Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 14/7, theo giờ địa phương, tiếp tục gia tăng sức ép lên Iran khi tuyên bố khôi phục phong tỏa hải quân đối với toàn bộ các cảng biển của Iran, đồng thời cảnh báo sẽ mở rộng các đòn không kích nhằm vào hạ tầng trọng yếu của nước này nếu Tehran từ chối nối lại đàm phán.
Cùng thời điểm, quân đội Mỹ xác nhận đã phát động thêm một đợt tấn công mới nhằm "làm suy giảm năng lực của Iran trong việc đe dọa hoạt động hàng hải thương mại tại eo biển Hormuz".
Tehran cho biết họ tiếp tục đóng cửa eo biển Hormuz sau khi giao tranh giữa Iran và Mỹ bùng phát trở lại trong tuần qua, làm lung lay thỏa thuận ngừng bắn mong manh đạt được hồi tháng 6 sau nhiều tháng xung đột khiến hàng nghìn người thiệt mạng.
Trong cuộc phỏng vấn với Fox News, ông Trump tuyên bố Mỹ sẽ tiếp tục mở rộng danh sách mục tiêu.
"Tôi sẽ để các mục tiêu năng lượng lại sau cùng, nhưng cuối cùng chúng tôi vẫn sẽ đánh vào các mục tiêu năng lượng."
Ông tiếp tục cảnh báo: "Tuần tới sẽ đến các nhà máy điện. Tuần tới sẽ đến các cây cầu, nếu họ không quay lại bàn đàm phán."
Theo Công ước Geneva năm 1949, các cuộc tấn công nhằm vào những cơ sở hạ tầng thiết yếu phục vụ dân thường bị cấm theo luật nhân đạo quốc tế.
Ông Trump cũng tiết lộ các nhà đàm phán Mỹ đã liên hệ với phía Iran và gửi thông điệp rằng Tehran "nên đạt được một thỏa thuận".
Trong khi đó, quân đội Iran cho biết rạng sáng 15/7 đã triển khai các cuộc tấn công bằng UAV nhằm vào căn cứ Azraq của Mỹ tại Jordan. Lầu Năm Góc chưa đưa ra bình luận về thông tin này.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng tuyên bố đã tấn công các kho vũ khí và cơ sở quân sự của Mỹ tại Bahrain và Kuwait.
Quân đội Kuwait xác nhận hệ thống phòng không nước này đã đánh chặn nhiều UAV, trong khi hãng thông tấn nhà nước cho biết một vụ hỏa hoạn đã được khống chế. Reuters chưa thể kiểm chứng độc lập các thông tin trên.
Việc giao tranh tiếp tục leo thang đang khiến triển vọng duy trì bản ghi nhớ đạt được hồi tháng trước nhằm chấm dứt xung đột ngày càng trở nên mong manh.
Cuối ngày 14/7, chính quyền địa phương tại Bandar Abbas xác nhận nhiều khu vực quanh thành phố cảng chiến lược này đã trúng đạn của Mỹ. Hãng thông tấn IRNA cũng đưa tin các cuộc tấn công đã xảy ra gần thành phố Sirik ở miền nam Iran.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi khẳng định trên truyền hình nhà nước: "Nếu Mỹ cho rằng bằng cách gia tăng các biện pháp quân sự và phong tỏa kinh tế họ có thể buộc chúng tôi quay lại bàn đàm phán thì họ đã nhầm."
Trước khi chiến sự nổ ra hồi tháng 2, khoảng 20% lượng dầu và khí đốt toàn cầu được vận chuyển qua eo biển Hormuz mỗi ngày.
Leo thang tại tuyến hàng hải chiến lược
Mỹ cho biết chỉ trong một tuần qua, Iran đã tấn công 7 tàu thương mại, khiến gần 12 thủy thủ thiệt mạng, mất tích hoặc bị thương.
Trước đó, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo một thủy thủ người Ấn Độ đã thiệt mạng và tám người khác bị thương sau khi hai tàu chở dầu của UAE bị tên lửa hành trình Iran tấn công tại eo biển Hormuz.
