Các nhà đàm phán Iran và Mỹ đã tiến hành các cuộc tiếp xúc gián tiếp tại Geneva trong ba tiếng rưỡi vào ngày 17/2, song không đạt được kết quả rõ ràng. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết hai bên đã thống nhất một bộ “nguyên tắc định hướng”, nhưng Phó tổng thống Mỹ J.D. Vance nói rằng phía Iran chưa thừa nhận các “lằn ranh đỏ” do Tổng thống Donald Trump đặt ra.
Bất chấp các cuộc đàm phán đang diễn ra, Nhà Trắng đã được báo cáo rằng quân đội Mỹ có thể sẵn sàng cho một cuộc tấn công ngay trong cuối tuần, sau đợt tăng cường khí tài không quân và hải quân tại Trung Đông trong những ngày gần đây, theo các nguồn tin am hiểu vấn đề nói với CNN.
Giữa nguy cơ chiến tranh, Iran trong những tháng gần đây đã sửa chữa các cơ sở tên lửa then chốt và các căn cứ không quân bị hư hại nặng, đồng thời tăng cường che giấu chương trình hạt nhân. Tehran cũng bổ nhiệm các cựu binh chiến tranh vào các cấu trúc an ninh quốc gia, tổ chức diễn tập hải quân tại Vịnh Ba Tư.
Sửa chữa các cơ sở tên lửa
Tháng 6 năm ngoái, Israel tiến hành một cuộc tấn công bất ngờ nhằm vào Iran, phá hủy một phần chương trình hạt nhân, gây thiệt hại nghiêm trọng cho các cơ sở sản xuất tên lửa và khiến nhiều chỉ huy quân sự chủ chốt thiệt mạng.
Trong cuộc xung đột kéo dài 12 ngày sau đó, Iran đáp trả bằng hàng trăm tên lửa và máy bay không người lái nhằm vào các thành phố Israel, trong khi Mỹ tấn công ba cơ sở hạt nhân của Iran – với việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố chúng đã bị “xóa sổ hoàn toàn”.
Các nước phương Tây nhiều lần thất bại trong việc thuyết phục Iran hạn chế chương trình tên lửa, vốn được Tehran coi là trụ cột sức mạnh quân sự và là quyền tự vệ chính đáng.
Dù chịu tổn thất nặng nề trong cuộc chiến với Israel, phân tích ảnh vệ tinh cho thấy Iran đã tái thiết các cơ sở tên lửa bị hư hại.
Ảnh vệ tinh chụp ngày 5/1 tại Căn cứ Tên lửa Imam Ali ở Khorramabad cho thấy trong số 12 công trình bị Israel phá hủy, 3 đã được xây lại, 1 được sửa chữa và 3 công trình khác đang được xây dựng. Cơ sở này có các hầm phóng (silo) quan trọng cho tên lửa đạn đạo, với nhiều hoạt động đắp đất và xây dựng xung quanh.
Hai căn cứ quân sự khác cũng được sửa chữa ở quy mô lớn. Tại căn cứ không quân Tabriz ở tây bắc Iran, liên quan tới tên lửa đạn đạo tầm trung, các đường băng và đường lăn đã được khôi phục. Ở một căn cứ tên lửa khác phía bắc thành phố, các lối vào từng bị đánh sập đã được mở lại, khu vực hỗ trợ gần cổng vào được tái thiết phần lớn và một số đường hầm đã được mở, theo phân tích của Sam Lair, cộng tác viên nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu Không phổ biến vũ khí hạt nhân James Martin (CNS).
Tại căn cứ không quân Hamadan ở miền Tây Iran, các hố bom trên đường băng đã được lấp và các nhà chứa máy bay được sửa chữa, theo phân tích của ông Lair.
Iran cũng nhanh chóng tái thiết cơ sở sản xuất tên lửa nhiên liệu rắn lớn nhất và mới nhất tại Shahrud – công nghệ cho phép triển khai nhanh tên lửa tầm xa hơn.
“Tôi nghĩ địa điểm quan trọng nhất là Shahrud. Thiệt hại ở đó được sửa chữa rất nhanh”, ông Lair nói. “Ngoài ra còn có một dây chuyền sản xuất mới đang được xây dựng tại đó trong thời chiến, không bị hư hại và giờ có thể đã đi vào hoạt động. Điều này có nghĩa là, trái với trực giác, sản xuất động cơ tên lửa nhiên liệu rắn có thể hiện còn lớn hơn trước chiến tranh, ít nhất là tại địa điểm đó”.
Gia cố các cơ sở hạt nhân
Dù bày tỏ sẵn sàng linh hoạt trong việc hạn chế chương trình hạt nhân, Iran đang nhanh chóng gia cố một số cơ sở hạt nhân bằng bê tông và lượng lớn đất để chôn sâu các địa điểm then chốt, theo ảnh vệ tinh mới và phân tích từ Viện Khoa học và An ninh Quốc tế (ISIS).
