Kim cương từ lâu được xem là biểu tượng của sự giàu có và đẳng cấp. Một viên kim cương vài carat có thể có giá từ vài tỷ đến hàng chục tỷ đồng, thậm chí hàng chục triệu USD.
Trước khi được giao dịch, kim cương cần có một tờ giấy thông hành, được gọi là giấy kiểm định. Một khi có được “chứng minh thư” này, giá trị của viên kim cương sẽ được cân đo đong đếm đến từng phần nhỏ milimet, từ màu sắc, độ tinh khiết, cho đến chất lượng giác cắt.
Thị trường đang có những đơn vị kiểm định đá quý nào?
Trên thị trường quốc tế, GIA (Gemological Institute of America – Viện Ngọc học Hoa Kỳ) được xem là tổ chức kiểm định uy tín hàng đầu, với các tiêu chuẩn được áp dụng rộng rãi trong ngành kim cương suốt nhiều thập kỷ.
Giới chuyên môn đánh giá cao giấy chứng nhận GIA không chỉ bởi quy trình kiểm định nghiêm ngặt mà còn bởi tính độc lập của tổ chức này.
GIA không tham gia hoạt động mua bán kim cương, nhờ đó hạn chế xung đột lợi ích trong quá trình đánh giá. Mỗi viên đá thường được nhiều chuyên gia kiểm định độc lập trước khi thống nhất kết quả cuối cùng.
Còn tại Việt Nam, theo khảo sát, trên thị trường hiện có khoảng 28 đơn vị kiểm định đá quý, chia thành 3 nhóm chính:
Nhóm thứ nhất là hệ thống các phòng lab độc lập gồm: GCR (Trung tâm Ngọc Học) và GGJ (Công ty Cổ phần Giám định GGJ), Trung tâm Giám định Đá quý An Đông (ADLAB)…
Nhóm thứ hai là các cơ sở kiểm định thuộc viện nghiên cứu: GIV (Viện đá quý – vàng và trang sức Việt), GJA (Viện Mỹ nghệ Kim hoàn Đá quý Việt Nam), IGG (Viện Nghiên cứu Đá quý và Vàng Vinagems), IRE (TT Kiểm định Vàng bạc Đá quý – Viện Tài nguyên & Môi trường), VDG (TT Kiểm định Kim cương và Đá quý Thiên nhiên) và VGC (TT Nghiên cứu Kiểm định Đá quý và Vàng)...
Trong khi đó, nhóm thứ ba bao gồm các trung tâm kiểm định trực thuộc các tập đoàn kinh doanh vàng bạc đá quý và thương hiệu trang sức lớn: DOJILAB thuộc Tập đoàn DOJI; PNJ-LAB thuộc PNJ; SACOMBANK-SBJ thuộc Phòng Giám định Công ty Vàng bạc Đá quý Sacombank), SJC CHỢ LỚN (Công ty TNHH Giám định SJC Chợ Lớn) và SJC RỒNG VÀNG (CTCP Giám định Rồng Vàng – SJC)... Tức là những doanh nghiệp này vừa kinh doanh buôn bán kim cương, vừa cung cấp dịch vụ kiểm định đá quý.
Việc các tập đoàn vàng bạc đá quý sở hữu thêm dịch vụ cung cấp giám định, một mặt giúp gia tăng doanh thu và uy tín cho tập đoàn, song mặt khác cũng đặt ra các thách thức trong xung đột lợi ích trong quá trình đánh giá đá quý và kinh doanh đá quý.
PNJ-LAB từng chiếm 70% thị phần giám định kim cương và đá quý
PNJ-LAB tiền thân là Trung Tâm Giám Định PNJ được thành lập từ năm 1996, do Công Ty Cổ Phần Vàng Bạc Đá Quý Phú Nhuận nắm 100% vốn. Tại cuối tháng 3/2026, PNJ-LAB có vốn điều lệ 10 tỷ đồng.
Doanh nghiệp này có ngành nghề chính là kiểm tra và phân tích kỹ thuật, với phạm vi dịch vụ liên quan đến giám định kim cương, vàng, hợp kim vàng, bạc, kim loại quý, kim loại màu, đá quý, đá bán quý, cẩm thạch và thử nghiệm xác định hàm lượng vàng.
Trong một bài viết đăng tải năm 2016, PNJ-LAB được giới thiệu là đơn vị đầu tiên trong lĩnh vực kiểm định đá quý tại Việt Nam được cấp chứng nhận ISO 17025, đây là chứng nhận được tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế (International Organization for Standardization - ISO) cấp cho những đơn vị thuộc lĩnh vực kiểm định, thí nghiệm có năng lực kỹ thuật và có thể cung cấp các kết quả có giá trị về mặt kỹ thuật.
Với sự chứng nhận này, chất lượng “giấy khai sinh” của PNJ-LAB có giá trị và được công nhận trên toàn thế giới.
Công ty cũng giới thiệu đã chiếm 70% thị phần giám định kim cương và các loại đá quý tại Việt Nam, dữ liệu cập nhật vào năm 2016.
Thậm chí khi đó giám đốc kiểm định PNJ-LAB hồi 2016 còn còn khoe “mỗi tháng, PNJ-LAB kiểm định hơn 10.000 sản phẩm, trong đó đa số là kim cương, có những sản phẩm trị giá cả triệu đô la Mỹ”.
