Mỹ đã tiến hành một cuộc tấn công nhằm vào đảo Qeshm của Iran tại eo biển Hormuz, trong khuôn khổ chiến dịch không kích hạn chế được triển khai bí mật suốt nhiều tuần. Theo giới chức Mỹ, các đòn đánh này nhằm răn đe Tehran tấn công tàu thương mại tại tuyến hàng hải chiến lược, trong khi Tổng thống Donald Trump phát tín hiệu rằng đàm phán với Iran đang có tiến triển.
Đảo Qeshm của Iran bị tấn công hôm thứ Hai, theo thông tin được tờ Wall Street Journal đăng tải, dẫn lời các quan chức Mỹ. Một số quan chức mô tả đây là những đòn đánh mang tính phòng vệ, nhằm ngăn Tehran tiếp tục nhắm mục tiêu vào tàu thương mại tại eo biển Hormuz – điểm nghẽn hàng hải đặc biệt quan trọng đối với hoạt động vận tải toàn cầu.
Truyền thông Iran cho biết đã nghe thấy 5 tiếng nổ liên tiếp trong thời gian ngắn trên đảo, đồng thời phát hiện hai máy bay xuất hiện tại khu vực.
Qeshm là hòn đảo lớn nhất ở Vịnh Ba Tư, nằm ngay cửa ngõ eo biển Hormuz. Nơi đây có một cơ sở tên lửa ngầm quy mô lớn, căn cứ hải quân và nhà máy khử mặn quan trọng.
Trong những tháng gần đây, Mỹ đã nhiều lần tiến hành các đợt không kích quy mô lớn nhằm vào hòn đảo này, đồng thời từng thảo luận về khả năng kiểm soát Qeshm.
Các quan chức Mỹ cũng nói vớiWall Street Journal rằng Washington đã thực hiện những cuộc tấn công có quy mô nhỏ hơn nhằm vào Iran trong nhiều tuần qua. Những chiến dịch này được giữ bí mật có chủ đích nhằm tránh phát đi tín hiệu rằng Mỹ muốn nối lại các hoạt động tác chiến quy mô lớn.
Theo bài báo, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã báo cáo Tổng thống Trump về tình hình xung đột trong tuần trước, khi quân đội Mỹ chuẩn bị cho khả năng mở rộng các đợt tấn công. Washington cũng điều thêm hệ thống phòng thủ tên lửa và đạn dược tới khu vực.
Tehran chưa đưa ra phản hồi về thông tin Mỹ xác nhận cuộc tấn công. Tuy nhiên, hôm thứ Hai, Bộ Ngoại giao Iran tuyên bố trách nhiệm thúc đẩy đàm phán hiện thuộc về Washington.
“Quả bóng đang ở bên phần sân của Mỹ”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei nói, đồng thời nhắc lại yêu cầu của Tehran về việc Mỹ chấm dứt phong tỏa hải quân để đổi lấy việc Iran mở lại eo biển Hormuz.
Cũng trong ngày thứ Hai, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian khẳng định Tehran vẫn cam kết giải quyết căng thẳng với Washington thông qua đối thoại. Ông nhấn mạnh Iran sẽ không khuất phục trước “kẻ thù”, đồng thời cho rằng cuộc xung đột không mang lại lợi ích cho bất kỳ bên nào.
Ông Trump dịu giọng trước bầu cử giữa nhiệm kỳ
Dù nhiều lần đe dọa sẽ tiến hành các cuộc tấn công mới nhằm vào Iran sau bầu cử giữa nhiệm kỳ, Tổng thống Trump đã có những phát biểu ôn hòa hơn trước ngày bỏ phiếu hôm thứ Ba.
“Iran muốn đạt được một thỏa thuận, và muốn điều đó diễn ra càng sớm càng tốt. Điều đó có thể xảy ra!”, ông Trump viết trên mạng xã hội hôm thứ Hai.
Nhà lãnh đạo Mỹ cũng dường như hạ thấp khả năng Washington và Tehran sẽ quay lại chiến tranh.
“Chúng ta đã có một cuộc chiến với Iran. Chúng ta đã chiến thắng”, ông Trump nói với các phóng viên hôm thứ Hai. “Tôi thậm chí không biết có nên gọi đó là một cuộc chiến hay không, bởi chúng ta đã không giao tranh trong nhiều tháng”.
Những phát biểu này được đưa ra sau cuộc điện đàm hôm thứ Bảy giữa ông Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, trong đó hai nhà lãnh đạo thảo luận về bước đi tiếp theo trong cuộc chiến với Iran.
Theo Axios, dẫn lời các nguồn tin am hiểu vấn đề, ông Netanyahu đã thúc giục Tổng thống Trump tấn công Iran ngay sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Tuy nhiên, trước mắt, ông Trump muốn để các cuộc đàm phán tiếp tục diễn ra.
Trong khi đó, các nỗ lực trung gian đang được đẩy mạnh nhằm đạt được một lệnh ngừng bắn toàn diện và khôi phục đối thoại giữa Mỹ với Iran.
Hôm thứ Hai, Trung Quốc một lần nữa kêu gọi các bên quay lại bàn đàm phán, sau những cuộc gặp với Quốc vương Oman Haitham bin Tariq và Ali Bagheri Kani, Phó Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran.
Bắc Kinh cũng sẽ cử ba đặc phái viên tới Trung Đông, khu vực Biển Đỏ và vùng Sừng châu Phi để thực hiện các nhiệm vụ ngoại giao.
Ngoài ra, theo hãng thông tấn Cộng hòa Hồi giáo Iran (IRNA), một cuộc họp ba bên kín đã diễn ra tại Bắc Kinh với sự tham gia của một quan chức cấp cao Bộ Ngoại giao Iran cùng ngoại trưởng Trung Quốc và Oman.
Trang tin Iran Observer, một cơ quan truyền thông độc lập với nhà nước, cho biết Tehran một lần nữa tìm đến Trung Quốc và Nga để đề nghị bảo đảm cho một thỏa thuận với Mỹ.
Cũng trong ngày thứ Hai, ông Mohsen Rezaei, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran, đã điện đàm với Tổng thống Nga Vladimir Putin để thảo luận về cuộc xung đột.
Theo Axios, Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance đã gửi thư cho ông Rezaei vào tuần trước, đề cập khả năng tổ chức các cuộc đàm phán mới. Đây được xem là động thái tiếp xúc ở cấp cao nhất của Washington với Tehran trong nhiều tháng.
Ngoại trưởng Iran cho biết các cuộc trao đổi với Washington đang diễn ra với cường độ cao. Ông đồng thời nhấn mạnh vai trò trung gian “rất tích cực” của Qatar và Pakistan, sau cuộc đàm phán bốn bên có sự tham gia của Thổ Nhĩ Kỳ vào tuần trước.
Iran hiện sẵn sàng mở lại eo biển Hormuz trong vòng hai ngày nếu Mỹ đáp ứng một loạt yêu cầu, trong đó có dỡ bỏ các lệnh trừng phạt nhằm vào Tehran và giải phóng hàng tỷ USD tài sản bị phong tỏa.
Tuy nhiên, đây đều là những điều kiện mà Washington khó chấp nhận.
Theo SCMP, AFP