Ảnh vệ tinh độ phân giải cao ngày 10/2 cho thấy Iran tiếp tục gia cố các lối vào đường hầm tại tổ hợp ngầm khoét sâu vào núi gần Natanz. Bê tông mới được đổ tại cả hai cửa phía tây và đông, tăng cường khả năng bảo vệ trước các cuộc không kích tiềm tàng, cùng với sự hiện diện của xe tải và thiết bị xây dựng.
Tại cơ sở hạt nhân được gọi là “Taleghan 2” trong khu phức hợp quân sự Parchin phía đông nam Tehran, ảnh vệ tinh công bố tuần này cho thấy Iran đã hoàn thành một lớp “quan tài” bê tông bao quanh cơ sở và đang phủ đất lên trên, theo viện nghiên cứu có trụ sở tại Washington chuyên về không phổ biến hạt nhân.
“Cơ sở này có thể sớm trở thành một boongke hoàn toàn không thể nhận diện, cung cấp mức bảo vệ đáng kể trước các cuộc không kích”, Chủ tịch ISIS David Albright cảnh báo trên mạng xã hội X.
Tại Tổ hợp Công nghiệp 7th of Tir gần Isfahan – liên quan tới sản xuất linh kiện máy ly tâm làm giàu uranium – các công trình bị hư hại đã được xây lại, theo phân tích hình ảnh. Khu tổ hợp này bị Liên Hợp Quốc trừng phạt vào tháng 10/2025.
“Tôi nghĩ Iran đang tái cấu trúc chương trình hạt nhân và tên lửa, có lẽ nhanh hơn những gì Israel từng tuyên bố họ có thể làm được trong Chiến dịch Rising Lion”, ông Jeffrey Lewis, học giả về an ninh toàn cầu tại Middlebury College, nói với CNN.
“Tái thiết các tòa nhà, cùng với một số thông tin khác, cho thấy Iran có thể đã thay thế thiết bị hoặc chuyển chúng xuống các địa điểm an toàn dưới lòng đất trước khi bị tấn công”, ông nói thêm.
Tái cấu trúc bộ máy quản trị
Cuộc xung đột năm ngoái với Israel đã phơi bày những điểm yếu trong cấu trúc chỉ huy của Iran khi chịu áp lực, với việc Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei được cho là ngày càng khó tiếp cận và quyền lực chuyển xuống các thống đốc tỉnh.
Tehran sau đó đã củng cố Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao do ông Ali Larijani – thân tín của ông Khamenei – đứng đầu và thành lập một cơ quan mới là Hội đồng Quốc phòng để điều hành trong thời chiến.
Cựu tư lệnh Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) Ali Shamkhani – người sống sót sau một âm mưu ám sát của Israel trong cuộc chiến năm ngoái – được bổ nhiệm làm thư ký Hội đồng Quốc phòng với mục tiêu “tăng cường toàn diện công tác chuẩn bị quốc phòng” và phát triển “cơ chế đối phó các mối đe dọa mới nổi”, theo Nour News.
Ông Hamidreza Azizi, nhà nghiên cứu tại Viện Các vấn đề Quốc tế và An ninh Đức, cho rằng việc bổ nhiệm này cho thấy Iran đang chuẩn bị cho khả năng Mỹ thực hiện một cuộc tấn công “chặt đầu”, có thể nhắm vào chính Lãnh tụ Tối cao.
Diễn tập quân sự
Trong khi đàm phán với Mỹ tại Geneva, Iran tiến hành diễn tập hải quân ở Vịnh Ba Tư nhằm phô diễn năng lực gây gián đoạn.
Lần đầu tiên, IRGC đóng cửa một phần Eo biển Hormuz trong vài giờ khi tiến hành diễn tập. Đây là điểm nghẽn chiến lược mà khoảng 1/5 sản lượng dầu toàn cầu đi qua mỗi ngày.
Hải quân Iran cũng tập trận chung với Nga ở Vịnh Oman và phía bắc Ấn Độ Dương, trong đó hai bên diễn tập “giải cứu tàu bị cướp giả định”.
Trong tháng này, Mỹ triển khai hai nhóm tác chiến tàu sân bay tới khu vực, và một trong số đó đã bắn hạ máy bay không người lái Iran khi nó tiếp cận ở Biển Ả Rập. Trước đó, hai xuồng cao tốc của IRGC áp sát một tàu chở dầu treo cờ Mỹ tại Eo biển Hormuz và đe dọa kiểm soát con tàu, theo phát ngôn viên quân đội Mỹ.
Giữa đợt tăng cường quân sự của Mỹ và chuẩn bị thời chiến của Iran, các chuyên gia nhận định Tehran đang gửi thông điệp rõ ràng tới Washington.
“Chiến thuật của Iran là cố thuyết phục Mỹ rằng chiến tranh sẽ rất tốn kém”, ông Vali Nasr, giáo sư tại Đại học Johns Hopkins, nói. “Đây không giống tháng 6 năm ngoái. Đây không giống Venezuela. Mỹ sẽ phải đối mặt với những cái giá nhất định và phải tính toán kỹ trước khi thực sự tấn công Iran”.
Theo CNN
