Không có trang web chính thức, không giới thiệu hoạt động kinh doanh, không tổ chức ra mắt sản phẩm, thậm chí nhiều người trong ngành cũng không rõ công ty này làm gì. Thế nhưng, doanh nghiệp bí ẩn ấy lại vừa được truyền thông quốc tế gọi tên là đơn vị nắm vai trò trung tâm trong chương trình phát triển máy quang khắc nội địa của Trung Quốc.
Theo thông tin mới nhất mà Reuters tiết lộ, Aishengna là doanh nghiệp nhà nước mới thành lập chưa đầy ba năm, đã bắt đầu sản xuất hàng loạt máy quang khắc DUV ngâm (immersion DUV) - phiên bản tiên tiến nhất của công nghệ quang khắc DUV hiện nay - do Trung Quốc tự phát triển. Kế hoạch đặt ra là chế tạo khoảng 5 máy trong năm nay và nâng lên khoảng 20 máy vào năm 2027.
Điều này đồng nghĩa với việc "lá bài tẩy" mà Trung Quốc âm thầm chuẩn bị suốt nhiều năm trong cuộc cạnh tranh công nghệ với Mỹ đang dần được hé lộ.
Trong nhiều năm qua, thị trường máy quang khắc tiên tiến gần như duy nhất nằm trong tay của ASML (Hà Lan). Đặc biệt, các thiết bị dùng để sản xuất chip 7 nm, 5 nm và tiên tiến hơn chịu sự kiểm soát chặt chẽ của Mỹ và Hà Lan.
Trung Quốc luôn nhấn mạnh mục tiêu "tự chủ công nghệ", nhưng nút thắt lớn nhất của ngành bán dẫn nước này không nằm ở thiết kế chip mà chính là thiết bị chế tạo, đặc biệt là máy quang khắc.
Giờ đây, Trung Quốc dường như đã đưa ra câu trả lời của mình.
Công ty non trẻ nhưng tiềm lực đáng gờm
Theo dữ liệu của hệ thống tra cứu thông tin doanh nghiệp Trung Quốc Thiên Nhãn Tra (Tianyancha), công ty Aishengna được thành lập tháng 8/2023 với vốn điều lệ lên tới 7 tỷ NDT. Hai cổ đông lớn đứng sau đều là doanh nghiệp nhà nước gồm Shanghai Electric Holding Group và một công ty thành viên của Shanghai International Trust.
Một công ty mới chưa đầy ba năm tuổi nhưng có vốn hàng tỷ nhân dân tệ, không có website, gần như không công bố thông tin, song lại được giao đảm nhiệm dự án công nghệ nhạy cảm bậc nhất của quốc gia. Điều này khiến nhiều người cho rằng đây không đơn thuần là một doanh nghiệp thông thường mà là một "đội tuyển quốc gia" được thành lập nhằm phá thế bao vây công nghệ của Mỹ.
Các nguồn tin cho biết Aishengna đã tập hợp nhiều lực lượng nghiên cứu hàng đầu của Trung Quốc trong lĩnh vực máy quang khắc, bao gồm nhân sự từ SMEE (Shanghai Micro Electronics Equipment) và startup Yuliangsheng. Có thể xem công ty này là một nền tảng tích hợp nguồn lực, tập trung nhân tài, công nghệ và vốn đầu tư vốn phân tán ở nhiều viện nghiên cứu và doanh nghiệp khác nhau để cùng phát triển máy quang khắc. Mô hình này phù hợp với chiến lược "tập trung nguồn lực để giải quyết các nhiệm vụ trọng điểm" mà Trung Quốc thúc đẩy trong những năm gần đây.
Phó Giáo sư Phó Phương Kiếm (Fu Fangjian), Đại học Quản trị kinh doanh Singapore (SMU), nhận định: "Nếu thông tin này là chính xác, thì đây có thể được xem là một bước đột phá mang tính cột mốc của Trung Quốc trong nỗ lực vượt qua các rào cản công nghệ và phá thế bị Mỹ 'bóp nghẹt'".
Theo ông, dưới thời chính quyền Tổng thống Joe Biden, Mỹ đã đẩy mạnh cuộc chiến công nghệ với Trung Quốc, phối hợp cùng Nhật Bản, Đài Loan và Hà Lan siết chặt chuỗi cung ứng chip nhằm hạn chế năng lực sản xuất bán dẫn của Bắc Kinh. Đến tháng 4 năm nay, Quốc hội Mỹ tiếp tục thúc đẩy Đạo luật điều phối kiểm soát công nghệ phần cứng đa phương (MATCH Act), nhằm tăng cường hạn chế Trung Quốc tiếp cận các thiết bị quang khắc DUV của ASML cũng như các dịch vụ bảo trì, hỗ trợ kỹ thuật liên quan. Việc Aishengna chế tạo được DUV càng có ý nghĩa to lớn.
