Brazil đã vượt Nga và Bỉ trong 5 tháng đầu năm nay để trở thành quốc gia nhập khẩu ô tô Trung Quốc lớn nhất thế giới, với tổng giá trị xe nhập khẩu lên tới 5,2 tỷ USD. Động lực chính đến từ làn sóng xe điện và hybrid, trong bối cảnh các hãng xe Trung Quốc đẩy mạnh đưa hàng vào Brazil trước khi mức thuế mới có hiệu lực từ tháng 7.
Theo dữ liệu hải quan Trung Quốc, giá trị ô tô Trung Quốc xuất sang Brazil trong 5 tháng đầu năm tăng 146,9% so với mức 2,1 tỷ USD cùng kỳ năm ngoái. Brazil từ vị trí thứ sáu trong danh sách các thị trường mua xe Trung Quốc lớn nhất đã vươn lên dẫn đầu.
Trong cùng giai đoạn, Nga nhập khẩu khoảng 5 tỷ USD ô tô từ Trung Quốc, trong khi Bỉ đứng thứ ba với 3,8 tỷ USD.
Đáng chú ý, các mẫu xe điện và xe hybrid chiếm tới 4,5 tỷ USD trong tổng giá trị xe Trung Quốc mà Brazil nhập khẩu. Riêng tháng 4 và tháng 5 đóng góp 2,7 tỷ USD, cho thấy các doanh nghiệp có thể đã tranh thủ nhập hàng và tích trữ xe trước khi chính sách thuế mới được áp dụng, thay vì đây hoàn toàn là kết quả của nhu cầu tiêu dùng tăng bền vững.
Brazil cũng đứng đầu thế giới về nhập khẩu xe điện và hybrid của Trung Quốc, vượt qua Bỉ và Anh.
Tỷ trọng xe điện và hybrid trong tổng lượng xe Brazil nhập khẩu từ Trung Quốc đã tăng mạnh trong những năm gần đây. Năm ngoái, các dòng xe điện hóa chiếm 87% lượng xe nhập khẩu từ Trung Quốc, trong khi con số này chỉ là 33% vào năm 2021.
Theo số liệu của Ban Thư ký Ngoại thương Brazil được Hội đồng Kinh doanh Brazil - Trung Quốc tổng hợp, riêng 6 tháng đầu năm, Brazil đã mua 5,35 tỷ USD phương tiện từ Trung Quốc, cao hơn gấp đôi giá trị toàn bộ ô tô mà nước này nhập khẩu từ Pháp.
Xe hybrid cắm sạc chiếm hơn một nửa con số trên, tương đương 2,79 tỷ USD. Tính chung, các phương tiện điện hóa hiện chiếm khoảng 15% tổng giá trị hàng hóa Brazil nhập khẩu từ Trung Quốc.
Kỷ lục được thiết lập khi Brasilia quay sang Bắc Kinh
Làn sóng nhập khẩu ô tô Trung Quốc diễn ra đúng lúc chính sách thương mại của Brazil đang có sự điều chỉnh đáng kể theo hướng tăng cường quan hệ với Bắc Kinh.
Chủ nhật vừa qua, Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã điện đàm và nhất trí đẩy nhanh đàm phán về một hiệp định thương mại giữa Trung Quốc và Mercosur. Đây là vấn đề mà Brasilia đã dành nhiều năm tìm cách đưa trở lại chương trình nghị sự của khối thương mại Nam Mỹ.
Cuộc điện đàm diễn ra chỉ vài ngày sau khi mức thuế 25% do Tổng thống Mỹ Donald Trump áp lên một phần hàng hóa xuất khẩu của Brazil bắt đầu có hiệu lực. Washington sau đó tiếp tục công bố mức thuế bổ sung 12,5% đối với 60 đối tác thương mại, trong đó có Brazil.
Ông Lula nói với ông Tập rằng chính phủ Brazil vẫn cam kết đa dạng hóa các thị trường xuất khẩu và nhập khẩu. Các nhà đàm phán Brazil chỉ đề nghị những "linh hoạt cần thiết" đối với một số lĩnh vực nhạy cảm.
Trong khi đó, dữ liệu kinh tế cho thấy Trung Quốc tiếp tục duy trì tốc độ xuất khẩu mạnh. Theo Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, nền kinh tế nước này tăng trưởng 4,3% trong quý II, thấp hơn dự báo và dưới mục tiêu tăng trưởng cả năm 4,5-5%. Xuất khẩu của Trung Quốc tăng 27% trong tháng 6.
Xuất khẩu ô tô cũng tăng mạnh. Lượng xe Trung Quốc được đưa ra thị trường nước ngoài trong tháng 6 tăng 71,2%, lên 1,06 triệu chiếc. Riêng BYD chiếm khoảng 175.000 xe, tương đương 43% sản lượng của hãng trong tháng.
Các hãng xe truyền thống lên tiếng
Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Brazil (Anfavea), đại diện cho nhiều hãng xe lâu năm đang hoạt động tại nước này, đã dành khoảng 18 tháng để cảnh báo về sức ép ngày càng lớn từ xe Trung Quốc.
