Cùng được xếp vào nhóm máy bay không người lái tầm trung, thời gian hoạt động dài (MALE), nhưng MQ-9 Reaper của Mỹ và Bayraktar TB2 của Thổ Nhĩ Kỳ lại được phát triển theo hai triết lý hoàn toàn khác nhau. Một bên ưu tiên hỏa lực và khả năng trinh sát chiến lược, bên kia tập trung vào chi phí thấp, tính linh hoạt và hiệu quả thực chiến. Vậy đâu là UAV vượt trội hơn?
Hai triết lý thiết kế hoàn toàn khác biệt
Theo Không quân Mỹ, MQ-9 Reaper được phát triển chủ yếu để thực hiện nhiệm vụ tình báo, giám sát và trinh sát (ISR), đồng thời đảm nhiệm vai trò tấn công chính xác các mục tiêu có giá trị cao.
Nhờ thời gian bay dài, hệ thống cảm biến hiện đại, liên lạc vệ tinh và kho vũ khí đa dạng, MQ-9 có thể theo dõi mục tiêu trong nhiều giờ trước khi tung đòn tấn công ở khoảng cách rất xa.
Trong khi đó, Bayraktar TB2 do hãng Baykar (Thổ Nhĩ Kỳ) phát triển lại hướng tới mục tiêu hoàn toàn khác: tạo ra một UAV vũ trang có chi phí hợp lý, dễ triển khai và đủ sức thực hiện các nhiệm vụ trinh sát cũng như tấn công chính xác mà không đòi hỏi hạ tầng vận hành phức tạp.
Theo Baykar, TB2 đã chứng minh khả năng bay liên tục hơn 27 giờ và có thể tự động hoàn toàn từ lúc lăn bánh, cất cánh, hành trình cho tới hạ cánh.
Reaper vượt trội về kích thước và hiệu năng
Nếu chỉ nhìn vào thông số kỹ thuật, MQ-9 Reaper gần như nằm ở một "đẳng cấp" khác.
Theo General Atomics, MQ-9A có thời gian hoạt động trên 27 giờ, trần bay khoảng 15.200 m, tốc độ tối đa khoảng 445 km/h và tải trọng lên tới gần 1.750 kg.
Động cơ tuốc bin cánh quạt công suất khoảng 900 mã lực giúp Reaper duy trì các chiến dịch kéo dài trên phạm vi hàng nghìn km.
Trong khi đó, Bayraktar TB2 sở hữu sải cánh 12 m, trọng lượng cất cánh tối đa khoảng 700 kg, trần hoạt động khoảng 5.500 m và tải trọng chỉ khoảng 150 kg.
Thời gian hoạt động của TB2 cũng vượt 27 giờ, nhưng khả năng mang tải và hoạt động ở độ cao lớn vẫn kém khá xa Reaper.
Điều đó cho thấy MQ-9 không đơn thuần là một phiên bản "to hơn" của TB2 mà thực chất thuộc một nhóm năng lực hoàn toàn khác.
Hệ thống cảm biến và hỏa lực
Một trong những ưu thế lớn nhất của MQ-9 Reaper nằm ở bộ cảm biến cực kỳ hiện đại.
Máy bay được trang bị camera quang điện, camera hồng ngoại, hệ thống chỉ thị mục tiêu bằng laser, radar khẩu độ tổng hợp (SAR) cùng hệ thống liên lạc đa chế độ được bảo mật.
Nhờ đó, các kíp điều khiển ở cách hiện trường hàng nghìn km vẫn có thể vừa theo dõi mục tiêu, vừa chỉ thị và thực hiện các cuộc tấn công chính xác.
Kho vũ khí của MQ-9 bao gồm tên lửa AGM-114 Hellfire, bom dẫn đường laser GBU-12 Paveway II và bom dẫn đường vệ tinh GBU-38 JDAM.
Trong khi đó, Bayraktar TB2 sử dụng bốn giá treo vũ khí với các loại đạn dẫn đường bằng laser MAM-L và MAM-C do ROKETSAN sản xuất.
Dù không thể mang nhiều vũ khí như Reaper, các loại đạn này vẫn đủ sức tiêu diệt xe tăng, pháo binh, công sự và phương tiện bọc thép hạng nhẹ với độ chính xác cao.
Thành tích chiến đấu đã được kiểm chứng
Cả hai mẫu UAV đều đã trải qua nhiều chiến trường thực tế.
MQ-9 Reaper được Không quân Mỹ và nhiều đồng minh sử dụng rộng rãi tại Afghanistan, Iraq, Syria, châu Phi cũng như trong các nhiệm vụ giám sát hàng hải.
Khả năng bay nhiều giờ liên tục cho phép Reaper theo dõi mục tiêu trong thời gian dài trước khi đưa ra quyết định khai hỏa.
Trong khi đó, Bayraktar TB2 trở nên nổi tiếng trên toàn cầu sau khi xuất hiện tại Libya, Nagorno-Karabakh và đặc biệt là giai đoạn đầu xung đột Nga - Ukraine.
TB2 từng phá hủy nhiều xe tăng, đoàn xe hậu cần, trận địa pháo và cả các tổ hợp phòng không đối phương.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia quốc phòng cũng lưu ý rằng hiệu quả của TB2 giảm đáng kể khi phải đối mặt với các hệ thống phòng không tích hợp hiện đại.
Chi phí tạo nên khác biệt
Khoảng cách lớn nhất giữa hai UAV có lẽ nằm ở giá thành.
MQ-9 Reaper là một nền tảng chiến lược có chi phí rất cao, đòi hỏi mạng lưới liên lạc vệ tinh, hệ thống bảo dưỡng chuyên sâu và đội ngũ vận hành được đào tạo bài bản.
Trong khi đó, Bayraktar TB2 có giá mua và chi phí vận hành thấp hơn đáng kể.
Nhờ lợi thế này, TB2 đã được xuất khẩu tới hàng chục quốc gia, trở thành một trong những mẫu UAV quân sự thành công nhất trên thị trường quốc tế.
Đâu là UAV tốt hơn?
Câu trả lời phụ thuộc vào mục tiêu sử dụng.
Nếu cần một nền tảng có khả năng trinh sát chiến lược, mang nhiều vũ khí, điều khiển qua vệ tinh và hoạt động liên tục trên phạm vi rộng, MQ-9 Reaper vẫn là một trong những UAV chiến đấu mạnh nhất thế giới hiện nay.
Ngược lại, nếu ưu tiên chi phí hợp lý, triển khai nhanh và khả năng tấn công chính xác với hạ tầng đơn giản hơn, Bayraktar TB2 lại mang đến hiệu quả kinh tế rất cao.
Một số chuyên gia cũng cho rằng trong môi trường tác chiến bằng UAV quy mô lớn như xung đột Nga - Ukraine hay các chiến dịch gần đây ở Trung Đông, những mẫu UAV giá rẻ như TB2 thậm chí có thể phát huy hiệu quả tốt hơn khi được triển khai với số lượng lớn.
Thay vì là đối thủ trực tiếp, MQ-9 Reaper và Bayraktar TB2 phản ánh hai hướng phát triển khác nhau của chiến tranh không người lái hiện đại: một bên theo đuổi năng lực tối đa bất chấp chi phí, bên còn lại chứng minh rằng một UAV có giá thành thấp vẫn đủ khả năng làm thay đổi cục diện chiến trường nếu được sử dụng với chiến thuật phù hợp.
Theo Baykar, IE
