Thi hài Lãnh tụ Tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei đang được quàn tại một đại sảnh lớn ở Tehran vào hôm 3/7, nơi các giáo sĩ, quan chức, phái đoàn nước ngoài và đông đảo người dân đến tiễn biệt sau 37 năm ông nắm quyền.
Iran đang tổ chức một tuần lễ quốc tang với các đoàn rước tang quy mô lớn dành cho ông Khamenei — người thiệt mạng trong các cuộc không kích của Mỹ và Israel vào tháng 2, thời điểm khởi đầu cuộc chiến kéo dài bốn tháng — như một màn phô diễn lòng trung thành với nhà nước thần quyền Hồi giáo và tinh thần cách mạng.
Thời khắc quyết định
Quan tài của ông được mở vào tối 2/7 theo giờ địa phương trước đám đông người ủng hộ khóc thương, nhiều người lắc lư và đập ngực theo nhịp than khóc, trong khi hoa được tung lên quan tài. Đến thứ Sáu, quan tài của ông và những người thân thiệt mạng cùng ông được đặt tại đại sảnh cầu nguyện lớn vốn được xây dựng để tưởng niệm người tiền nhiệm — Ayatollah Ruhollah Khomeini.
Tang lễ diễn ra trong thời điểm mang tính bước ngoặt đối với Iran, khi giới lãnh đạo giáo sĩ được hậu thuẫn bởi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo đang thể hiện vị thế sau khi vượt qua cuộc chiến mà họ coi là mang tính sống còn chống lại các đối thủ mạnh nhất.
Tuy nhiên, gần nửa thế kỷ sau cuộc cách mạng 1979, và bất chấp các tuyên bố chính thức về đoàn kết quốc gia trước lễ tang, nội bộ nhà nước Hồi giáo được cho là đang phân hóa sâu sắc.
Các nhà phân tích cho rằng sự ủng hộ dành cho giới lãnh đạo giáo sĩ đã suy giảm đáng kể, trong khi lãnh đạo tối cao mới — được cho là Mojtaba Khamenei, con trai ông Khamenei — hiếm khi xuất hiện công khai sau khi bị thương trong vụ tấn công khiến cha ông thiệt mạng.
Nhiều năm trừng phạt kinh tế nghiêm ngặt đã làm tê liệt nền kinh tế, trong khi các đợt biểu tình quy mô lớn liên tục nổ ra và bị trấn áp ngày càng mạnh tay, đỉnh điểm là các vụ bạo lực khiến hàng nghìn người thiệt mạng vào tháng 1.
Những vấn đề sâu xa này tạm thời bị gạt sang một bên trong tuần lễ quốc tang, khi chính quyền triển khai chiến dịch phô trương sức mạnh nhà nước và huy động số lượng lớn người dân tham dự, với kỳ vọng hàng triệu người sẽ tham gia các hoạt động tang lễ.
Các tuyến phố Tehran được kiểm soát nghiêm ngặt, xe quân sự và cảnh sát dày đặc trên các trục đường chính, trong khi lực lượng an ninh cùng dân quân tình nguyện mặc áo đen tuần tra bằng xe máy. Iran cũng cảnh báo Mỹ và Israel không được tiến hành bất kỳ cuộc tấn công nào trong thời gian diễn ra tang lễ.
Khi các quan tài được đưa vào đại sảnh vào thứ Sáu, được nâng cao trên hàng trăm cánh tay của đám đông, chúng được đặt trên bục trắng nhiều bậc trước một hốc tường trang trí hoa văn tinh xảo, hai bên là quốc kỳ và cờ tang màu đen.
Một chiếc khăn xếp đen của giới giáo sĩ — biểu tượng của dòng dõi từ Nhà tiên tri Muhammad — được đặt trên quan tài cùng một chiếc khăn caro gấp lại, biểu trưng cho tinh thần cách mạng và sự đoàn kết với người Palestine.
Các phái đoàn từ Liban, Iraq và Yemen — những quốc gia có lực lượng thân Iran mạnh nhất trong khu vực — lần lượt vào viếng. Đại diện Nga và Trung Quốc cũng được cho là có mặt. Tổng thống Iraq Abdul Latif Rashid, Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan và Bộ trưởng Nội vụ Pakistan Syed Mohsin Naqvi đã đến Tehran tham dự tang lễ.
Gia đình lãnh đạo Hezbollah Hassan Nasrallah và chỉ huy cấp cao Imad Mughniyeh, những đồng minh thân cận của Iran từng thiệt mạng trong các cuộc không kích của Israel, cũng có mặt trong buổi lễ.
Hành trình qua Iran và Iraq
Trong hệ thống thần quyền Iran, ông Khamenei không chỉ là nguyên thủ quốc gia và lãnh đạo phong trào cách mạng, mà còn được xem là đại diện trên trần thế của Imam thứ 12 trong Hồi giáo Shiite — người được cho là đã biến mất từ thế kỷ thứ 9.
Cái chết của ông trong một cuộc tấn công của kẻ thù gợi nhắc mạnh mẽ đến truyền thống tử đạo trong Hồi giáo Shiite, nơi các đoàn người hành hương và than khóc thường tự đánh vào ngực hoặc lưng để tưởng niệm.
Biểu tượng tang lễ này xuất hiện khắp các thành phố Iran, với cờ đen treo dọc đường phố, nhắc lại sự kiện tử đạo thế kỷ thứ 7 của Imam Hussein — nhân vật linh thiêng của Shiite.
Tại trung tâm Tehran trong đêm, đám đông đứng khóc và hô vang, dẫn dắt bởi một thành viên dân quân Basij, trong khi những người khác phát ảnh của ông Khamenei.
“Chỉ có trả thù cho máu của ông ấy, đòi lại công lý và đảm bảo máu của lãnh đạo không bị bỏ quên thì nỗi đau này mới được xoa dịu phần nào,” một nữ sinh 18 tuổi từ Isfahan nói khi tham dự cùng bạn học.
Khi quan tài được trưng bày, đám đông hô vang “Ôi Hussein” để tưởng nhớ vị Imam thứ ba — người bị sát hại tại Kerbala, Iraq — biểu tượng trung tâm của lòng sùng kính Shiite.
Ông Khamenei cùng các thành viên gia đình thiệt mạng được đặt trong các quan tài riêng, tạo nên sự tương đồng với bi kịch của Imam Hussein và những người thân cận.
Hoãn an táng do chiến tranh
Theo truyền thống Hồi giáo, thi thể phải được an táng trong vòng một ngày, nhưng do tình hình chiến tranh, tang lễ bị hoãn lại cho đến sau thỏa thuận ngừng bắn tạm thời.
Khách sạn giảm giá 50%, trường học, nhà thờ Hồi giáo và trung tâm thể thao được trưng dụng làm nơi ở cho người tham dự. Hệ thống giao thông đường bộ và đường sắt cũng được điều chỉnh để phục vụ sự kiện.
Sau cuộc rước tang quy mô lớn ở trung tâm Tehran vào thứ Hai, thi hài sẽ được đưa tới thành phố Qom — trung tâm giáo lý Shiite — để tổ chức nghi lễ vào thứ Ba.
Tiếp đó, lễ tưởng niệm sẽ diễn ra tại các thành phố linh thiêng Najaf và Kerbala của Iraq vào thứ Tư, với sự tham dự của các đại diện từ mạng lưới đồng minh khu vực của Iran.
Ông sẽ được an táng vào thứ Năm tại Mashhad, gần lăng Imam Reza — một trong những địa điểm linh thiêng nhất đối với người Hồi giáo Iran.
Theo Reuters, AJ
