Truyền thông nhà nước Trung Quốc vừa công bố thêm thông tin về những nâng cấp trên dòng tiêm kích tàng hình thế hệ 5 J-20, tập trung vào động cơ, thiết kế khí động học và hệ thống cảm biến. Đáng chú ý, J-20 ngày càng được định hướng hoạt động như một mắt xích trong mạng lưới tác chiến hợp nhất, phối hợp với máy bay cảnh báo sớm, máy bay tiếp dầu và các tiêm kích khác, thay vì chỉ đảm nhiệm vai trò chiếm ưu thế trên không độc lập.
Trong một phóng sự phát sóng trên Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV), quá trình phát triển dòng J-20 được đặt trong bối cảnh Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAAF) đang trải qua quá trình chuyển đổi rộng lớn hơn.
Các chuyên gia được CCTV dẫn lời cho rằng J-20 ngày càng được thiết kế để tham gia tác chiến trong một mạng lưới tích hợp, kết nối nhiều loại máy bay chiến đấu và phương tiện hỗ trợ. Hệ thống này có sự tham gia của máy bay cảnh báo sớm và chỉ huy trên không KJ-500, KJ-3000, máy bay tiếp dầu trên không YY-20 và tiêm kích đa nhiệm J-16.
Sự kết hợp này cho phép Không quân Trung Quốc kết nối các máy bay tàng hình với năng lực giám sát trên không, hỗ trợ hậu cần và những nền tảng tấn công bổ sung. Nhờ đó, lực lượng này có thêm khả năng phối hợp tác chiến trên một không gian chiến trường rộng lớn hơn.
J-20A thay đổi thiết kế, nâng cấp hệ thống cảm biến
Phiên bản J-20A một chỗ ngồi được nâng cấp có một số thay đổi dễ nhận thấy ở phần thân trước và cách bố trí cảm biến.
Một trong những điểm khác biệt là phần thân nhô cao phía sau buồng lái, với đường chuyển tiếp giữa kính buồng lái và thân máy bay được thiết kế liền mạch hơn. Chuyên gia quân sự Wang Mingliang nhận định hình dáng mới có thể cải thiện đặc tính khí động học, hỗ trợ máy bay đạt tốc độ cao hơn. Tuy nhiên, báo cáo không công bố số liệu cụ thể về mức độ cải thiện hiệu suất.
Một thay đổi đáng chú ý khác nằm ở bộ phận nhô ra bên dưới mũi máy bay. Theo ông Wang, cụm thiết bị này tích hợp 8 thấu kính quang học, tăng so với 6 thấu kính ở cấu hình trước đó.
Cách bố trí mới có thể cho thấy năng lực phát hiện mục tiêu bằng cảm biến quang - điện tử đã được cải thiện, qua đó tăng khả năng phát hiện và bám bắt mục tiêu, bao gồm cả những máy bay có diện tích phản xạ radar thấp. Các cảm biến này có thể bổ trợ cho radar và những hệ thống khác trên máy bay, nâng cao hiệu quả hoạt động của J-20A trong mạng lưới tác chiến hợp nhất.
Động cơ nội địa giúp J-20 tăng tốc phát triển
Báo cáo của CCTV nhấn mạnh một cột mốc quan trọng trong chương trình J-20 là việc chuyển sang sử dụng động cơ WS-10C do Trung Quốc tự phát triển. Loại động cơ này bắt đầu được đưa vào biên chế từ năm 2021.
Chuyên gia quân sự Wang Mingliang cho biết WS-10C tạo lực đẩy lớn hơn, giúp J-20 đạt tốc độ cao hơn, duy trì khả năng bay hành trình siêu âm và thực hiện các động tác cơ động chịu tải trọng lớn.
WS-10C ban đầu được xem là giải pháp động cơ chuyển tiếp. Tuy nhiên, trong giai đoạn sản xuất gần đây, J-20 đã chuyển sang sử dụng WS-15 – động cơ thế hệ mới có năng lực vượt trội hơn đáng kể. WS-15 được cho là đã bắt đầu được đưa vào biên chế từ năm 2025.
Nguyên mẫu trình diễn đầu tiên của J-20 thực hiện chuyến bay thử nghiệm vào tháng 1/2011. Chỉ hơn 4 năm sau, chương trình đã tiến tới sản xuất hàng loạt, với tốc độ phát triển được đánh giá là chưa bằng một nửa thời gian mà các chương trình tiêm kích cùng thế hệ khác cần có.
J-20 chính thức được đưa vào biên chế năm 2017. Kể từ đó, dòng máy bay này liên tục được cải tiến với tốc độ được cho là vượt xa nhiều mẫu tiêm kích khác.
Tốc độ phát triển của J-20 tạo ra sự tương phản rõ rệt với các chương trình tiêm kích thế hệ 5 của Nga và Mỹ. Từ chuyến bay của nguyên mẫu trình diễn đầu tiên, quá trình thử nghiệm, sản xuất hàng loạt cho đến khi chính thức được đưa vào biên chế tháng 2/2017, chương trình J-20 đã tiến triển nhanh hơn đáng kể.
Trong khi đó, các đơn vị đầu tiên của F-22, F-35 và Su-57 chỉ được thành lập đầy đủ sau khoảng 14-15 năm kể từ chuyến bay đầu tiên của các nguyên mẫu trình diễn. Theo bài viết, tốc độ phát triển nhanh đã giúp Trung Quốc thu hẹp khoảng cách với Mỹ về năng lực tiêm kích thế hệ 5.
Quy mô sản xuất J-20 tăng mạnh từ năm 2021, sau khi động cơ WS-10C được đưa vào sử dụng. Hiện dòng tiêm kích này được cho là có sản lượng hơn 3 lần bất kỳ mẫu tiêm kích hai động cơ nào khác, với ước tính khoảng 100-120 chiếc mỗi năm.
Bài viết đánh giá J-20 hiện được xem rộng rãi là một trong những tiêm kích chiếm ưu thế trên không hàng đầu thế giới. Trong khi đó, F-35 của Mỹ có kích thước nhỏ hơn và được tối ưu ít hơn cho nhiệm vụ không chiến, còn Su-57 của Nga bị đánh giá là tụt hậu đáng kể về công nghệ.
Theo MW
