Một nhóm nhà khoa học Nhật Bản đã phát hiện một cấu trúc ngầm bí ẩn gần Đại kim tự tháp Giza ở Ai Cập bằng công nghệ radar xuyên đất (GPR), làm dấy lên những đồn đoán mới về các bí mật có thể vẫn còn nằm dưới lớp cát sa mạc sau hàng nghìn năm.
Trong khảo cổ học hiện đại, radar xuyên đất (Ground Penetrating Radar - GPR) được xem là một trong những công nghệ thay đổi cuộc chơi. Phương pháp này sử dụng sóng radar để tạo hình ảnh bên dưới bề mặt mà không cần đào bới. Công nghệ tương tự từng giúp phát hiện tàu chiến Viking bị chôn vùi ở Na Uy, hé lộ dấu tích các nền văn minh thất lạc trong rừng Amazon và thậm chí xác định vị trí của cả những thành phố La Mã cổ đại.
Năm 2024, công nghệ này tiếp tục mang lại một phát hiện đáng chú ý ngay tại một trong những địa điểm khảo cổ được nghiên cứu kỹ lưỡng nhất thế giới: quần thể kim tự tháp Giza.
Nhóm nghiên cứu do ông Motoyuki Sato thuộc Đại học Tohoku dẫn đầu đã sử dụng kết hợp radar xuyên đất và phương pháp chụp cắt lớp điện trở suất (Electrical Resistivity Tomography - ERT) để khảo sát một khu vực gần như chưa được chú ý trong Nghĩa trang phía Tây, nơi chôn cất các thành viên hoàng tộc và quan chức cấp cao của Ai Cập cổ đại nằm ở phía tây Đại kim tự tháp.
Kết quả khảo sát cho thấy một cấu trúc có hình chữ L nằm tương đối nông dưới mặt đất, cùng với một dị thường khác nằm sâu hơn bên dưới.
Radar xuyên đất hoạt động bằng cách phát các xung radar xuống lòng đất rồi ghi nhận tín hiệu phản hồi. Trong khi đó, ERT đo khả năng cản trở dòng điện của các vật thể dưới lòng đất. Sự kết hợp của hai công nghệ cho phép các nhà khoa học quan sát hình dạng và sự khác biệt của các lớp vật chất bên dưới lớp cát mà không cần khai quật.
Theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí Archaeological Prospection, cấu trúc hình chữ L nằm ở độ sâu khoảng 2 mét dưới bề mặt, dài khoảng 10 mét và dường như đã được lấp lại sau khi hoàn thành xây dựng.
Nhóm nghiên cứu cho biết Nghĩa trang phía Tây từ lâu được biết đến là nơi an táng các thành viên hoàng gia và giới quý tộc Ai Cập cổ đại. Trong quá trình khảo sát ban đầu bằng GPR và ERT, họ phát hiện một dị thường ở phía bắc khu vực nghiên cứu nhưng chưa thể xác định chính xác bản chất của nó.
Đáng chú ý hơn, bên dưới cấu trúc hình chữ L là một dị thường khác nằm ở độ sâu từ 5 đến 10 mét. Khu vực này có điện trở suất rất cao, dấu hiệu cho thấy có thể tồn tại các khoảng rỗng chứa không khí hoặc các cấu trúc nhân tạo được bao quanh bởi cát và sỏi.
Toàn bộ khu vực xung quanh vốn tập trung rất nhiều mastaba - loại lăng mộ mái bằng đặc trưng dành cho giới tinh hoa Ai Cập cổ đại. Tuy nhiên, vị trí vừa được phát hiện lại không có bất kỳ kiến trúc nổi nào trên mặt đất nên trước đây ít thu hút sự chú ý của giới khảo cổ.
Các nghiên cứu tiếp theo coi công trình năm 2024 là một ví dụ điển hình về việc kết hợp GPR và ERT trong khảo cổ học Ai Cập, nhưng cho đến nay bí ẩn của dị thường này vẫn chưa được giải mã.
Theo ông Sato, hình dạng sắc nét của cấu trúc khiến khả năng nó được hình thành tự nhiên là rất thấp.
Nhóm nghiên cứu đưa ra giả thuyết rằng cấu trúc hình chữ L có thể từng là lối vào dẫn xuống công trình nằm sâu hơn bên dưới. Tuy nhiên, các nhà khoa học nhấn mạnh rằng đây mới chỉ là giả thuyết ban đầu.
Dữ liệu khảo sát hiện chưa thể xác định chính xác vật liệu tạo nên dị thường cũng như bản chất của cấu trúc nằm phía dưới. Nhóm nghiên cứu thừa nhận họ chưa thể khẳng định đây là một ngôi mộ hay bất kỳ công trình cụ thể nào, mà chỉ có thể kết luận rằng đó có thể là một cấu trúc khảo cổ quy mô lớn nằm dưới lòng đất.
Các tác giả cho rằng chỉ có hoạt động khai quật thực địa mới có thể xác định chính xác chức năng và nguồn gốc của phát hiện này.
Hiện tại, điều duy nhất có thể khẳng định là các thiết bị khảo sát đã phát hiện một cấu trúc bất thường gần Đại kim tự tháp Giza, nhưng giới khảo cổ vẫn chưa biết chính xác nó là gì.
Nghiên cứu này cũng hoàn toàn khác với những tuyên bố lan truyền trên mạng xã hội về các công trình khổng lồ bí mật nằm bên dưới Kim tự tháp Khafre. Những tuyên bố đó đã bị nhà khảo cổ học nổi tiếng Ai Cập Zahi Hawass bác bỏ công khai vào năm 2025.
Trong khi đó, phát hiện tại Nghĩa trang phía Tây gần Đại kim tự tháp là một nghiên cứu khoa học đã được bình duyệt và công bố chính thức. Tuy nhiên, bí ẩn thực sự nằm dưới lớp cát Giza vẫn còn chờ lời giải đáp.
Theo PM
