Sau khi cổ phiếu của hãng sản xuất chip nhớ CXMT (ChangXin Memory Technologies) tăng vọt khoảng 470% ngay trong ngày đầu niêm yết, thị trường chứng khoán Trung Quốc đồng loạt tăng điểm trong phiên giao dịch ngày 27/7. Đà tăng này đã góp phần cải thiện tâm lý nhà đầu tư sau giai đoạn nhóm cổ phiếu công nghệ bị bán tháo mạnh.
Trong khi đó, theo truyền thông Mỹ, Apple và Micron đang vận động hành lang theo hai hướng trái ngược về việc có nên cho phép sử dụng chip nhớ Trung Quốc hay không, khiến chính quyền Tổng thống Donald Trump đứng trước bài toán cân bằng giữa mục tiêu phát triển ngành bán dẫn nội địa và giảm chi phí cho người tiêu dùng.
Động lực mới cho chuỗi cung ứng bán dẫn Trung Quốc
Theo Reuters, màn chào sàn ấn tượng đã đưa CXMT trở thành doanh nghiệp có vốn hóa lớn nhất trên thị trường A-share của Trung Quốc. Tuy nhiên, mức tăng quá mạnh cũng làm dấy lên những tranh luận về định giá của công ty cũng như khả năng duy trì đà phục hồi của thị trường.
Chỉ số CSI 300 và Shanghai Composite đều tăng khoảng 1%, khi giới đầu tư dần xóa bỏ lo ngại rằng đợt IPO quy mô rất lớn của CXMT sẽ hút cạn thanh khoản trên thị trường. Tại Hồng Kông, chỉ số Hang Seng cũng tăng khoảng 1% trong phiên chiều.
Diễn biến tích cực của thị trường được xem là tín hiệu đáng khích lệ đối với các cơ quan quản lý Trung Quốc, sau khi chính phủ phải tung ra hàng loạt biện pháp nhằm ổn định thị trường chứng khoán. Trước đó, làn sóng bán tháo trong tháng này đã khiến vốn hóa thị trường bốc hơi hơn 1.500 tỷ USD.
Tranh cãi về mức định giá
Ông William Xin, Chủ tịch quỹ đầu tư Chunshan Pujiang Investment Management, nhận định: "CXMT là một trong những doanh nghiệp trụ cột của ngành sản xuất chip Trung Quốc. Việc công ty niêm yết sẽ tạo động lực cho toàn bộ chuỗi cung ứng".
William Xin cho biết ông đã tham gia mua cổ phiếu trong đợt IPO trị giá khoảng 8,6 tỷ USD của CXMT. Tuy nhiên, do giá cổ phiếu tăng vượt xa kỳ vọng, ông đã bán toàn bộ số cổ phiếu ngay sau khi thị trường mở cửa.
Theo ông, diễn biến của cổ phiếu CXMT trong những phiên tới sẽ có ảnh hưởng đáng kể đến tâm lý của toàn thị trường.
Trong khi đó, ông Yuan Yuwei, nhà quản lý quỹ phòng hộ tại Trinity Synergy Investments, cho rằng mức định giá hiện nay của CXMT đã ở ngưỡng khá cao và điều này không hẳn là tín hiệu tích cực đối với thị trường chung.
Do lượng vốn đổ mạnh vào CXMT sau khi vốn hóa công ty nhanh chóng vượt 3.000 tỷ NDT, nhiều cổ phiếu bán dẫn khác lại giảm giá vì dòng tiền bị phân tán.
Ở các nhóm ngành khác, cổ phiếu giải trí, công nghệ sinh học và pin tăng điểm, trong khi nhóm điện tử tiêu dùng và tiện ích giảm. Tại Hồng Kông, nhóm du lịch, công nghệ và tiêu dùng dẫn dắt đà tăng, còn cổ phiếu năng lượng và AI suy yếu.
Mỹ đã cấm vận nhưng CXMT vẫn lớn mạnh
Từ năm 2022, Mỹ liên tục siết các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với ngành bán dẫn Trung Quốc: Cấm xuất khẩu các thiết bị quang khắc, khắc plasma, lắng đọng màng tiên tiến; hạn chế Nvidia, AMD bán chip AI cao cấp; gây sức ép với Hà Lan và Nhật Bản để ASML, Tokyo Electron, Nikon... hạn chế bán thiết bị cho Trung Quốc; đưa nhiều doanh nghiệp Trung Quốc vào danh sách kiểm soát. Mục tiêu là ngăn Trung Quốc phát triển các dòng chip tiên tiến.
Tuy nhiên, CXMT vẫn mở rộng sản xuất DRAM, tăng thị phần toàn cầu từ gần như bằng 0 cách đây vài năm lên khoảng 8–10% năm 2026 theo nhiều tổ chức nghiên cứu thị trường.
Điều này khiến Washington phải thừa nhận rằng các biện pháp kiểm soát tuy làm chậm nhưng không ngăn được hoàn toàn sự phát triển của ngành chip Trung Quốc.
Apple đứng giữa hai lựa chọn, Micron muốn bảo vệ vị thế
Theo thông tin được The Wall Street Journal đăng tải và nhiều hãng truyền thông quốc tế dẫn lại, Apple đã vận động chính quyền Mỹ cho phép: các sản phẩm bán ngoài thị trường Mỹ có thể sử dụng chip nhớ của CXMT.
Lý do rất thực tế: CXMT rẻ hơn đáng kể; nguồn cung dồi dào; Apple muốn giảm chi phí sản xuất iPhone, iPad.
Nhưng đề xuất này vấp phải phản đối mạnh từ Micron. Micron cho rằng, nếu Apple mua DRAM Trung Quốc, Mỹ sẽ tự làm suy yếu ngành chip nhớ nội địa, đồng thời tạo nguồn vốn để CXMT tiếp tục đầu tư.
Đây chính là tình huống "tiến thoái lưỡng nan" của Washington.
Hiện nay ngành DRAM toàn cầu gần như do ba doanh nghiệp kiểm soát, gồm Samsung Electronics, SK hynix, Micron Technology. Nếu Apple chuyển một phần đơn hàng sang CXMT, Micron sẽ mất doanh thu, thị phần DRAM của Mỹ tiếp tục thu hẹp, trong khi CXMT có thêm dòng tiền để đầu tư DDR5, HBM. Đó là điều Micron lo ngại nhất.
Nếu cho phép Apple dùng chip CXMT, Mỹ sẽ có mấy điểm lợi: giá iPhone giảm, giảm áp lực lạm phát, doanh nghiệp Mỹ tăng lợi nhuận.
Nhưng điều này sẽ giúp Trung Quốc kiếm thêm hàng tỷ USD, CXMT càng mạnh, mục tiêu kiềm chế công nghệ Trung Quốc suy yếu.
Nếu không cho phép, Apple sẽ phải chi phí cao hơn, khó cạnh tranh, người tiêu dùng Mỹ chịu giá cao hơn.
Đây là bài toán mà Nhà Trắng rất khó dung hòa.
Theo Deutsche Welle
