguồn thu này để phục vụ lợi ích của Mỹ cũng như tái thiết nền kinh tế đang kiệt quệ của quốc gia Nam Mỹ.
Việc bắt giữ các tàu, trong đó có một tàu bị truy đuổi suốt hai tuần, diễn ra khi chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày càng theo đuổi cách tiếp cận cứng rắn hơn trong chính sách năng lượng và an ninh đối ngoại.
Kể từ khi ông Nicolas Maduro và vợ là bà Cilia Flores bị lực lượng đặc nhiệm Mỹ bắt giữ ngay tại khu phức hợp Tổng thống ở Caracas hôm 3/1 và đưa sang New York để đối mặt với các cáo buộc liên quan đến ma túy và vũ khí, thông điệp của chính quyền Trump về cách thức điều hành Venezuela đã trở nên rối rắm và đôi lúc mâu thuẫn.
Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright hôm thứ Tư gần như không che giấu mong muốn của Washington trong việc nắm quyền quyết định.
“Nếu chúng ta kiểm soát được dòng chảy dầu mỏ và dòng tiền từ việc bán dầu đó, chúng ta sẽ có đòn bẩy rất lớn”, ông Wright, một cựu lãnh đạo ngành năng lượng, phát biểu tại Hội nghị Năng lượng, Công nghệ Sạch & Tiện ích của Goldman Sachs ở Miami hôm 7/1.
“Chúng ta cần có đòn bẩy và sự kiểm soát đó đối với hoạt động bán dầu để thúc đẩy những thay đổi mà Venezuela buộc phải thực hiện”, ông nói thêm.
Theo các quan chức Mỹ, việc bắt giữ hai tàu chở dầu bị Washington trừng phạt có liên quan đến Venezuela đã diễn ra liên tiếp tại Bắc Đại Tây Dương và vùng biển Caribe.
Bộ Tư lệnh châu Âu của Mỹ cho biết họ đã bắt giữ tàu Bella 1 có liên hệ với Nga vì “vi phạm các lệnh trừng phạt của Mỹ”, theo một bài đăng trên mạng xã hội. Washington đã theo đuổi con tàu này trong nhiều tuần, truy sát nó băng qua Đại Tây Dương sau khi tàu tìm cách né tránh vòng phong tỏa của Mỹ xung quanh Venezuela.
Trong quá trình bị truy đuổi, tàu chở dầu này đã đổi tên thành Marinera, đổi quốc tịch sang Nga và thủy thủ đoàn sơn lá cờ Nga lên thân tàu. Moscow đã lên án việc bắt giữ này thông qua hãng thông tấn chính thức Tass.
Trong khi đó, Bộ trưởng An ninh Nội địa Mỹ Kristi Noem cho biết trên mạng xã hội rằng lực lượng Mỹ đã kiểm soát tàu chở dầu Sophia ở Caribe, đồng thời nói rằng cả hai tàu đều “hoặc vừa cập cảng Venezuela, hoặc đang trên đường tới đó”, và là một phần của “hạm đội ma” lớn gồm các tàu bị trừng phạt vận chuyển dầu từ Nga, Iran và Venezuela sang châu Á.
Tổng thống Trump nhiều lần khoe khoang về kế hoạch giành quyền kiểm soát các trữ lượng năng lượng khổng lồ của Venezuela.
Ông Trump viết trên mạng xã hội hôm thứ Ba rằng Venezuela sẽ phải chuyển giao lượng dầu trị giá khoảng 2,8 tỷ USD theo giá hiện tại, và việc bán số dầu này sẽ mang lại lợi ích cho cả hai nước.
Ông Trump những ngày gần đây biện minh cho động thái này bằng lập luận rằng Caracas đã “đánh cắp” dầu của Mỹ và số dầu đó cần được “trả lại”, một cách suy nghĩ mà theo các nhà phê bình chẳng khác nào một cuộc chiếm đoạt tài nguyên.
“Tôi vui mừng thông báo rằng Chính quyền Lâm thời tại Venezuela sẽ chuyển giao từ 30 đến 50 triệu thùng dầu chất lượng cao, đang bị trừng phạt, cho Hợp chủng quốc Hoa Kỳ”, ông Trump viết trên mạng xã hội.
