Tổng thống Trump: Hy vọng Jensen Huang không gặp rắc rối
Ngày 31/10, khi được hỏi về nghi vấn một nữ lãnh đạo người Trung Quốc có quan hệ thân thiết với CEO NVIDIA Jensen Huang bị cho là làm gián điệp cho Bắc Kinh, Tổng thống Mỹ Donald Trump ca ngợi những đóng góp của ông Huang đối với ngành công nghiệp chip.
Ông Trump gọi Jensen Huang là “một người tuyệt vời, xuất sắc”, nhấn mạnh Mỹ cần bảo vệ những nhân tài hàng đầu. Tổng thống Mỹ cho biết trước đó chưa nắm rõ các chi tiết cụ thể, nhưng hy vọng ông Huang không gặp vấn đề gì và chính quyền sẽ xem xét vụ việc cẩn thận.
Khi được hỏi liệu Jensen Huang có tiếp tục đảm nhiệm vai trò cố vấn công nghệ hay không, Trump trả lời rằng ông nghĩ câu trả lời là “có”, trừ khi xuất hiện tình tiết buộc phải chấm dứt vai trò này. Ông thừa nhận đây là vấn đề phức tạp và cần được tìm hiểu kỹ.
Theo các bài điều tra của The New York Times (NYT) và The Wall Street Journal (WSJ), nhân vật bị nghi vấn là Alice Huang, còn có tên Huang Le (Hoàng Lạc), cựu lãnh đạo người Trung Quốc của Megaspeed – công ty trung tâm dữ liệu đặt tại Singapore. Bà bị cáo buộc cung cấp thông tin cho chính phủ Trung Quốc và hỗ trợ chuyển hướng chip trí tuệ nhân tạo tiên tiến của NVIDIA sang thị trường Trung Quốc.
Các bài báo dẫn nguồn tình báo ẩn danh cho biết giới chức Mỹ từng xác định Alice Huang là một tài sản tình báo của Trung Quốc. Mỹ và Singapore cũng được cho là đã tiến hành những cuộc điều tra riêng về mối liên hệ giữa bà với Bắc Kinh, thậm chí có thời điểm cử người theo dõi trực tiếp.
Một nghi vấn được đặt ra là Alice Huang có thể đã lợi dụng quan hệ với Jensen Huang để phục vụ hoạt động tình báo. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng công khai cho thấy CEO NVIDIA biết về những hoạt động bị cáo buộc, để lộ bí mật công nghệ hay tham gia chuyển lậu chip.
Alice Huang và thương vụ hàng tỷ USD thiết bị NVIDIA
Thân thế và quá trình hoạt động của Alice Huang còn nhiều điểm chưa rõ. Sau khi giới chức bắt đầu theo dõi bà vào cuối năm 2024, người phụ nữ này từng sang Trung Quốc và có thời gian không xác định được tung tích.
NYT phát hiện một hồ sơ lý lịch trực tuyến ghi Alice Huang từng làm phóng viên tại Đài truyền hình Hồ Nam và Ban Thời sự Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV); sau đó làm trợ lý chủ tịch bộ phận ngân hàng tư nhân của HSBC, giữ chức phó chủ tịch tại Công ty Chứng khoán CITIC, rồi trở thành nhà quản lý quỹ tại Công ty Quản lý đầu tư Hexi ở Thượng Hải.
Tuy nhiên, một lãnh đạo Đài truyền hình Hồ Nam nói với phóng viên rằng ông chưa từng nghe tên người này. Trên các trang web của hai đài truyền hình cũng không tìm thấy hồ sơ tương ứng. Đáng chú ý, chatbot AI DeepSeek của Trung Quốc từ chối trả lời câu hỏi liên quan đến Alice Huang – chi tiết được bài điều tra nhắc đến trong bối cảnh thông tin về nhân vật này vẫn còn nhiều bí ẩn.
