Chính quyền Tổng thống Donald Trump vừa công bố một loạt biện pháp mới nhằm chặn các thiết bị công nghệ Trung Quốc thâm nhập thị trường Mỹ, trong đó đáng chú ý là cấm nhập khẩu các mẫu robot hình người, robot bốn chân và bộ biến tần (power inverter) mới do Trung Quốc sản xuất.
Động thái này cho thấy Washington đang mở rộng cuộc cạnh tranh công nghệ với Bắc Kinh sang những lĩnh vực được xem là nền tảng của kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), bao gồm robot, trung tâm dữ liệu và hạ tầng năng lượng.
Mỹ muốn bảo vệ chuỗi cung ứng AI trước rủi ro từ Trung Quốc
Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) ngày 28/7 công bố các quy định mới, theo đó những mẫu robot và bộ biến tần kết nối thông minh mới của Trung Quốc sẽ không còn được cấp phép lưu hành tại Mỹ.
Bộ biến tần là thiết bị quan trọng giúp kết nối các nguồn điện tái tạo như điện mặt trời, pin lưu trữ với lưới điện hoặc hệ thống trung tâm dữ liệu. Đây cũng là một mắt xích không thể thiếu trong quá trình mở rộng các trung tâm dữ liệu AI đang bùng nổ tại Mỹ.
Theo FCC, các thiết bị này có thể tạo ra những lỗ hổng trong chuỗi cung ứng, gây rủi ro về an ninh mạng cũng như đe dọa hạ tầng trọng yếu của nước Mỹ.
"Những thiết bị này có thể tạo ra các điểm yếu trong chuỗi cung ứng, làm gián đoạn an ninh kinh tế và quốc gia của Mỹ, đồng thời gây ra các nguy cơ an ninh mạng đối với cơ sở hạ tầng trọng yếu", FCC cho biết.
Chủ tịch FCC Brendan Carr khẳng định cơ quan này sẽ tiếp tục thực hiện các biện pháp nhằm bảo vệ chuỗi cung ứng quan trọng của Mỹ.
Theo Reuters, mục tiêu sâu xa của chính quyền Trump là bảo vệ chuỗi cung ứng AI khỏi nguy cơ gián đoạn, đánh cắp dữ liệu và các cuộc tấn công mạng, đồng thời thúc đẩy doanh nghiệp chuyển hoạt động sản xuất về Mỹ.
Trung Quốc phản ứng
Đại sứ quán Trung Quốc tại Washington chỉ trích quyết định của Mỹ, kêu gọi Washington lắng nghe tiếng nói từ cộng đồng doanh nghiệp hai nước và chấm dứt việc "bôi nhọ doanh nghiệp Trung Quốc".
Phía Bắc Kinh cũng cảnh báo sẽ thực hiện "mọi biện pháp cần thiết" nếu các lợi ích của Trung Quốc bị tổn hại nghiêm trọng.
Trong bối cảnh cạnh tranh AI ngày càng gay gắt, giới chức Mỹ nhiều lần cáo buộc các công ty AI Trung Quốc đánh cắp tài sản trí tuệ của Mỹ. Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent trước đó cũng cảnh báo Washington có thể áp đặt các lệnh trừng phạt nhằm vào các doanh nghiệp AI của Trung Quốc nếu phát hiện hành vi vi phạm.
Theo nhiều nguồn tin của Reuters, sau khi lệnh cấm được ban hành, FCC dự kiến sẽ miễn trừ cho phần lớn các nhà sản xuất không phải của Trung Quốc, tương tự cách cơ quan này từng xử lý với các lệnh hạn chế máy bay không người lái và bộ định tuyến nước ngoài trước đây.
Các quy định mới có hiệu lực ngay sau khi được công bố nhưng chỉ áp dụng đối với các mẫu robot và bộ biến tần chưa được cấp phép tại Mỹ.
