Đàm phán tập trung vào các nội dung kỹ thuật
Iran và Mỹ đã kết thúc một vòng đàm phán gián tiếp hôm 9/7 mà chưa có dấu hiệu đạt được bước đột phá hướng tới một thỏa thuận hòa bình lâu dài. Thay vào đó, các cuộc thảo luận chủ yếu xoay quanh những vấn đề mà hai bên cho biết đã được đề cập trong thỏa thuận tạm thời được công bố cách đây hai tuần.
Các nguồn tin am hiểu tiến trình đàm phán cho biết đại diện hai nước đã dành hai ngày tại Doha (Qatar) để trao đổi về việc khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz và kế hoạch giải phóng các khoản tài sản bị phong tỏa của Iran - hai nội dung then chốt trong thỏa thuận ban đầu.
Bộ Ngoại giao Qatar cho biết vòng đàm phán tiếp theo sẽ diễn ra sau lễ tang của Lãnh tụ Tối cao Iran quá cố Ayatollah Ali Khamenei, dự kiến được an táng vào ngày 9/7.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Qatar cho biết các cuộc thảo luận tại Doha đã đạt được "tiến triển tích cực" đối với những nội dung liên quan đến bản ghi nhớ chấm dứt xung đột hồi tháng 6, đồng thời tiếp tục phát huy kết quả từ hội nghị thượng đỉnh diễn ra trước đó tại Thụy Sĩ.
Trong khi đó, tại Washington, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố hai bên đang đạt được tiến triển trong các cuộc trao đổi về khả năng áp đặt giới hạn đối với chương trình hạt nhân của Iran - vấn đề được xem là nguyên nhân chính khiến Mỹ cùng Israel phát động chiến dịch quân sự hồi tháng 2.
"Quá trình phi hạt nhân hóa Iran đang diễn ra rất thuận lợi. Hai bên đã có những cuộc họp rất hiệu quả và chúng ta sẽ chờ xem kết quả", ông Trump nói với các phóng viên.
Tuy nhiên, các nguồn tin tham gia đàm phán cho biết chương trình hạt nhân thực tế không được đưa ra thảo luận trong vòng họp lần này do đây chỉ là các cuộc trao đổi mang tính kỹ thuật.
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance xác nhận vấn đề hạt nhân sẽ được xử lý ở giai đoạn sau.
"Rõ ràng chúng tôi quan tâm đến vấn đề hạt nhân và sẽ sớm bắt đầu các cuộc thảo luận về nội dung này", ông nói.
Theo Bộ Ngoại giao Qatar, các đoàn đàm phán của Mỹ và Iran đã tổ chức các cuộc gặp riêng với các nhà trung gian của Qatar và Pakistan.
Hai nhân vật được Nhà Trắng giới thiệu sẽ tham gia các cuộc đàm phán cấp cao là ông Jared Kushner - con rể Tổng thống Trump - cùng đặc phái viên Steve Witkoff đã không có mặt tại các phiên làm việc, theo một nguồn tin giấu tên.
Trưởng đoàn đàm phán Iran, Thứ trưởng Ngoại giao Kazem Gharibabadi, xác nhận vòng đàm phán đã kết thúc. Tuy nhiên, cả hai phía đều không cho biết liệu họ có thu hẹp được các khác biệt còn tồn tại hay không.
Ai sẽ kiểm soát eo biển Hormuz?
Theo thỏa thuận tạm thời, Iran và Mỹ sẽ tạo điều kiện để hoạt động vận tải hàng hải qua eo biển Hormuz được nối lại. Trước khi xung đột nổ ra, tuyến đường biển chiến lược này đảm nhận khoảng 20% lưu lượng thương mại dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu.
Mặc dù hoạt động vận tải đã được khôi phục một phần, tương lai của eo biển Hormuz vẫn còn nhiều bất ổn. Cuối tuần trước, Mỹ và Iran tiếp tục tiến hành các cuộc không kích lẫn nhau sau khi một tàu chở hàng bị tấn công.
Hai nguồn tin cấp cao của Iran cho biết Tehran quyết tâm giành được sự công nhận quốc tế đối với quyền kiểm soát eo biển Hormuz, kể cả nếu phải sử dụng vũ lực.
Iran cũng nhiều lần tuyên bố sẽ bắt đầu thu phí các tàu thương mại đi qua eo biển từ giữa tháng 8, sau khi giai đoạn miễn phí theo thỏa thuận ban đầu kết thúc.
Dù vậy, Tổng thống Trump cho rằng khả năng bùng phát trở lại một cuộc chiến toàn diện với Iran đã giảm đáng kể.
"Tôi nghĩ họ đã tiến rất xa", ông nói.
Sau phát biểu này, giá dầu thế giới giảm xuống mức thấp nhất trong bốn tháng và nhiều tổ chức phân tích lần đầu tiên hạ dự báo giá dầu kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu.
Truyền thông nhà nước Iran cùng ngày đưa tin một tàu container nước ngoài đã mắc cạn tại vùng nước nông sau khi đi chệch khỏi tuyến hàng hải do Iran quy định.
Bà Vandana Hari, nhà sáng lập hãng phân tích thị trường năng lượng Vanda Insights, nhận định: "Eo biển Hormuz đang dần mở cửa trở lại nhưng quá trình này vẫn thiếu ổn định, khó dự đoán và chưa thực sự minh bạch."
Trong khi một số quốc gia châu Âu đề nghị hỗ trợ rà phá thủy lôi tại eo biển Hormuz, Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius cho biết Berlin hiện chưa có kế hoạch tham gia, với lý do Iran không sẵn sàng hợp tác với các nước khác trong vấn đề này.
Theo Reuters