IRGC tuyên bố đã vô hiệu hóa hai siêu tàu chở dầu mà lực lượng này gọi là "vi phạm quy định" sau khi các tàu phớt lờ nhiều cảnh báo. Tuy nhiên, phía Iran không công bố danh tính các tàu.
Trong bối cảnh căng thẳng leo thang, ông Trump trước đó từng đề xuất áp mức phí 20% đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz. Ý tưởng này vấp phải phản ứng mạnh từ Tổ chức Hàng hải Quốc tế thuộc Liên Hợp Quốc và nhiều bên liên quan.
Đến ngày 14/7, Tổng thống Mỹ cho biết sẽ hủy kế hoạch áp phí, thay vào đó hướng tới các thỏa thuận đầu tư với các quốc gia vùng Vịnh, song không nêu chi tiết.
Trong khi đó, lệnh phong tỏa hải quân đối với tàu thuyền ra vào các cảng và vùng ven biển Iran chính thức có hiệu lực trở lại từ 20h00 ngày 14/7 (3h00 ngày 15/7 theo giơ VN), sau khi từng được dỡ bỏ vào tháng 6.
Ông Trump khẳng định eo biển Hormuz vẫn mở với toàn bộ tàu thuyền quốc tế, ngoại trừ các phương tiện của Iran.
Quân đội Mỹ cho biết hiện có hơn 20 tàu chiến Hải quân Mỹ cùng hàng trăm máy bay quân sự đang hoạt động tại khu vực.
Tại Mỹ, cuộc xung đột đang gây áp lực chính trị ngày càng lớn khi giá xăng tăng mạnh trong lúc cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ đang đến gần.
Giá dầu Brent chuẩn quốc tế đã tăng khoảng 15% trong vòng một tuần, lên 85 USD/thùng - mức cao nhất kể từ giữa tháng 6.
Cái giá của cuộc chiến
Xung đột bùng phát từ tháng 2 sau các cuộc không kích chung của Mỹ và Israel nhằm vào Iran đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng, chủ yếu tại Iran và Lebanon, đồng thời kéo theo nhiều quốc gia vùng Vịnh vào vòng xoáy đối đầu khi Tehran mở rộng các đòn trả đũa.
Dù kinh tế thế giới đến nay vẫn phần nào chống chịu được cú sốc năng lượng, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) từng cảnh báo việc chiến sự kéo dài sau giữa tháng 7 sẽ tạo ra nhiều rủi ro lớn, đặc biệt khi nhiều quốc gia đã sử dụng gần hết kho dự trữ dầu chiến lược để bình ổn giá nhiên liệu.
Một cuộc khảo sát của Reuters cũng cho thấy một nửa số người được hỏi cho rằng cuộc chiến không đáng với cái giá phải trả.
Iran trước đó tuyên bố đã phóng tên lửa đạn đạo nhằm vào một căn cứ quân sự Mỹ tại Jordan. Bahrain - nơi đặt căn cứ Hải quân Mỹ - cùng nhiều quốc gia vùng Vịnh khác cũng cho biết đã phải đánh chặn các cuộc tấn công từ Iran.
Chính quyền đảo Qeshm của Iran, nằm tại eo biển Hormuz, xác nhận khu vực này đã bị một đầu đạn của Mỹ đánh trúng vào khoảng 19h ngày 14/7 theo giờ địa phương.
Washington tiếp tục khẳng định mục tiêu là ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân - điều mà Tehran nhiều lần phủ nhận. Đổi lại, Iran yêu cầu Mỹ chấm dứt các lệnh trừng phạt và cộng đồng quốc tế công nhận quyền kiểm soát của nước này đối với eo biển Hormuz.
Ông Trump cũng tiết lộ một số quốc gia - nhưng không nêu tên - đã bày tỏ mong muốn đầu tư vào Mỹ thay vì phải chịu phí quá cảnh nếu kế hoạch trước đó được áp dụng. Tuy nhiên, Nhà Trắng chưa công bố bất kỳ cam kết đầu tư cụ thể nào từ các nước vùng Vịnh.
Theo Reuters
