Trung Quốc chính thức bước vào giai đoạn thi công một công trình nghiên cứu biển quy mô lớn chưa từng có: nền tảng nổi hai thân có kích thước tương đương tàu sân bay, được thiết kế như một “đảo nhân tạo di động” có khả năng tự duy trì hoạt động. Dự án dự kiến hoàn thành vào tháng 6/2030, mở ra một phương thức mới để tiến hành nghiên cứu khoa học trong điều kiện biển khơi khắc nghiệt.
Ngày 18/10, Đại học Giao thông Thượng Hải (SJTU), đơn vị chủ trì phát triển công trình, đã ký hợp đồng xây dựng trị giá hơn 2,7 tỷ nhân dân tệ, tương đương 405 triệu USD, với một nhà máy đóng tàu thuộc Tập đoàn Đóng tàu Nhà nước Trung Quốc (CSSC), theo truyền thông địa phương.
Báo Shanghai Observer đưa tin ngày 21/10 rằng nền tảng nổi hai thân bán chìm này được xem là đảo nhân tạo di động có khả năng tự duy trì hoạt động đầu tiên trên thế giới. Công trình dự kiến hoàn thành và bàn giao vào tháng 6/2030.
Trong các chuyến thám hiểm biển sâu và đại dương xa bờ, tàu nghiên cứu truyền thống gặp nhiều khó khăn khi phải giữ vị trí ổn định trong thời gian dài giữa gió mạnh và sóng lớn. Khi tàu liên tục chao lắc dữ dội, các thiết bị quang học chính xác và cân phân tích trong phòng thí nghiệm trên tàu khó có thể hoạt động bình thường.
Ngược lại, các giàn nghiên cứu cố định ngoài khơi có kết cấu đồ sộ, khả năng chống chịu gió bão và sóng lớn tốt, nhưng không thể tự di chuyển đến địa điểm khác để đáp ứng nhu cầu nghiên cứu thay đổi.
Nền tảng nghiên cứu nổi siêu lớn của Trung Quốc được phát triển nhằm giải quyết khoảng trống này. Điểm đột phá của công trình nằm ở sự kết hợp giữa khả năng di chuyển linh hoạt và tính ổn định của một cơ sở nghiên cứu lâu dài.
Không giống các trạm nghiên cứu cố định hoặc tàu thông thường vốn bị giới hạn bởi nhiên liệu và nguồn tiếp tế, “đảo nhân tạo” này có thể di chuyển với tốc độ 11 hải lý/giờ, tương đương khoảng 20 km/h, đồng thời hỗ trợ hoạt động của hơn 200 nhà nghiên cứu.
Đảo nhân tạo nổi có thể chịu sóng cao 20 mét
Công trình có tên chính thức là Cơ sở nghiên cứu nổi thường trú dưới biển sâu trong mọi điều kiện thời tiết. Dự án được Trung Quốc xác định là một công trình hạ tầng khoa học trọng điểm cấp quốc gia trong Quy hoạch 5 năm lần thứ 14.
Theo Đại học Giao thông Thượng Hải, công trình còn được gọi là “đảo di động nổi ngoài khơi xa”, là kết quả của khoảng một thập niên nghiên cứu và chuẩn bị.
Nền tảng có chiều dài 138 m, chiều rộng 85 m. Boong chính nằm cao 45 m so với mặt nước, tương đương chiều cao của một tòa nhà khoảng 15 tầng.
Thiết kế này nhằm bảo vệ các khu vực phòng thí nghiệm trọng yếu và khu sinh hoạt trên boong chính ngay cả trong điều kiện biển cực đoan, khi sóng có thể cao tới 20 m. Theo tính toán thiết kế được công bố, những đợt sóng như vậy khó có thể tràn qua và gây ngập các khu vực cốt lõi của công trình.
Lượng giãn nước tối đa của nền tảng vào khoảng 74.000 tấn, lớn hơn phần lớn tàu khu trục và tàu nghiên cứu thông thường trên thế giới, đồng thời tiệm cận quy mô của một tàu sân bay cỡ lớn.
Để so sánh, tàu sân bay mới nhất của Trung Quốc, Phúc Kiến, có lượng giãn nước hơn 80.000 tấn.
Thiết kế hai thân giúp công trình hoạt động trong điều kiện biển cấp 7, tức trạng thái biển động mạnh với sóng cao từ 6-9 m. Nền tảng cũng được thiết kế để có thể sống sót trước những cơn bão có cường độ lên tới cấp 17 theo thang Beaufort mở rộng.
Đáng chú ý, dù được xác định chính thức là nền tảng nghiên cứu dân sự, các kỹ sư tham gia dự án đã đề xuất thiết kế có khả năng chống chịu vụ nổ hạt nhân. Đặc điểm này cho thấy công trình được nghiên cứu với những yêu cầu bảo vệ đặc biệt, bên cạnh nhiệm vụ khoa học trên biển.
Tổ hợp nghiên cứu gồm phòng thí nghiệm trên biển và mạng lưới hỗ trợ trên bờ
Để phục vụ các hoạt động nghiên cứu biển sâu kéo dài với cường độ cao, công trình được thiết kế thành một hệ thống tổng thể gồm nền tảng chính, hệ thống phòng thí nghiệm trên tàu và mạng lưới hỗ trợ trên bờ.
Riêng khu vực phòng thí nghiệm trên nền tảng có sáu phòng chuyên dụng, tập trung vào những lĩnh vực nghiên cứu trọng yếu như thiết bị và công nghệ hệ thống hàng hải hạng nặng, quan trắc khí tượng phục vụ nghiên cứu thiên tai trên biển, cũng như theo dõi dài hạn các hệ sinh thái biển.
Theo hãng thông tấn nhà nước Trung Quốc Tân Hoa Xã hồi tháng 5, ông Chu Mộng, nhà khoa học trưởng của dự án kiêm hiệu trưởng Trường Hải dương học thuộc Đại học Giao thông Thượng Hải, cho biết công trình sẽ phát huy thế mạnh trong nhiều hoạt động chuyên biệt.
Những nhiệm vụ này bao gồm thử nghiệm trên biển đối với các thiết bị công nghệ cao, quan trắc bão ở cự ly gần và nghiên cứu khoa học biển.
Ông Chu cho biết thêm, tổ hợp nghiên cứu quy mô lớn này sẽ mở cửa cho các viện nghiên cứu và doanh nghiệp trên toàn thế giới cùng sử dụng, qua đó tạo điều kiện thúc đẩy hợp tác khoa học quốc tế.
Với khả năng di chuyển trên biển, duy trì hoạt động dài ngày và bố trí các phòng thí nghiệm chuyên dụng, nền tảng mới được kỳ vọng sẽ giúp Trung Quốc tiến hành những nghiên cứu mà tàu thông thường khó thực hiện hiệu quả trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Tuy nhiên, năng lực vận hành thực tế của công trình sẽ chỉ có thể được đánh giá đầy đủ sau khi dự án hoàn thành và đi vào hoạt động.
Theo SCMP
