"Viên tiết kiệm xăng" ở Nga gây sốt với quảng cáo có thể biến xăng thường thành xăng cao cấp

Được quảng cáo như thần dược thời khủng hoảng nhiên liệu

Trong bối cảnh các cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine liên tục nhằm vào các nhà máy lọc dầu Nga, nhiều khu vực tại nước này gần đây rơi vào tình trạng nguồn cung nhiên liệu căng thẳng và giá xăng tăng cao. Một số địa phương thậm chí phải áp dụng biện pháp hạn chế lượng nhiên liệu mà người dân được phép mua.

Giữa lúc đó, trên thị trường Nga bất ngờ xuất hiện một sản phẩm được gọi là "viên tiết kiệm xăng" hay "viên nhiên liệu" (fuel tabs), được quảng cáo có khả năng giảm đáng kể mức tiêu hao nhiên liệu. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng hiệu quả của sản phẩm này có thể chỉ mang tính "an ủi tinh thần" hơn là thực sự mang lại lợi ích.

Theo trang Oddity Central, doanh số của loại sản phẩm này đã tăng gấp 2,5 lần chỉ trong vòng một tháng qua. Trên mạng xã hội Nga cũng xuất hiện ngày càng nhiều video và bài đăng chia sẻ trải nghiệm sử dụng.

Sản phẩm có hình dạng giống như một viên thuốc thông thường. Người dùng chỉ cần thả trực tiếp vào bình nhiên liệu. Các nhà sản xuất quảng cáo rằng viên này có thể cải thiện hiệu suất đốt cháy nhiên liệu, giúp quá trình vận hành động cơ ổn định hơn và từ đó giảm mức tiêu hao xăng.

Thậm chí, một số thương hiệu còn đưa ra những tuyên bố táo bạo hơn: xăng A92 sau khi sử dụng viên nhiên liệu có thể đạt hiệu quả tương đương xăng A95, giúp chủ xe vừa tiết kiệm chi phí vừa có được hiệu suất vận hành tốt hơn.

Giá bán của sản phẩm khá rẻ, dao động từ 50-80 ruble (khoảng 0,67-1,07 USD)/viên. Theo quảng cáo, một viên có thể sử dụng cho tối đa 200 lít xăng, khiến không ít tài xế quan tâm trong bối cảnh giá nhiên liệu leo thang.

Tuy nhiên, giới chuyên gia tỏ ra rất hoài nghi trước những lời quảng cáo này. Theo các chuyên gia ô tô, hiện chưa có bằng chứng khoa học rõ ràng nào chứng minh những viên nhiên liệu này thực sự giúp tiết kiệm xăng đáng kể. Cơ chế hoạt động cụ thể của chúng cũng chưa được xác nhận.

Một số chuyên gia còn cảnh báo rằng các chất phụ gia hóa học trong viên nhiên liệu có thể phản ứng với các phụ gia vốn đã có trong xăng, từ đó ảnh hưởng đến hoạt động của kim phun, thậm chí có nguy cơ gây hại cho động cơ về lâu dài.

Nhiều nhà bình luận thẳng thắn cho rằng đây có thể chỉ là một dạng "thuốc an thần cho động cơ", đánh vào tâm lý lo lắng của người dân trước tình trạng giá nhiên liệu tăng cao. Hiệu quả thực tế có thể rất hạn chế, và thứ bị "giảm" nhiều nhất có lẽ chỉ là tiền trong ví của người sử dụng.

Trong bối cảnh nguồn cung nhiên liệu tại Nga vẫn còn nhiều biến động, việc những "viên tiết kiệm xăng thần kỳ" này có thực sự phát huy tác dụng hay không vẫn cần thêm thời gian và các nghiên cứu độc lập để kiểm chứng.

Không có phép màu nào…

Câu chuyện về "viên tiết kiệm xăng" (với các tên gọi như: fuel tabs, fuel pills, fuel catalyst tablets) thực ra không mới. Nó đã xuất hiện ở Mỹ, Nga, châu Âu và một số nước châu Á từ nhiều năm trước, thường bùng lên mỗi khi giá nhiên liệu tăng mạnh.

“Fuel tabs” là gì? Đây là các viên thuốc nhỏ được quảng cáo là có thể: Giảm tiêu hao nhiên liệu, tăng chỉ số octane của xăng, làm sạch kim phun, giảm khí thải, tăng công suất động cơ, kéo dài tuổi thọ máy móc…

Cách sử dụng rất đơn giản: Chỉ cần thả một viên vào bình xăng rồi đổ nhiên liệu như bình thường. Một số hãng quảng cáo rằng một viên có thể xử lý từ 40-200 lít nhiên liệu.