Theo NYT, Alice Huang từng tham gia điều hành Megaspeed, doanh nghiệp có công ty mẹ với cổ đông là một tổ chức thuộc phía Trung Quốc. Trong giai đoạn từ tháng 6/2024 đến tháng 2/2025, Megaspeed được cho là đã mua ít nhất 4,8 tỷ USD thiết bị NVIDIA.
Bloomberg trước đó tiết lộ Megaspeed nhập khẩu khoảng 136.000 bộ xử lý đồ họa (GPU) của NVIDIA. Tuy nhiên, khi nhân viên NVIDIA kiểm tra các trung tâm dữ liệu của công ty, họ chỉ tìm thấy vài nghìn chip thuộc thế hệ mới nhất. Điều này làm dấy lên nghi vấn số chip còn lại đã bị chuyển sang Trung Quốc hoặc năng lực tính toán được cho các doanh nghiệp Trung Quốc thuê trái phép.
Cần phân biệt các số liệu trong những bài điều tra. Bloomberg, dựa trên dữ liệu hải quan Malaysia và Indonesia, ước tính Megaspeed nhập ít nhất 4,6 tỷ USD phần cứng NVIDIA từ khi thành lập năm 2023 đến tháng 11/2025, trong đó có khoảng 136.000 GPU. Trong khi đó, NYT đề cập một công ty chị em của Megaspeed tại Malaysia đã mua ít nhất 4,8 tỷ USD thiết bị AI có chứa chip NVIDIA trong giai đoạn tháng 6/2024 đến tháng 2/2026.
Hai con số khác nhau về pháp nhân, nguồn dữ liệu và thời gian thống kê. Việc nhập khẩu số lượng lớn GPU cũng không tự động chứng minh chip đã bị chuyển trái phép sang Trung Quốc.
Jensen Huang lên tiếng, Singapore bác bỏ một phần thông tin
Ngày 29/10, trả lời Bloomberg, Jensen Huang gọi quan hệ kinh doanh giữa NVIDIA với Megaspeed là “bình thường, không có gì bất thường”. Ông cho biết NVIDIA đã rà soát các hệ thống triển khai GPU của Megaspeed, kiểm tra từng thiết bị và xác minh rằng công ty không chuyển trái phép bộ xử lý AI sang Trung Quốc.
Jensen Huang nói người phụ nữ được nhắc đến trong cuộc điều tra đã rời Megaspeed và chính phủ Mỹ chưa thông báo cho ông về những nghi vấn liên quan đến bà.
Người phát ngôn NVIDIA John Rizzo cũng khẳng định các cuộc tiếp xúc giữa CEO Jensen Huang với Alice Huang nằm trong khuôn khổ quan hệ thương mại thông thường. Theo công ty, các khách hàng điện toán đám mây trong khu vực chỉ được tiếp cận thông tin kinh doanh thông thường, không phải bí mật thương mại nhạy cảm hay thông tin liên quan đến an ninh quốc gia.
Tuy nhiên, tuyên bố của NVIDIA là lập trường của doanh nghiệp, không đồng nghĩa cuộc điều tra của cơ quan chức năng Mỹ đã kết thúc.
Singapore cũng bác bỏ một phần thông tin được truyền thông đăng tải. Ngày 31/10, Bộ Nội vụ nước này tuyên bố chính phủ Singapore không đưa ra nhận định rằng Alice Huang có quan hệ với tình báo Trung Quốc hoặc bị điều tra vì mối quan hệ với Jensen Huang như một số bài báo mô tả.
Dù vậy, Singapore xác nhận cảnh sát vẫn đang điều tra Megaspeed và từ chối bình luận thêm. Cơ quan chức năng nước này khẳng định sẽ xử lý các doanh nghiệp lợi dụng Singapore để lách quy định hoặc vi phạm pháp luật.