DOJILAB thuộc Tập đoàn DOJI
Năm 2012, để phù hợp với định hướng phát triển của Tập đoàn Vàng bạc Đá quý (DOJI), DOJILAB đã được nâng cấp thành Viện chuyên ngành hàng đầu Việt Nam trong lĩnh vực Ngọc học và Trang sức. DOJILAB cũng là thành viên của Tập đoàn DOJI – tập đoàn gắn liền với tên tuổi doanh nhân Đỗ Minh Phú.
Năm 2014, Tổng cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp giấy phép thực hiện các công tác thử nghiệm xác định hàm lượng vàng trang sức, mỹ nghệ cho DOJILAB, qua đó trở thành doanh nghiệp đầu tiên trên cả nước đủ điều kiện để thực hiện công tác này.
Ngoài cung cấp dịch vụ giám định kim cương, đá quý, DOJILAB còn thường xuyên tổ chức các khóa học đào tạo thực hành ngọc học và giám định vàng bạc đá quý cho các học viên.
Công ty mẹ - Tập đoàn DOJI cũng là một trong số những tên tuổi lớn bán vàng bạc đá quý. Ở mảng kim cương, DOJI phát triển thương hiệu Thế giới Kim cương, hiện gồm hai doanh nghiệp thành viên là Công ty TNHH Thế giới Kim cương và CTCP TGKC.
Chuỗi Thế giới Kim cương được Tập đoàn DOJI mua lại vào tháng 4/2020. Thời điểm đó, Thế giới Kim cương nằm trong top 3 trên thị trường Bán lẻ Trang sức tại Việt Nam, doanh thu ước tính hàng ngàn tỷ đồng mỗi năm. Thế giới Kim Cương khi đó đã có tới 34 chi nhánh tại các tỉnh thành phố với 100 trung tâm, cửa hàng tại hầu hết các Trung tâm thương mại và siêu thị trên toàn quốc.
SJC Rồng Vàng LAB thuộc SJC
Công ty Vàng bạc đá quý Sài Gòn (SJC) là công ty kinh doanh vàng bạc lớn nhất cả nước. Đây cũng là đơn vị được phép độc quyền sở hữu thương hiệu vàng SJC trên cả nước trong thời gian dài.
Cũng như những thương hiệu kinh doanh vàng bạc lớn khác đã đề cập ở trên, SJC cũng sở hữu phòng kiểm định đá quý, là CTCP Giám Định Rồng Vàng – SJC (SJC RỒNG VÀNG LAB).
Công ty Giám định Rồng vàng SJC đi vào hoạt động cuối tháng 3/2005, do SJC sở hữu 49% vốn điều lệ, 51% còn lại thuộc các cổ đông tư nhân.
Ngoài dịch vụ kiểm định, doanh nghiệp còn cung cấp dịch vụ khắc laser trực tiếp lên cạnh viên kim cương. Nội dung khắc thường là mã số chứng thư, nhưng cũng có thể là tên hoặc thông điệp theo yêu cầu của khách hàng.
SACOMBANK-SBJ thuộc Ngân hàng Sacombank
Tháng 11/2008 Công ty TNHH MTV Vàng Bạc Đá Quý Ngân hàng Sài Gòn Thương Tín (Sacombank-SBJ) thành viên của Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) chính thức khai trương hoạt động.
Ngay sau đó một năm, nắm bắt nhu cầu ngày càng cao, Sacombank-SBJ đã thành lập Trung tâm Giám Định đá quý Sacombank-SBJ theo chuẩn mực giám định quốc tế.
Tức là, SACOMBANK-SBJ vừa hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh vàng bạc đá quý, và vừa cung cấp dịch vụ giám định đá quý theo chuẩn quốc tế.
Theo thông tin từ Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa, ngày 2/7, đơn vị đã triệt phá đường dây buôn lậu kim cương xuyên quốc gia do các đối tượng người nước ngoài điều hành. Kết quả điều tra ban đầu xác định, từ năm 2024 đến nay, đường dây này đã thực hiện 141 chuyến vận chuyển, đưa hơn 28.000 viên kim cương nhập lậu vào Việt Nam tiêu thụ, với doanh thu ước tính khoảng 280 tỷ đồng.
Đáng chú ý, trong số các bị can có Đặng Ngọc Thảo (SN 1974, trú TP.HCM), nguyên Giám đốc Công ty TNHH MTV Giám định PNJ (PNJ-LAB), đơn vị trực thuộc Công ty Cổ phần Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ).
Theo cơ quan điều tra, Đặng Ngọc Thảo đã câu kết với các đối tượng trong đường dây để mua những viên kim cương nhập lậu có thông số không trùng khớp với giấy chứng nhận kiểm định quốc tế GIA với giá rẻ. Sau đó, lợi dụng chuyên môn nghiệp vụ, Thảo mài xóa mã số GIA khắc trên viên kim cương, khắc lại mã số của PNJ-LAB và cấp giấy chứng nhận kiểm định mới nhằm hợp thức hóa nguồn gốc, nâng giá trị sản phẩm trước khi bán ra thị trường để thu lợi bất chính.