Thành phần thực sự của nó là gì? Nhiều sản phẩm không công khai công thức đầy đủ. Tuy nhiên, các phân tích độc lập từng phát hiện một số loại chứa: Ferrocene (hợp chất sắt), Manganese compounds (hợp chất mangan), Detergent additives (chất tẩy rửa), Solvents (dung môi) và các chất xúc tác cháy. Những chất này thực chất đều là phụ gia nhiên liệu đã tồn tại từ lâu trong ngành dầu khí.

Vấn đề là, hàm lượng trong viên nén thường rất nhỏ; do đó hiệu quả thực tế thường thấp hơn rất nhiều so với quảng cáo.

Chúng có thực sự tiết kiệm xăng không? Phần lớn các nghiên cứu độc lập và các tổ chức thử nghiệm ô tô cho kết luận tương đối giống nhau: Chỉ có thể có tác động nhỏ. Một số phụ gia có thể làm sạch hệ thống nhiên liệu, cải thiện quá trình đốt cháy trong một số điều kiện nhất định, giúp động cơ cũ vận hành ổn định hơn.

Tuy nhiên, không có bằng chứng đáng tin cậy cho thấy nó giúp giảm tiêu hao nhiên liệu 20-30%, biến xăng A92 thành A95 hay tăng công suất động cơ đáng kể. Đây chỉ là những tuyên bố thường xuất hiện trong quảng cáo nhưng rất khó chứng minh bằng thử nghiệm khoa học.

Vì sao nhiều người vẫn tin? Đó là do một hiện tượng tâm lý rất nổi tiếng gọi là “Hiệu ứng placebo”, hay còn gọi là "hiệu ứng giả dược". Khi người lái xe tin rằng "xe mình đang tiết kiệm xăng hơn", họ thường vô thức tăng tốc nhẹ nhàng hơn, hạn chế đạp ga đột ngột, chạy với tốc độ đều hơn; kết quả là mức tiêu hao nhiên liệu thực sự giảm. Nhưng nguyên nhân lại đến từ cách lái xe chứ không phải từ viên thuốc.

Nguy cơ “lợi bất cập hại”

Đây mới là điều giới kỹ thuật quan tâm: Một số phụ gia chứa Sắt, Mangan và kim loại khác. Nếu dùng lâu dài hoặc dùng quá liều có thể gây bám cặn lên bugi, gây ảnh hưởng cảm biến oxy. làm giảm tuổi thọ bộ xúc tác khí thải, gây nghẹt kim phun.

Đặc biệt với các xe đời mới có hệ thống kiểm soát khí thải phức tạp, nhà sản xuất thường không khuyến khích sử dụng chất phụ gia không rõ nguồn gốc.

Vì sao sản phẩm này lại bùng nổ ở Nga? Có ba nguyên nhân:

Thứ nhất, giá nhiên liệu tăng do các cuộc tấn công UAV vào hệ thống lọc dầu khiến nguồn cung tại một số khu vực bị ảnh hưởng; người dân bắt đầu tìm mọi cách tiết kiệm chi phí nhiên liệu.

Thứ hai, tâm lý thời khủng hoảng. Trong lịch sử, mỗi khi giá xăng tăng, kinh tế khó khăn, xuất hiện khủng hoảng năng lượng…thì các sản phẩm kiểu "viên tiết kiệm nhiên liệu thần kỳ" thường bán rất chạy. Điều tương tự từng xảy ra ở Mỹ trong khủng hoảng dầu mỏ thập niên 1970.

Thứ ba, giá quá rẻ. Một viên chỉ dưới 1 USD. Người mua thường nghĩ: "Nếu hiệu quả thì tốt, không hiệu quả cũng chẳng mất bao nhiêu".

Góc nhìn của giới kỹ thuật ô tô

Nếu hỏi các kỹ sư ô tô: Có viên thuốc nào biến chiếc xe tiêu thụ 8 lít/100 km thành 6 lít/100 km không? Câu trả lời gần như chắc chắn là: Không.

Muốn tiết kiệm nhiên liệu thực sự, hiệu quả nhất vẫn là: Bảo dưỡng xe định kỳ; giữ áp suất lốp đúng chuẩn; thay lọc gió đúng hạn; sử dụng đúng loại nhiên liệu nhà sản xuất khuyến nghị; lái xe nhẹ nhàng, tránh tăng giảm tốc độ hay đạp phanh đột ngột. Những biện pháp này giúp tiết kiệm xăng nhiều hơn bất kỳ "viên thần dược" nào trên thị trường.

Vì vậy, phần lớn chuyên gia xem “fuel tabs” là một dạng phụ gia nhiên liệu được quảng cáo quá mức, không phải một đột phá công nghệ. Nếu thực sự tồn tại một viên thuốc giá 1 USD có thể giúp giảm mạnh mức tiêu hao nhiên liệu cho hàng trăm triệu chiếc xe trên thế giới, các hãng dầu khí và các nhà sản xuất ô tô đã áp dụng rộng rãi từ lâu rồi.

Theo Worldjournal, UDN