Nhà Trắng hôm 29/7 đã công bố bản tổng hợp rộng về những phát hiện của Tiểu ban Đặc biệt Hạ viện Mỹ điều tra đại dịch COVID-19, trong đó cho rằng một sự cố liên quan đến phòng thí nghiệm vẫn là kịch bản có khả năng cao nhất về nguồn gốc đại dịch.
Bản công bố đồng thời tiếp tục chỉ trích nhiều quan chức y tế công cộng cấp cao, trong đó có cựu Giám đốc Viện Dị ứng và Bệnh truyền nhiễm Quốc gia Mỹ (NIAID) Anthony Fauci, tổ chức EcoHealth Alliance, Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH), Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cùng một số cơ quan liên bang và bang.
Theo Nhà Trắng, các quan chức chủ chốt đã cản trở những cuộc điều tra của Quốc hội, quản lý không đầy đủ hoạt động nghiên cứu có rủi ro cao và không cung cấp thông tin minh bạch cho công chúng trong thời kỳ đại dịch.
Tập trung vào giả thuyết rò rỉ phòng thí nghiệm
Nhà Trắng cho rằng có nhiều dòng bằng chứng ủng hộ khả năng SARS-CoV-2 có nguồn gốc liên quan đến phòng thí nghiệm.
Theo bản tổng hợp, virus mang một đặc điểm sinh học mà Nhà Trắng cho rằng chưa được quan sát trong tự nhiên, trong khi dữ liệu được viện dẫn cho thấy các ca COVID-19 có thể bắt nguồn từ một lần virus xâm nhập vào quần thể người.
Chính quyền Mỹ lập luận rằng các đại dịch trước đây thường liên quan đến nhiều sự kiện virus lây truyền từ động vật sang người trước khi hình thành các đợt lây lan rộng.
Nhà Trắng cũng đặc biệt đề cập Viện Virus học Vũ Hán (WIV), trung tâm nghiên cứu SARS hàng đầu của Trung Quốc, nơi từng tiến hành các nghiên cứu được mô tả là "gain-of-function" nhằm thay đổi hoặc tăng cường một số đặc tính của virus. Bản công bố cho rằng những nghiên cứu này được thực hiện trong điều kiện an toàn sinh học chưa tương xứng với mức độ rủi ro.
Một chi tiết khác được Nhà Trắng nhấn mạnh là một số nhà nghiên cứu tại WIV được cho là đã xuất hiện các triệu chứng giống COVID-19 vài tháng trước khi những ca bệnh đầu tiên được phát hiện tại khu chợ hải sản ở Vũ Hán.
Nhà Trắng cũng một lần nữa đặt vấn đề với công trình khoa học mang tên The Proximal Origin of SARS-CoV-2. Chính quyền Trump cáo buộc ông Fauci đã thúc đẩy việc công bố nghiên cứu này nhằm củng cố quan điểm rằng SARS-CoV-2 có nguồn gốc tự nhiên và làm giảm sức nặng của giả thuyết virus liên quan đến phòng thí nghiệm.
Tuy nhiên, đây là cách diễn giải của Nhà Trắng đối với quá trình hình thành và sử dụng nghiên cứu nói trên. Trong các phiên điều trần trước Quốc hội, Fauci đã phủ nhận việc chỉnh sửa bài báo và cho biết ông vẫn giữ quan điểm cởi mở đối với khả năng virus có liên quan đến một sự cố trong phòng thí nghiệm.
Hoạt động giám sát bị đặt dưới kính hiển vi
Ngoài cuộc tranh luận về nguồn gốc SARS-CoV-2, bản tổng hợp còn chỉ trích cơ chế giám sát của Mỹ đối với nghiên cứu gain-of-function và các chương trình tài trợ liên quan.
Nhà Trắng cáo buộc EcoHealth Alliance, dưới sự lãnh đạo của tiến sĩ Peter Daszak, đã sử dụng tiền thuế của người Mỹ để hỗ trợ các nghiên cứu coronavirus có rủi ro cao tại Vũ Hán.
Theo Nhà Trắng, Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ (HHS) đã đình chỉ nguồn tài trợ dành cho EcoHealth và bắt đầu thủ tục cấm tổ chức này tiếp nhận các khoản tài trợ liên bang sau khi các điều tra viên Quốc hội kết luận EcoHealth vi phạm những điều kiện gắn với một khoản tài trợ của NIH.
Chính quyền Mỹ cũng cho biết Bộ Tư pháp đã mở cuộc điều tra về các hoạt động của EcoHealth trong thời kỳ đại dịch.
