Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 24/6 đã phải đối mặt với những chỉ trích trực diện từ các nghị sĩ Cộng hòa trong một cuộc họp kín, chỉ ít giờ trước khi chính quyền của ông đề nghị Quốc hội phê duyệt hàng chục tỷ USD để chi trả cho cuộc chiến với Iran.
Theo nhiều nghị sĩ tham dự cuộc họp, ông Trump đã có màn tranh cãi căng thẳng với Thượng nghị sĩ Cộng hòa Bill Cassidy. Ông Cassidy cho rằng Nhà Trắng cần giải thích rõ hơn về thỏa thuận khung với Iran được ký kết tuần trước, bởi văn kiện này trao các ưu đãi tài chính đáng kể cho Tehran nhưng lại chưa đạt được những mục tiêu mà ông Trump từng đặt ra khi phát động chiến dịch quân sự.
“Người dân Mỹ cần biết nhiều hơn những gì đang được công bố,” ông Cassidy nói với các phóng viên. “Theo những gì chúng tôi thấy hiện nay, mọi việc dường như không diễn ra theo cách mà chính quyền từng mô tả.”
Cuộc khẩu chiến lớn tiếng với một thành viên cùng đảng phản ánh áp lực ngày càng tăng mà cuộc chiến Iran đang tạo ra đối với ông Trump trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11 đang đến gần, thời điểm quyết định đảng nào sẽ kiểm soát Quốc hội Mỹ.
Một cuộc khảo sát của Reuters/Ipsos cho thấy chỉ khoảng 25% người Mỹ cho rằng cuộc chiến với Iran là xứng đáng với những chi phí đã bỏ ra. Tỷ lệ tín nhiệm của ông Trump cũng đang ở mức thấp nhất kể từ khi ông trở lại Nhà Trắng năm ngoái.
Diễn biến này xảy ra chỉ một ngày sau khi Thượng viện Mỹ thông qua nghị quyết yêu cầu tổng thống chấm dứt cuộc chiến với Iran. Dù mang tính biểu tượng và khó có khả năng tạo hiệu lực pháp lý ngay lập tức, đây vẫn được xem là một đòn giáng chính trị đáng chú ý đối với Nhà Trắng. Ông Cassidy là một trong bốn thượng nghị sĩ Cộng hòa bỏ phiếu ủng hộ nghị quyết cùng phe Dân chủ.
Ông Trump không đề cập trực tiếp tới cuộc tranh cãi với ông Cassidy nhưng đã chỉ trích cuộc bỏ phiếu tại Thượng viện.
“Nếu Iran nhìn thấy điều đó, họ sẽ tự hỏi chuyện gì đang xảy ra. Nhưng thực tế nó chẳng có ý nghĩa gì cả,” ông Trump nói với các phóng viên tại Nhà Trắng.
Vài giờ sau, chính quyền Mỹ gửi đề xuất lên Quốc hội xin bổ sung 70 tỷ USD để trang trải chi phí chiến tranh, ngoài ngân sách quốc phòng hiện tại trị giá 867 tỷ USD.
Giá dầu tiếp tục lao dốc
Thỏa thuận sơ bộ giữa Mỹ và Iran đã giúp chấm dứt tình trạng phong tỏa tại eo biển Hormuz, cho phép hoạt động vận tải hàng hải dần khôi phục trên tuyến đường từng vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới.
Nhờ lo ngại về gián đoạn nguồn cung giảm bớt, giá dầu chuẩn quốc tế trong ngày 27/8 tiếp tục giảm xuống mức thấp nhất kể từ trước khi chiến sự bùng phát.
Tuy nhiên, nhiều nội dung trong thỏa thuận vẫn gây tranh cãi khi Mỹ và Iran đưa ra những cách diễn giải khác nhau. Các vấn đề như ưu đãi tài chính dành cho Tehran, cơ chế thanh sát hạt nhân, quyền kiểm soát eo biển Hormuz hay cuộc xung đột song song giữa Israel và Hezbollah tại Lebanon đều chưa được thống nhất hoàn toàn.
Theo thỏa thuận, hai bên sẽ có 60 ngày đàm phán để giải quyết các nội dung phức tạp hơn, đặc biệt là chương trình hạt nhân của Iran.
Hoài nghi lan rộng tại Trung Đông
Không chỉ đối mặt với sự phản đối trong nước, kế hoạch hòa bình với Iran còn vấp phải nhiều nghi ngờ từ các đồng minh của Washington ở Trung Đông.
Nhiều quốc gia vùng Vịnh từng hứng chịu các đợt tấn công bằng tên lửa và UAV từ Iran trong chiến tranh cho rằng thỏa thuận hiện tại quá ưu ái Tehran. Những nội dung gây tranh cãi nhất gồm quỹ tái thiết trị giá 300 tỷ USD và việc nới lỏng một số lệnh trừng phạt.
Các nước Arab vùng Vịnh lo ngại nguồn tiền này có thể giúp Iran nhanh chóng tái thiết và hiện đại hóa lực lượng quân sự. Bên cạnh đó, thỏa thuận cũng không đề cập tới chương trình tên lửa đạn đạo của Tehran – một trong những mối đe dọa an ninh lớn nhất đối với khu vực.
Văn kiện hiện yêu cầu Iran bảo đảm tự do hàng hải tại eo biển Hormuz trong vòng 60 ngày. Tuy nhiên, giới chức Iran đã phát tín hiệu rằng nước này có thể áp dụng các loại phí quá cảnh sau thời hạn trên.
Theo một nhà ngoại giao nắm được nội dung thảo luận, Tehran đang cân nhắc đề xuất các khoản phí môi trường, an ninh và điều hướng hàng hải trong các cuộc đàm phán sắp tới với các nước vùng Vịnh. Mỹ và các đồng minh trong khu vực phản đối mạnh mẽ ý tưởng này.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio khẳng định trong chuyến thăm Kuwait rằng Washington sẽ không thực hiện bất kỳ bước đi nào làm suy yếu an ninh của các đồng minh lâu năm tại Trung Đông.
“Chúng tôi sẽ không làm bất cứ điều gì gây tổn hại đến an ninh của các đối tác chiến lược trong khu vực,” ông Rubio tuyên bố.
Theo Reuters
