Quân đội Mỹ hôm 26/6 đã tiến hành không kích Iran nhằm đáp trả vụ máy bay không người lái của Tehran tấn công một tàu hàng đang di chuyển qua eo biển Hormuz, khiến lệnh ngừng bắn đạt được giữa hai bên chỉ một tuần trước đứng trước nguy cơ đổ vỡ. Cả Washington và Tehran đều cáo buộc đối phương vi phạm các điều khoản của thỏa thuận đình chiến.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết các máy bay đã tấn công các kho chứa tên lửa, máy bay không người lái và các trận địa radar ven biển của Iran. Một quan chức Mỹ xác nhận chiến dịch đã kết thúc.
Trong khi đó, phía Iran thông báo một đầu đạn đã rơi xuống khu vực gần cầu cảng Sirik ở miền Nam nước này và lực lượng hải quân Iran đã đáp trả bằng các đòn tấn công nhằm vào các mục tiêu quân sự của Mỹ trong khu vực.
Ở một diễn biến khác, Israel và Lebanon đã ký một thỏa thuận nhằm chấm dứt giao tranh giữa Israel và lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn. Hai bên coi đây là bước khởi đầu cho tiến trình yêu cầu Hezbollah giải giáp và Israel rút quân khỏi Lebanon, dù cơ chế thực thi vẫn chưa rõ ràng. Hezbollah tuyên bố sẽ không hợp tác.
Iran trước đó khẳng định sẽ kiểm soát hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz và cảnh báo các quốc gia vùng Vịnh không đứng về phía Washington sau vụ tấn công tàu hàng gần bờ biển Oman hôm 25/6. Tổng thống Mỹ Donald Trump quy trách nhiệm cho Tehran và cho rằng vụ việc đã vi phạm thỏa thuận đạt được tuần trước.
"Các hành động gây hấn vô cớ nhằm vào tàu thương mại của lực lượng Iran đã vi phạm rõ ràng lệnh ngừng bắn", CENTCOM tuyên bố, đồng thời mô tả cuộc không kích là "phản ứng mạnh mẽ đối với vụ tấn công tàu thương mại khi đang quá cảnh qua eo biển Hormuz".
Quân đội Mỹ cũng khẳng định sẽ tiếp tục điều phối và hỗ trợ để bảo đảm tàu thương mại lưu thông an toàn qua tuyến hàng hải chiến lược này.
"Bạo lực sẽ bị đáp trả bằng bạo lực"
Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance, người hiện đóng vai trò chủ chốt của chính quyền Trump trong các cuộc tiếp xúc liên quan đến Iran, cho biết Washington đã tuân thủ đầy đủ thỏa thuận ngừng bắn, còn được gọi là biên bản ghi nhớ (MOU).
"Iran đã ký thỏa thuận ngừng bắn và chúng tôi đã thực hiện đúng cam kết. Nếu họ có bất đồng về cách áp dụng MOU thì có thể trao đổi qua các kênh ngoại giao. Nhưng bạo lực sẽ bị đáp trả bằng bạo lực", ông Vance viết trên mạng xã hội X.
Truyền thông nhà nước Iran dẫn lời một nguồn tin quân sự giấu tên cho biết vụ tấn công xảy ra tại cảng Sirik sau khi khu vực này phát ra một tiếng nổ lớn. Theo nguồn tin, khoảng 5 giờ trước đó, lực lượng Iran đã bắn nhiều phát cảnh cáo nhằm vào các tàu bị cho là vi phạm quy định lưu thông tại eo biển Hormuz, đồng thời phóng hai tên lửa cảnh báo từ khu vực Karpan về phía tuyến hàng hải chiến lược.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố hải quân nước này đã tấn công các địa điểm có quân đội Mỹ đồn trú trong khu vực để đáp trả, đồng thời cảnh báo bất kỳ cuộc tấn công nào tiếp theo của Washington sẽ phải đối mặt với phản ứng mạnh hơn.
IRGC khẳng định thỏa thuận ngừng bắn trao cho Iran quyền kiểm soát hoạt động tàu thuyền tại eo biển Hormuz.
"Tuy nhiên, Mỹ đã tìm cách phá vỡ cam kết này bằng nhiều hành động khiêu khích và Iran đã đưa ra phản ứng cần thiết. Nếu hành động gây hấn tái diễn, phản ứng của chúng tôi sẽ còn mạnh mẽ hơn", tuyên bố nêu rõ.
Phía Mỹ chưa đưa ra bình luận về thông tin Iran tuyên bố đã tấn công các mục tiêu quân sự Mỹ trong khu vực.
Ông Ebrahim Azizi, Chủ tịch Ủy ban An ninh Quốc gia của Quốc hội Iran, cho rằng Tổng thống Donald Trump đã không thể hiện thiện chí đối với các nguyên tắc đàm phán và ngừng bắn.
"Việc ngang nhiên vi phạm lệnh ngừng bắn này rồi cũng sẽ khiến họ phải lùi bước và hối tiếc như trước đây", ông Azizi viết trên mạng xã hội X.
Giá dầu giảm
Trước khi căng thẳng bùng phát trở lại, giá dầu thế giới đã giảm khoảng 3% trong phiên giao dịch ngày 28/8, hướng tới tuần giảm mạnh nhất trong nhiều tháng khi các tàu chở dầu bắt đầu rời eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới.
Dữ liệu vận tải biển cho thấy Tập đoàn Saudi Aramco đã nối lại hoạt động bốc xếp dầu thô tại cảng Ras Tanura - cảng xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới - sau gần bốn tháng gián đoạn.
Hoạt động vận chuyển phân bón qua eo biển Hormuz cũng dần được khôi phục, góp phần giảm bớt lo ngại về nguy cơ giá lương thực toàn cầu tăng mạnh.
Trong chuyến công du vùng Vịnh, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã cùng Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) ra tuyên bố chung kêu gọi bảo đảm quyền tự do hàng hải "không điều kiện và không hạn chế" tại eo biển Hormuz, đồng thời phản đối việc áp phí hoặc bất kỳ nỗ lực nào nhằm áp đặt quyền kiểm soát đối với tuyến đường biển này.
Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Iran khẳng định eo biển Hormuz nên do Iran và Oman cùng quản lý. Ông Ali Akbar Velayati, cố vấn cấp cao của Lãnh tụ Tối cao Iran, cũng cảnh báo các đồng minh vùng Vịnh của Washington rằng sự ổn định của họ phụ thuộc vào thái độ kiềm chế của Tehran.
Theo Reuters
