"Chuẩn mực con người Việt Nam" gồm những phẩm chất nào?

3 hệ giá trị và chuẩn mực con người Việt Nam

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà vừa ký Quyết định số 1189 của Thủ tướng ban hành Kế hoạch triển khai đồng bộ hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình, chuẩn mực con người Việt Nam (Kế hoạch).

Kế hoạch nhằm kịp thời thể chế hóa và tổ chức thực hiện hiệu quả các chủ trương của Đảng, Quốc hội và Chính phủ về phát triển văn hóa; đồng thời thiết lập cơ chế triển khai thống nhất từ Trung ương đến cơ sở, gắn xây dựng thể chế với việc thực hành các giá trị trong đời sống.

Kế hoạch xác định rõ nội hàm của các hệ giá trị làm nền tảng cho sự phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Theo đó, "Hệ giá trị quốc gia" gồm các giá trị cốt lõi: hòa bình, thống nhất, độc lập, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, hạnh phúc. Đây là những giá trị định hướng lý tưởng, mục tiêu và khát vọng phát triển đất nước; bồi đắp lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, ý thức công dân, tinh thần thượng tôn pháp luật, trách nhiệm xã hội, tinh thần đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường và trách nhiệm xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.

"Hệ giá trị văn hóa" được xây dựng trên các yếu tố dân tộc, dân chủ, nhân văn và khoa học. "Hệ giá trị văn hóa" tạo nền tảng tinh thần của xã hội, bồi dưỡng lòng nhân ái, nghĩa tình, trung thực, khoan dung, tôn trọng sự khác biệt, lối sống văn minh, tinh thần dân chủ, tư duy khoa học, năng lực sáng tạo và trách nhiệm giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

Đối với "Hệ giá trị gia đình", các giá trị cốt lõi được xác định là ấm no, hạnh phúc, tiến bộ và văn minh. Gia đình được coi là môi trường đầu tiên hình thành và nuôi dưỡng nhân cách con người, vun đắp tình yêu thương, sự tôn trọng, bình đẳng, chia sẻ, trách nhiệm, hiếu thảo, thủy chung và sự gắn kết giữa các thành viên.

Trong khi đó, "Chuẩn mực con người Việt Nam" gồm các phẩm chất: yêu nước, đoàn kết, tự cường, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỷ cương và sáng tạo. Đây là sự kết tinh các giá trị quốc gia, văn hóa và gia đình, được thể hiện qua các phẩm chất cốt lõi: yêu nước, đoàn kết, tự cường, nghĩa tình, trung thực, trách nhiệm, kỷ cương, sáng tạo, khát vọng vươn lên và tinh thần cống hiến.

Con người giữ vai trò trung tâm

Quyết định cũng nhấn mạnh các thành tố của hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam có mối quan hệ chặt chẽ, thống nhất, tác động qua lại và thúc đẩy lẫn nhau trong quá trình phát triển.

Con người giữ vai trò trung tâm, vừa là chủ thể thực hành, lan tỏa các giá trị, vừa là mục tiêu của sự phát triển; các phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam là nền tảng để xây dựng gia đình hạnh phúc, phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc và hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Gia đình là môi trường đầu tiên hình thành, nuôi dưỡng và hoàn thiện nhân cách con người; đồng thời giữ vai trò gìn giữ, trao truyền các giá trị văn hóa, đạo đức và nền tảng xã hội từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Văn hóa tạo môi trường dân chủ, nhân văn để các giá trị được tiếp nhận, thực hành và lan tỏa, góp phần bồi dưỡng phẩm chất, nhân cách con người toàn diện, củng cố gia đình và phát huy sức mạnh nội sinh, tạo động lực cho sự phát triển bền vững của đất nước.

Các giá trị quốc gia giữ vai trò định hướng mục tiêu, lý tưởng và khát vọng phát triển; đồng thời được hiện thực hóa thông qua sự phát triển của con người, gia đình và văn hóa, môi trường văn hóa góp phần xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Gắn xây dựng hệ giá trị với đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Theo quyết định, mục tiêu của Kế hoạch là đưa hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam thấm sâu vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội; phát huy vai trò của văn hóa, gia đình và con người trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và xây dựng đất nước phát triển nhanh, bền vững.

Kế hoạch cũng hướng tới xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, văn minh; ngăn chặn suy thoái về đạo đức, lối sống; phát huy nguồn lực nội sinh và lợi thế cạnh tranh quốc gia từ văn hóa, con người Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế. Việc triển khai gắn với phát triển công nghiệp văn hóa, thúc đẩy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Để thực hiện hiệu quả, Quyết định yêu cầu tăng cường vai trò lãnh đạo của cấp ủy, tổ chức đảng; nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu các cấp, các ngành; huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và phối hợp liên ngành.

Các hệ giá trị sẽ được cụ thể hóa thành các tiêu chí, chuẩn mực ứng xử phù hợp với từng đối tượng, lĩnh vực và địa bàn; có thể lượng hóa, đánh giá và được lồng ghép vào các chương trình, chiến lược phát triển của bộ, ngành, địa phương, bảo đảm tính khả thi, không làm phát sinh tổ chức bộ máy hay thủ tục hành chính.

Theo Kế hoạch, việc triển khai lấy phát triển con người toàn diện làm trung tâm, bảo đảm thống nhất trên phạm vi cả nước nhưng phù hợp với đặc điểm từng địa phương, từng cộng đồng; kết hợp hài hòa giữa giá trị truyền thống với giá trị hiện đại, giữa bản sắc văn hóa dân tộc với tinh hoa văn hóa nhân loại.

Bên cạnh đó, Kế hoạch yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; tăng cường kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện; kịp thời biểu dương các mô hình, cách làm hiệu quả và sử dụng hợp lý các nguồn lực dành cho phát triển văn hóa.