Tháng 1 năm ngoái, dưới thời chủ tịch Marcio de Lima Leite, Anfavea đã thuê một đơn vị nghiên cứu điều tra cáo buộc các doanh nghiệp Trung Quốc bán phá giá tại Brazil, đồng thời kêu gọi chính phủ điều tra BYD và Great Wall Motor. Cả hai công ty đều bác bỏ cáo buộc vào thời điểm đó.
Hiệp hội sau đó ủng hộ việc chấm dứt chính sách miễn thuế đối với các bộ linh kiện xe dạng tháo rời, cho rằng hình thức lắp ráp đơn giản tạo ra ít việc làm trong chuỗi cung ứng hơn so với việc sản xuất xe hoàn chỉnh trong nước.
Igor Calvet tiếp quản vị trí chủ tịch Anfavea vào tháng 4 năm ngoái, trong khi ông Lima Leite chuyển sang giữ chức phó chủ tịch.
Brasilia hiện đang theo đuổi một chính sách hai hướng ngày càng khó dung hòa. Một mặt, Brazil nâng thuế nhập khẩu đối với xe điện hóa lên 35% từ đầu tháng 7, so với mức 25-30% trước đó. Đây là bước cuối cùng trong lộ trình tăng thuế được chính phủ công bố từ năm 2024.
Mặt khác, Brazil lại khôi phục hạn ngạch nhập khẩu miễn thuế trị giá 463 triệu USD dành cho các bộ linh kiện xe dạng SKD và CKD. Anfavea đã phản đối quyết định này.
Hạn ngạch trên phù hợp với chiến lược rộng hơn của chính phủ liên bang nhằm thu hút các nhà sản xuất Trung Quốc xây dựng cơ sở sản xuất ngay tại Brazil. Những chương trình ưu đãi mới dành cho xe tiết kiệm năng lượng cũng đang thúc đẩy xu hướng này.
Ít nhất 8 thương hiệu ô tô Trung Quốc hiện đã sản xuất xe tại Brazil hoặc công bố kế hoạch xây dựng nhà máy tại đây. Trong khi đó, Trung Quốc có hơn 100 nhà sản xuất ô tô.
Người tiêu dùng hưởng lợi
Cuộc cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các thương hiệu Trung Quốc và những nhà sản xuất truyền thống đang bắt đầu mang lại lợi ích rõ rệt cho người mua xe Brazil.
Theo Bright Consulting, giá giao dịch trung bình của một mẫu xe hạng nhẹ mới tại Brazil giảm 3,5% theo giá trị thực, từ 157.700 real năm ngoái xuống còn 152.100 real (29.800 USD) vào tháng 6. Đây là lần đầu tiên giá giao dịch giảm kể từ khi giá xe bắt đầu tăng vào năm 2020.
Đáng chú ý, giá niêm yết chỉ giảm 1,5% trong cùng khoảng thời gian.
Khoảng cách giữa giá niêm yết và giá bán thực tế cho thấy các hãng xe truyền thống đang cố giữ mức giá công bố, nhưng đồng thời phải tăng chiết khấu, tiền thưởng và các chương trình khuyến mại để bảo vệ thị phần trước các đối thủ Trung Quốc.
Các thương hiệu Trung Quốc đã chiếm 16,5% thị trường ô tô Brazil trong tháng 6.
Mẫu BYD Dolphin Mini, một mẫu hatchback chạy điện có giá từ khoảng 21.500 USD, từng trở thành mẫu xe bán chạy nhất trên thị trường bán lẻ Brazil trong tháng 2, vượt qua nhiều mẫu xe phổ biến khác và đẩy một mẫu crossover của Volkswagen xuống vị trí thứ hai.
Tỷ trọng xe điện hóa trong tổng doanh số ô tô nội địa Brazil đã đạt 18% trong tháng 6, cao hơn gấp đôi so với một năm trước.
Tuy nhiên, sự bùng nổ của xe nhập khẩu cũng khiến cán cân thương mại ngành ô tô Brazil chịu sức ép lớn. Trong nửa đầu năm, ngành ô tô nước này ghi nhận mức thâm hụt thương mại 5,32 tỷ USD, sâu nhất kể từ khi chuỗi số liệu bắt đầu được thống kê vào năm 1997.
Xuất khẩu ô tô của Brazil suy yếu do nhu cầu tại Argentina giảm, trong khi giá trị xe nhập khẩu tăng lên 7,79 tỷ USD.
Đáng chú ý nhất là sự thay đổi vai trò của Trung Quốc. Thị phần của Trung Quốc trong tổng lượng ô tô Brazil nhập khẩu đã tăng từ chỉ 5% năm 2021 lên tới 72% hiện nay.
Điều này đặt Brasilia trước một bài toán ngày càng khó: làm thế nào để người tiêu dùng tiếp tục được hưởng lợi từ những mẫu xe Trung Quốc giá cạnh tranh, trong khi ngành sản xuất ô tô trong nước phải đối mặt với mức thâm hụt thương mại lớn nhất trong gần ba thập niên.
Theo SCMP