Như vậy, có hai vấn đề cần tách bạch: Singapore xác nhận điều tra hoạt động của Megaspeed, nhưng phủ nhận đã điều tra Alice Huang với tư cách một nghi phạm tình báo Trung Quốc. Thông tin về việc giới chức Singapore theo dõi bà vẫn chủ yếu dựa trên các nguồn tin ẩn danh của báo chí.
Trong khi đó, Đại sứ quán Trung Quốc tại Mỹ bác bỏ các cáo buộc, chỉ trích Washington thổi phồng luận điệu “gián điệp Trung Quốc”.
Lỗ hổng kiểm soát chip AI qua các trung tâm dữ liệu ở nước thứ ba
Megaspeed trở thành tâm điểm điều tra vì hoạt động trong lĩnh vực trung tâm dữ liệu và cung cấp năng lực tính toán AI. Công ty từng được NVIDIA công nhận là đối tác đám mây và được Bloomberg mô tả là một trong những khách hàng mua chip NVIDIA lớn tại Đông Nam Á.
Vấn đề khiến giới chức Mỹ quan tâm là sự chênh lệch giữa lượng thiết bị được ghi nhận trong dữ liệu thương mại và số chip mà nhân viên NVIDIA được cho là tìm thấy tại trung tâm dữ liệu Megaspeed. Bloomberg cho biết họ không tìm thấy bằng chứng trực tiếp chứng minh chip của Megaspeed đã bị chuyển sang Trung Quốc hoặc công ty vi phạm luật kiểm soát xuất khẩu.
Theo các bài điều tra của NYT, cơ quan Mỹ đã theo dõi Megaspeed từ cuối năm 2024 vì nghi ngờ doanh nghiệp này giúp khách hàng Trung Quốc né các hạn chế xuất khẩu chip AI. Cuộc điều tra ban đầu thuộc Bộ Thương mại Mỹ, sau đó được chuyển sang Bộ Tư pháp trong năm 2026. Megaspeed cho biết đã thuê luật sư bên ngoài tiến hành điều tra nội bộ và cam kết hợp tác với chính phủ Mỹ.
Vụ việc cho thấy một thách thức ngày càng lớn trong cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung: Washington không chỉ phải kiểm soát việc bán chip, mà còn phải giám sát ai có quyền sử dụng năng lực tính toán do những con chip đó tạo ra.
Mỹ có thể hạn chế xuất khẩu trực tiếp các dòng GPU tiên tiến sang Trung Quốc. Nhưng nếu doanh nghiệp Trung Quốc thuê máy chủ đặt tại Singapore, Malaysia hoặc một quốc gia thứ ba, họ vẫn có thể tiếp cận năng lực tính toán từ xa mà không cần nhập khẩu chip trực tiếp.
Đó là khác biệt giữa kiểm soát hàng hóa vật lý và kiểm soát dịch vụ điện toán đám mây. Một trung tâm dữ liệu đặt ngoài Trung Quốc vẫn có thể cung cấp năng lực tính toán cho khách hàng Trung Quốc, trong khi GPU nằm ở nước thứ ba. Việc xác định người sử dụng cuối cùng, mục đích khai thác và quyền truy cập từ xa vì thế trở nên phức tạp hơn.
Đến thời điểm các thông tin trên được công bố, chưa có thông tin công khai cho thấy Alice Huang bị truy tố về tội gián điệp hoặc chuyển lậu chip. Cũng chưa có bằng chứng chứng minh Jensen Huang biết về hoạt động tình báo bị cáo buộc hay tham gia chuyển hướng GPU.
Vụ việc đặt ra câu hỏi về khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng chip AI và dịch vụ điện toán đám mây trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ - Trung ngày càng gay gắt. Mặt trận công nghệ giờ đây không chỉ nằm ở việc ai sở hữu những con chip tiên tiến nhất, mà còn ở việc ai có thể tiếp cận và khai thác sức mạnh tính toán mà chúng mang lại.
Theo LTN, NYT, Zaobao.