Tuy nhiên, FCC vẫn có quyền thu hồi giấy phép đối với các sản phẩm đã được phê duyệt nếu xác định chúng gây rủi ro đối với an ninh quốc gia.
Unitree trở thành mục tiêu lớn nhất
Một trong những doanh nghiệp chịu ảnh hưởng nhiều nhất là Unitree Robotics, nhà sản xuất robot hình người hàng đầu Trung Quốc.
Theo Counterpoint Research, Unitree hiện nắm gần 20% thị phần robot hình người toàn cầu, đồng thời là một trong ba doanh nghiệp Trung Quốc đang dẫn đầu ngành công nghiệp robot hình người.
Trước đó, Unitree đã bị Bộ Quốc phòng Mỹ đưa vào danh sách các doanh nghiệp bị cáo buộc có liên hệ với quân đội Trung Quốc – động thái thường được xem là tín hiệu cho các biện pháp cứng rắn hơn sau này.
Đáng chú ý, Unitree gần đây hợp tác với Nvidia để sử dụng chip AI Blackwell nhằm vận hành "bộ não" của robot thế hệ mới.
Nvidia từng khẳng định dữ liệu thu thập từ các robot này sẽ được lưu trữ tại Mỹ và phần lớn khách hàng của Unitree tại Mỹ là các trường đại học và viện nghiên cứu.
Tuy nhiên, nhiều nghị sĩ Mỹ lo ngại các robot này có thể thu thập dữ liệu từ các ngành công nghiệp trọng yếu, phục vụ hoạt động tình báo hoặc thậm chí bị điều khiển từ xa.
FCC nhận định robot thông minh có khả năng thu thập lượng lớn dữ liệu, từ đó có thể bị các tác nhân xấu khai thác để theo dõi công dân Mỹ, hỗ trợ hoạt động tình báo nước ngoài hoặc chiếm quyền điều khiển thiết bị từ xa.
Chủ tịch Ủy ban đặc biệt về Trung Quốc của Hạ viện Mỹ, nghị sĩ John Moolenaar, hoan nghênh quyết định của FCC và cho rằng đây là bước đi giúp bảo vệ nước Mỹ cũng như thúc đẩy ngành robot nội địa.
Bộ biến tần Trung Quốc cũng bị siết mạnh
Song song với robot, bộ biến tần cũng trở thành mục tiêu của Washington.
Hiện Trung Quốc là quốc gia sản xuất bộ biến tần lớn nhất thế giới với các doanh nghiệp dẫn đầu như Sungrow và Huawei.
Nhờ chiến lược giảm giá mạnh, các doanh nghiệp Trung Quốc đã nhanh chóng mở rộng thị phần tại châu Âu và nhiều thị trường phương Tây.
Reuters trước đó cho biết FCC đã nghiên cứu lệnh cấm đối với bộ biến tần Trung Quốc sau khi châu Âu cũng bày tỏ lo ngại về nguy cơ các thiết bị này bị cài mã độc hoặc bị lợi dụng để phá hoại hạ tầng điện.
Giới chức Mỹ muốn tránh lặp lại kịch bản tương tự chiến dịch tấn công mạng Volt Typhoon, được phát hiện năm 2023. Khi đó, các tin tặc được cho là có liên hệ với Trung Quốc đã chiếm quyền kiểm soát hàng loạt bộ định tuyến dân sự nhằm che giấu các cuộc tấn công tiếp theo vào hạ tầng trọng yếu của Mỹ.
Hiện Bộ Quốc phòng Mỹ cũng đã cấm mua sắm các tấm pin mặt trời, mô-đun quang điện và bộ biến tần do các doanh nghiệp thuộc "quốc gia đáng quan ngại", bao gồm Trung Quốc, sản xuất.
Unitree, Sungrow và Huawei hiện chưa đưa ra bình luận về các biện pháp mới.
UAV Trung Quốc bay 24 giờ liên tục, tầm hoạt động 3.000 km, mở ra kỷ nguyên mới cho kinh tế tầm thấp
Theo Reuters