“Số dầu này sẽ được bán theo giá thị trường, và số tiền đó sẽ do tôi, với tư cách Tổng thống Mỹ, kiểm soát, nhằm bảo đảm nó được sử dụng vì lợi ích của người dân Venezuela và Mỹ!”, ông nhấn mạnh.
Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington hôm thứ Tư tuyên bố Venezuela là một quốc gia có chủ quyền, với quyền kiểm soát đầy đủ và lâu dài đối với nền kinh tế và tài nguyên thiên nhiên của mình.
“Mỹ đã trắng trợn sử dụng vũ lực đối với Venezuela và yêu cầu nước này phải ‘ưu ái’ Mỹ trong vấn đề dầu mỏ”, người phát ngôn đại sứ quán ông Lưu Bằng Vũ nói. “Hành vi bắt nạt như vậy vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế, xâm phạm chủ quyền của Venezuela và xâm hại quyền lợi của người dân Venezuela. Trung Quốc kịch liệt lên án điều này”.
Trung Quốc hiện là khách hàng mua dầu lớn nhất của Venezuela. Tuy nhiên, khi Caracas ngày càng lún sâu vào nợ nần và sản lượng dầu sụt giảm mạnh, Bắc Kinh đã thu hẹp quan hệ thương mại. Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ, dầu Venezuela hiện chỉ chiếm khoảng 2% nhu cầu của Trung Quốc.
Washington đang đi trên một lằn ranh mong manh. Một mặt, Mỹ muốn thúc đẩy kinh tế trong nước và gia tăng đòn bẩy toàn cầu bằng cách củng cố vị thế là một cường quốc năng lượng, qua đó góp phần kiềm chế lạm phát.
Lý tưởng nhất, chính quyền Trump muốn nhanh chóng giành quyền kiểm soát các dòng chảy dầu của Venezuela, phù hợp với mong muốn đạt được một chiến thắng chính trị trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11, đồng thời thúc đẩy các tập đoàn Mỹ như Chevron, ConocoPhillips và ExxonMobil tái thiết hạ tầng và khôi phục sản xuất tại Venezuela.
Mặt khác, Washington cũng tìm cách tránh sa lầy vào một nỗ lực kéo dài hàng thập kỷ nhằm tái thiết Venezuela, phân xử giữa các phe phái chính trị, thậm chí đối mặt với một cuộc nổi dậy trong đó cơ sở hạ tầng năng lượng trở thành mục tiêu tấn công – kịch bản từng xảy ra tại Iraq và bị ông Trump chỉ trích gay gắt trong chiến dịch tranh cử tổng thống.
Venezuela sở hữu một trong những trữ lượng dầu thô lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, các công ty Mỹ niêm yết công khai nhiều khả năng sẽ chỉ đầu tư dài hạn nếu có được sự ổn định chính trị và những bảo đảm rằng Washington sẽ tiếp tục hậu thuẫn họ tại Venezuela trong và sau nhiệm kỳ của ông Trump.
Ông Wright cho biết hôm thứ Tư rằng chính quyền dự định bán lượng dầu Venezuela hiện đang được lưu trữ và chuyển toàn bộ tiền thu được vào các tài khoản của chính phủ Mỹ. Theo Bloomberg, dẫn các nguồn tin, việc giữ số tiền này trong các tài khoản Bộ Tài chính Mỹ sẽ giúp bảo vệ nó khỏi các chủ nợ của Venezuela, trong khi Washington từng bước nới lỏng lệnh trừng phạt đối với quốc gia đang khủng hoảng này.
Ông Trump đã thề sẽ tái thiết hàng thập kỷ hệ thống đường ống và cơ sở hạ tầng năng lượng lạc hậu của Venezuela, đồng thời phục hồi nền kinh tế nước này trong vòng 18 tháng – một mốc thời gian mà các chuyên gia cho rằng là phi thực tế.
Trong khi đó, Washington khẳng định sẽ tiếp tục thực thi lệnh cấm vận dầu mỏ bằng các vụ bắt giữ tàu chở dầu trên vùng biển quốc tế.
Theo SCMP
