Trong văn bản góp ý gửi Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đối với dự thảo sửa đổi một số điều của Nghị định 147/2024/NĐ-CP về quản lý, cung cấp và sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng, Hội Truyền thông số Việt Nam (VDCA) đánh giá việc sửa đổi nghị định là cần thiết, đặc biệt trong bối cảnh cần tăng cường bảo vệ thanh thiếu niên và trẻ em trên môi trường số.
VDCA bày tỏ ủng hộ chủ trương tăng cường quản lý việc sử dụng mạng xã hội đối với người dưới 16 tuổi, đồng thời nhất trí với đề xuất yêu cầu tài khoản mạng xã hội phải được định danh, xác minh danh tính. Theo Hội, việc xác thực thông qua số điện thoại là hướng tiếp cận phù hợp, tạo nền tảng cho việc thực thi hiệu quả các quy định pháp luật trên không gian mạng.
Tuy nhiên, VDCA cho rằng một số quy định liên quan đến tài khoản mạng xã hội của người dưới 16 tuổi cần được điều chỉnh để bảo đảm tính khả thi.
Theo phân tích của Hội, dự thảo hiện quy định tài khoản của người dưới 16 tuổi do cha mẹ đăng ký và trẻ chỉ được xem nội dung, không được đăng bài, bình luận hay tương tác. Mục tiêu của quy định là giúp phụ huynh kiểm soát hoạt động của con em và giảm thiểu các rủi ro trên môi trường mạng.
Tuy nhiên, VDCA nhận định bản chất của mạng xã hội là tương tác. Nếu trẻ không được bình luận, chia sẻ hay thể hiện cảm xúc, việc sử dụng mạng xã hội sẽ nhanh chóng mất ý nghĩa.
Hội cũng cho rằng mạng xã hội hiện đã trở thành một phần trong đời sống học tập và giao tiếp của trẻ em Việt Nam. Nhiều nền tảng như Zalo được sử dụng phổ biến để kết nối giữa giáo viên, học sinh và phụ huynh. Bên cạnh đó, các nền tảng như Discord hay các dịch vụ nhắn tin tích hợp trên Facebook, Instagram, TikTok cũng là kênh giao tiếp quen thuộc của nhiều trẻ em.
Theo VDCA, nếu hạn chế tương tác quá chặt, trẻ có thể tìm cách vượt rào bằng các công cụ như VPN hoặc chuyển sang các nền tảng ít được quản lý hơn. Điều này không những làm giảm hiệu quả thực thi quy định mà còn có thể đẩy trẻ đến những môi trường khó kiểm soát hơn.
Hội cho rằng việc tiếp cận mạng xã hội là nhu cầu thực tế và cần thiết đối với trẻ em. Nếu đến sau 16 tuổi mới được sử dụng mạng xã hội sẽ không đáp ứng yêu cầu trang bị kỹ năng sống, học tập và phát triển trong môi trường số.
Từ đó, VDCA đề xuất phân chia trẻ em thành 2 nhóm để áp dụng cơ chế quản lý phù hợp với mức độ rủi ro.
Cụ thể, đối với trẻ dưới 13 tuổi, Hội đề xuất giữ nguyên cách tiếp cận của dự thảo. Cha mẹ tạo tài khoản, giao cho con sử dụng và chịu trách nhiệm quản lý. Trẻ chỉ được xem nội dung, không được tương tác; đồng thời các nền tảng phải kiểm soát toàn bộ nội dung hiển thị theo tiêu chuẩn dành cho trẻ nhỏ.
Đối với nhóm từ 13 đến dưới 16 tuổi, VDCA đề xuất áp dụng mô hình trẻ sử dụng có kiểm soát. Theo đó, trẻ được tạo tài khoản với đầy đủ các tính năng như xem, bình luận, chia sẻ và thể hiện cảm xúc.
Đồng thời, các nền tảng mạng xã hội phải chịu trách nhiệm kiểm soát nội dung cung cấp cho nhóm người dùng này. Nếu để hiển thị các nội dung có yếu tố bạo lực, chất cấm, thuốc lá, rượu bia, thử thách nguy hiểm hoặc các nội dung vi phạm quy định thì nền tảng phải chịu trách nhiệm và bị xử lý theo quy định của pháp luật.
Theo VDCA, cách tiếp cận phân tầng theo độ tuổi vừa bảo đảm mục tiêu bảo vệ trẻ em, vừa tạo điều kiện để trẻ từng bước hình thành kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn, có trách nhiệm ngay từ khi còn ở lứa tuổi vị thành niên.