Bản báo cáo cáo buộc NIH duy trì các quy trình giám sát yếu kém, đồng thời tạo ra môi trường cho phép một số yêu cầu lưu trữ hồ sơ liên bang bị né tránh.
Nhà Trắng cũng nhắm tới David Morens, một cố vấn cấp cao của ông Fauci, với cáo buộc người này đã xóa các hồ sơ của chính phủ, chia sẻ thông tin không công khai liên quan đến quy trình tài trợ của NIH với EcoHealth và đưa ra những lời khai gây hiểu lầm trước Quốc hội.
Những cáo buộc này nằm trong cuộc tranh luận rộng hơn về việc chính phủ Mỹ đã giám sát và kiểm soát các nghiên cứu coronavirus có nguy cơ cao như thế nào trước đại dịch.
Các chính sách ứng phó đại dịch bị đặt dấu hỏi
Nhà Trắng đồng thời đặt vấn đề với một số biện pháp y tế công cộng từng trở thành nền tảng trong chiến lược ứng phó COVID-19.
Chính quyền cho rằng khuyến nghị giữ khoảng cách 6 feet, tương đương khoảng 1,8 m, không có nền tảng khoa học đủ vững chắc. Nhà Trắng dẫn lại lời khai trước đó của ông Fauci rằng hướng dẫn này "dường như tự xuất hiện" mà không dựa trên một quá trình nghiên cứu cụ thể.
Bản tổng hợp cũng cho rằng chưa có bằng chứng mang tính kết luận chứng minh các quy định bắt buộc đeo khẩu trang đã làm giảm đáng kể tốc độ lây lan COVID-19.
Với các biện pháp phong tỏa, Nhà Trắng lập luận rằng việc duy trì hạn chế trong thời gian dài gây tổn thất kinh tế đáng kể, đồng thời ảnh hưởng tới sức khỏe thể chất và tinh thần của người Mỹ, đặc biệt là trẻ em và người trẻ tuổi.
Một mục tiêu chỉ trích khác là WHO. Nhà Trắng cáo buộc tổ chức này đã đặt lợi ích chính trị của Trung Quốc lên trên trách nhiệm quốc tế trong quá trình ứng phó đại dịch. Chính quyền Mỹ cũng cảnh báo hiệp ước đại dịch mà WHO đề xuất có thể gây bất lợi cho lợi ích của Mỹ.
Bản công bố tiếp tục nhắc tới những tranh cãi chính trị xoay quanh ông Anthony Fauci. Trong một phiên điều trần gần đây của Ủy ban An ninh Nội địa và Các vấn đề Chính phủ Thượng viện Mỹ, ông Fauci đã viện dẫn Tu chính án thứ Năm 15 lần khi được Chủ tịch ủy ban Rand Paul chất vấn về cách ông xử lý đại dịch.
Ông Paul cáo buộc Fauci đã phê duyệt tài trợ cho các nghiên cứu làm thay đổi virus và cho rằng hoạt động này có liên quan đến đại dịch, sau đó tìm cách che giấu vai trò của mình. Fauci nhiều lần bác bỏ các cáo buộc này.
Nhà Trắng cũng nhấn mạnh việc cựu Tổng thống Joe Biden ban hành lệnh ân xá rộng đối với Fauci vào ngày 19/1/2025, bao phủ những hành vi có thể cấu thành tội phạm liên quan đến COVID-19 hoặc thời gian ông lãnh đạo NIAID kể từ năm 2014. Lệnh ân xá không áp dụng đối với các hành vi xảy ra sau khoảng thời gian nói trên.
Nhìn rộng hơn, việc Nhà Trắng tiếp tục đưa giả thuyết rò rỉ phòng thí nghiệm lên vị trí trung tâm cho thấy cuộc tranh luận về nguồn gốc COVID-19 vẫn chưa khép lại. Bản tổng hợp của chính quyền Trump dựa đáng kể vào kết luận của cuộc điều tra tại Hạ viện và đưa ra nhiều cáo buộc nhằm vào các quan chức, tổ chức y tế cũng như cơ chế giám sát nghiên cứu của Mỹ.
Tuy nhiên, việc một sự cố liên quan đến phòng thí nghiệm được Nhà Trắng xem là kịch bản có khả năng cao nhất không đồng nghĩa nguồn gốc COVID-19 đã được xác định một cách dứt khoát. Đây vẫn là vấn đề gây tranh luận trong giới khoa học và tình báo, với các cơ quan khác nhau từng đưa ra những đánh giá không hoàn toàn giống nhau.
Theo Reuters, IE