DUV Trung Quốc chế tạo mạnh đến đâu?
Tuy nhiên, câu hỏi quan trọng nhất vẫn là: máy DUV Trung Quốc chế tạo có thực sự mạnh như những lời ca ngợi hay không? Câu trả lời có lẽ không lạc quan như nhiều thông tin trên mạng.
Việc chế tạo thành công máy DUV ngâm thực sự là một bước tiến đáng kể. Đây hiện vẫn là thiết bị chủ lực phục vụ các dây chuyền sản xuất chip theo công nghệ trưởng thành trên thế giới. Nhờ sử dụng lớp nước siêu tinh khiết để tăng khả năng khúc xạ ánh sáng kết hợp kỹ thuật phơi sáng nhiều lần, loại máy này về lý thuyết vẫn có thể chế tạo các dòng chip tiên tiến hơn.
Nếu Trung Quốc có thể sản xuất ổn định loại thiết bị này, nước này sẽ có một phương án dự phòng trong trường hợp phương Tây tiếp tục siết chặt việc xuất khẩu máy móc cũng như dịch vụ bảo trì.
Tuy nhiên, có thiết bị dự phòng không đồng nghĩa với việc đã dẫn đầu thế giới. Reuters dẫn lời nhiều nguồn tin cho biết máy DUV nội địa Trung Quốc mới chỉ bước vào giai đoạn sản xuất ban đầu. Các thiết bị vẫn cần trải qua quá trình thử nghiệm lâu dài trước khi có thể cạnh tranh với ASML về hiệu năng, độ ổn định, năng suất cũng như tỷ lệ sản phẩm đạt chuẩn.
Điều quyết định thành công của một nhà sản xuất máy quang khắc không phải là chế tạo được vài cỗ máy, mà là khả năng giúp các nhà máy bán dẫn vận hành ổn định hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn tấm wafer trong thời gian dài.
Các chuyên gia của JPMorgan nhận định rằng việc chế tạo một vài nguyên mẫu và khả năng hỗ trợ sản xuất quy mô lớn là hai vấn đề hoàn toàn khác nhau. Thước đo thực sự nằm ở tỷ lệ thành phẩm, độ chính xác căn chỉnh, tốc độ phơi sáng, độ ổn định của thiết bị và khả năng vận hành bền bỉ trong thời gian dài.
Nói cách khác, Trung Quốc đã vượt qua rào cản "có hay không", nhưng vẫn còn quãng đường dài để chứng minh "có tốt không", "có ổn định không" và "có mang lại hiệu quả thương mại hay không".
Tham vọng của Trung Quốc cũng chưa dừng lại ở DUV. Cuối năm ngoái, Reuters từng đưa tin Trung Quốc đã hoàn thành nguyên mẫu máy quang khắc EUV (Extreme Ultraviolet Lithography) là loại máy quang khắc tiên tiến nhất thế giới hiện nay, được dùng để sản xuất các chip bán dẫn ở tiến trình rất nhỏ như 5 nm, 3 nm, 2 nm và nhỏ hơn. Tuy nhiên, giới chuyên môn nhìn nhận việc chuyển từ nguyên mẫu sang sản xuất thương mại sẽ còn mất nhiều năm nữa.
Một chi tiết khác cũng đáng chú ý là dù Mỹ và châu Âu liên tục siết chặt kiểm soát xuất khẩu, Trung Quốc vẫn là một trong những thị trường lớn nhất của ASML. Trong nửa đầu năm nay, thị trường Trung Quốc vẫn đóng góp khoảng 16% doanh thu thuần của tập đoàn Hà Lan. Lý do là dù không thể mua các hệ thống EUV tiên tiến nhất, các nhà sản xuất chip Trung Quốc vẫn cần số lượng lớn máy DUV để phục vụ các dây chuyền công nghệ trưởng thành.
Việc Shanghai Aishengna chính thức xuất hiện trước công chúng cũng cho thấy chương trình phát triển máy quang khắc của Trung Quốc đang chuyển từ giai đoạn nghiên cứu kín sang giai đoạn công khai.
Tuy nhiên, điều giới quan sát thực sự quan tâm không phải là năm nay sản xuất được 5 máy hay năm sau 20 máy, mà là liệu trong vài năm tới các máy quang khắc nội địa này có thể được đưa vào vận hành ổn định tại những nhà máy như SMIC, Huahong Semiconductor hay CXMT trong suốt nhiều năm hay không.
Đến nay, vẫn chưa ai có thể đưa ra câu trả lời chắc chắn. Nhưng có một điều rõ ràng: cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu xoay quanh máy quang khắc mới chỉ bắt đầu bước vào giai đoạn quyết liệt nhất.
Theo Creaders
