Một trong những điểm mới đáng chú ý của dự thảo luật là lần đầu tiên đề xuất hình thành mô hình tập đoàn xuất bản - truyền thông.
Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết việc sửa đổi luật nhằm thể chế hóa kịp thời các chủ trương của Đảng về phát triển xuất bản, văn hóa, chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế tư nhân; khắc phục những hạn chế, bất cập, hoàn thiện hành lang pháp lý, tạo động lực cho hoạt động xuất bản, in và phát hành, nhất là trên môi trường số.
Dự thảo luật cũng hướng tới đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ, tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình.
Theo Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh, Chính phủ đề xuất sửa đổi, bổ sung 27 trong tổng số 54 điều của Luật Xuất bản, đồng thời bãi bỏ 3 điều. Một trong những điểm mới của dự thảo luật nêu là đề xuất hình thành mô hình tập đoàn xuất bản - truyền thông.
“Dự thảo luật lần đầu tiên tạo cơ sở pháp lý cho mô hình tập đoàn xuất bản - truyền thông nhằm tăng cường liên kết, tập trung nguồn lực và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành xuất bản”, bà Thanh nói.
Theo dự thảo, tập đoàn xuất bản - truyền thông là nhóm công ty hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con, không có tư cách pháp nhân và không phải đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp.
Các công ty có mối quan hệ với nhau thông qua sở hữu cổ phần, phần vốn góp hoặc các hình thức liên kết khác, trong đó công ty mẹ là nhà xuất bản. Cơ quan soạn thảo đề xuất Chính phủ sẽ quy định chi tiết nội dung này.
Chính phủ cũng đề xuất hình thành hệ sinh thái xuất bản và phát triển công nghiệp nội dung.
Theo đó dự thảo luật mở rộng đối tượng tham gia liên kết xuất bản, tạo cơ chế hình thành hệ sinh thái xuất bản; khuyến khích doanh nghiệp công nghệ, truyền thông và các tổ chức liên quan tham gia chuỗi giá trị xuất bản; đồng thời bổ sung cơ chế cho việc khai thác, chuyển thể và thương mại hóa nội dung xuất bản phẩm.
Dự thảo luật bổ sung các quy định về phòng, chống in lậu, vi phạm bản quyền trên môi trường số; xác định rõ trách nhiệm của các nền tảng số, các chủ thể thực hiện hoạt động có tính chất xuất bản, đồng thời bổ sung cơ chế bảo vệ biên tập viên và người làm công tác xuất bản trong quá trình hành nghề; phát huy vai trò của Hội Xuất bản Việt Nam và các tổ chức hội nghề nghiệp liên quan đến hoạt động xuất bản.
Thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết Thường trực Ủy ban nhất trí với sự cần thiết sửa đổi Luật Xuất bản nhằm khắc phục những hạn chế, bất cập phát sinh sau 13 năm thực hiện, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
Về đề xuất bổ sung mô hình tập đoàn xuất bản - truyền thông, cơ quan thẩm tra đánh giá đây là nội dung cần thiết để thể chế hóa chủ trương của Đảng. Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo rà soát, tiếp tục thể chế hóa đầy đủ hơn các quan điểm, chủ trương mới của Đảng tại Chỉ thị số 04 của Ban Bí thư, khẳng định vai trò của hoạt động xuất bản là bộ phận quan trọng của công nghiệp văn hóa và hạ tầng tri thức quốc gia; giữ vai trò hạt nhân trong hệ sinh thái kiến tạo các giá trị, đóng góp vào tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia; đồng thời bổ sung mục tiêu bảo tồn tiếng nói, chữ viết, tri thức truyền thống và bản sắc văn hóa các dân tộc Việt Nam; bổ sung nguyên tắc về bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và chủ quyền quốc gia.
Về việc bổ sung quy định về mô hình tập đoàn xuất bản - truyền thông, cơ quan thẩm tra cho biết là cần thiết nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng. Tuy nhiên, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát, nghiên cứu kỹ lưỡng quy định về mô hình tập đoàn xuất bản - truyền thông tại dự thảo luật để phù hợp với thực tiễn tại Việt Nam, bảo đảm tính khả thi, tạo hành lang pháp lý thuận lợi để xây dựng và hình thành các tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, đa nền tảng, đa sản phẩm.
