Đoạn video ghi lại tại Căn cứ Không quân Al Udeid ở Qatar cho thấy 3 tên lửa đánh chặn được phóng đi từ các hệ thống phòng không tầm xa MIM-104 Patriot đã không thể bắn hạ được các tên lửa đạn đạo Iran đang lao tới.
Iran tiến hành các đòn tấn công ngày 28/2, sau khi Israel và Mỹ khởi động một chiến dịch quân sự quy mô lớn phối hợp nhằm vào nước này. Thông thường, các tổ hợp Patriot phóng 2 tên lửa vào mỗi mục tiêu để bảo đảm xác suất tiêu diệt cao, nhưng việc phóng quả thứ ba có thể nhằm bù đắp cho độ tin cậy không đạt mức tối ưu của hệ thống.
Vấn đề này càng đáng lo ngại trong bối cảnh kho dự trữ tên lửa của quân đội Mỹ rất hạn chế; vào tháng 7/2025, số lượng được xác nhận chỉ còn 25% mức mà Lầu Năm Góc cho là cần thiết.
Sự thất bại của các hệ thống Patriot diễn ra gần như đồng thời với thông tin xác nhận rằng các đòn tấn công của Iran đã phá hủy những radar phòng không chủ chốt tại Căn cứ Al Udeid. Đây có thể chỉ là một trong số nhiều mục tiêu bị đánh trúng tại cơ sở này, phản ánh những hạn chế của mạng lưới phòng không Mỹ.
Độ tin cậy của Patriot từ lâu đã bị đặt dấu hỏi. Ngay cả trong các đòn tấn công hạn chế của Iran ngày 23/6/2025, căn cứ Al Udeid vẫn bị đánh trúng dù Tehran sử dụng tên lửa Fateh-313 thuộc phân khúc thấp hơn, và dù Washington đã được cảnh báo trước về cuộc tấn công.
Dù các quan chức Mỹ ban đầu ca ngợi thành công của các tổ hợp Patriot thuộc Lục quân Mỹ và Không quân Qatar trong tháng đó, việc công bố hình ảnh vệ tinh cho thấy một mái vòm radar chứa hệ thống liên lạc đầu cuối hiện đại hóa bị phá hủy đã buộc các nguồn tin Lầu Năm Góc phải thừa nhận rằng hệ thống không đạt hiệu quả hoàn toàn, ngay cả trong những điều kiện được xem là tối ưu.
Năng lực của Patriot từ lâu đã gây tranh cãi gay gắt. Hệ thống này được đánh giá là gần như thất bại hoàn toàn trước các cuộc tấn công bằng tên lửa Scud tương đối đơn giản của Iraq trong Chiến tranh Vùng Vịnh. Sau đó, trong cuộc chiến ở Iraq do Mỹ dẫn đầu, Patriot còn trở thành nguyên nhân chính gây ra các vụ “bắn nhầm” vào nhiều tiêm kích Mỹ.
Bất chấp tuyên bố thành công từ phía Mỹ và Arab Saudi trong việc đánh chặn các cuộc tấn công tên lửa đạn đạo của Yemen cuối năm 2017, một cuộc điều tra sau đó cho thấy hệ thống đã thất bại hoàn toàn. Khi được triển khai để bảo vệ các mỏ dầu Arab Saudi, Patriot cũng không thể đánh chặn các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái do lực lượng bán quân sự Yemen hoặc Iran thực hiện năm 2019.
Hiệu quả của Patriot trước các cuộc tấn công tên lửa Nga cũng ngày càng bị đặt dấu hỏi tại chiến trường Ukraine. Trong nhiều tháng, các nguồn tin Ukraine và phương Tây đã cảnh báo rằng khả năng đánh chặn của hệ thống này bị hạn chế.
Ngày 26/5, người phát ngôn Không quân Ukraine Igor Ignat nhấn mạnh những điểm yếu đó, và đầu tháng 10, Giám đốc truyền thông Bộ Tư lệnh Không quân Ukraine Yuri Ignat xác nhận lực lượng này đang đối mặt với thách thức ngày càng lớn trong việc đánh chặn tên lửa đạn đạo Nga.
Được xây dựng năm 1996 bằng nguồn tài trợ của Qatar, Căn cứ Al Udeid là một trong những căn cứ quân sự lớn nhất của Mỹ bên ngoài lãnh thổ nước này, đồng thời là cơ sở không quân lớn nhất của Mỹ tại Trung Đông. Căn cứ là nơi đặt sở chỉ huy tiền phương của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), cơ quan phụ trách các hoạt động quân sự của Mỹ trên toàn Trung Đông, và là nơi đặt Trung tâm Điều hành Không quân Hỗn hợp (CAOC) – đơn vị lập kế hoạch, chỉ đạo và kiểm soát các chiến dịch không quân liên quân trên khu vực rộng lớn trải dài từ Bắc Phi đến Tây Nam và Trung Á.
Al Udeid có diện tích khoảng 31 km², gần gấp đôi căn cứ Ramstein tại Đức – trung tâm chính của các hoạt động không quân Mỹ ở châu Âu. Cơ sở này từng vận hành với quân số gần 10.000 người, đóng vai trò trung tâm trong các chiến dịch kéo dài nhiều năm tại Syria và chiến dịch không kích tại Afghanistan cho đến năm 2021.
Hình ảnh vệ tinh của Trung Quốc công bố đầu tháng 2 đã làm lộ chính xác vị trí triển khai hệ thống phòng không MIM-104 Patriot của Lục quân Mỹ tại căn cứ này, trước khi tiếp tục xác nhận sự xuất hiện của số lượng lớn máy bay yểm trợ như một phần của quá trình tăng cường quân sự nhằm vào Iran.
Theo MW
