Iran ngày 12/6 đã bác bỏ tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng giới lãnh đạo nước này đã chấp thuận một thỏa thuận hòa bình sơ bộ, cho thấy khoảng cách giữa hai bên vẫn còn đáng kể bất chấp các nỗ lực đàm phán được đẩy mạnh trong những tuần gần đây.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei cho biết những thông tin về việc Tehran đã bật đèn xanh cho một thỏa thuận với Washington hiện chỉ là “suy đoán”, đồng thời nhấn mạnh mọi nội dung vẫn phải được các cơ quan có thẩm quyền xem xét kỹ lưỡng trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.
“Tài liệu đàm phán đã cơ bản hoàn thiện ở nhiều phần quan trọng. Tuy nhiên, những lập trường mâu thuẫn và thay đổi liên tục từ phía Mỹ luôn tạo ra sự xáo trộn, làm gián đoạn tiến trình này,” ông Baghaei nói với truyền thông Iran.
Ông cũng khẳng định Tehran sẽ không vượt qua những “lằn ranh đỏ” liên quan đến chủ quyền quốc gia và chương trình hạt nhân.
Tuyên bố của phía Iran được đưa ra chỉ vài giờ sau khi ông Trump cho biết một thỏa thuận có thể được ký kết ngay trong cuối tuần này, nhiều khả năng tại châu Âu. Nhà lãnh đạo Mỹ còn khẳng định lãnh tụ tối cao Iran, ông Mojtaba Khamenei, đã chấp thuận các điều khoản chính của văn kiện.
Ông Trump cũng tiết lộ đã hủy các đợt không kích mới nhằm vào Iran sau hai ngày liên tiếp Mỹ tiến hành các cuộc tấn công quân sự quy mô lớn, đợt leo thang được xem là nghiêm trọng nhất kể từ khi lệnh ngừng bắn tạm thời được thiết lập hồi tháng 4.
Tuy nhiên, những phát biểu từ Tehran cho thấy bức tranh thực tế có thể phức tạp hơn nhiều.
Theo các nguồn tin ngoại giao được truyền thông phương Tây dẫn lại, văn bản đang được thảo luận giữa hai bên bao gồm việc kéo dài lệnh ngừng bắn hiện tại, từng bước khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz và xây dựng khuôn khổ cho các cuộc đàm phán sâu hơn về chương trình hạt nhân Iran.
Dù vậy, một trong những bất đồng lớn nhất vẫn chưa được giải quyết.
Chính quyền ông Trump tiếp tục yêu cầu Iran phải từ bỏ hoặc chuyển giao phần lớn lượng uranium đã làm giàu, điều mà Washington coi là điều kiện tiên quyết để bảo đảm Tehran không thể tiến gần tới việc chế tạo vũ khí hạt nhân.
Ngược lại, Iran nhiều lần tuyên bố chương trình hạt nhân của họ hoàn toàn phục vụ mục đích dân sự và kiên quyết bác bỏ mọi yêu cầu từ bỏ năng lực làm giàu uranium trên lãnh thổ quốc gia.
Trong những tháng gần đây, Tehran cũng nhấn mạnh rằng quyền phát triển công nghệ hạt nhân hòa bình là một phần không thể thương lượng theo các hiệp ước quốc tế mà nước này tham gia.
Các cuộc đàm phán Mỹ - Iran diễn ra trong bối cảnh khu vực Trung Đông tiếp tục bất ổn sau hơn ba tháng giao tranh căng thẳng giữa Iran với Mỹ và các đồng minh.
Việc xung đột tái bùng phát trong tuần này đã khiến giá dầu thế giới tăng mạnh trở lại do lo ngại nguồn cung năng lượng từ vùng Vịnh bị gián đoạn, đặc biệt khi eo biển Hormuz vẫn là tuyến vận tải chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu.
Đối với Washington, diễn biến này cũng tạo thêm áp lực trong nước khi lạm phát năng lượng vẫn ở mức cao, còn cuộc chiến với Iran chưa nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ dư luận Mỹ.
Dù liên tục tuyên bố một thỏa thuận đang ở rất gần, Nhà Trắng cho đến nay vẫn chưa đạt được bất kỳ bước đột phá mang tính quyết định nào.
Trong khi đó, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, người được xem là một trong những nhân vật chủ chốt tham gia định hình lập trường đàm phán của Tehran, đã chỉ trích gay gắt chính sách của Mỹ.
Ông cho rằng những “chiến lược sai lầm và các quyết định bốc đồng” của Washington đang khiến khu vực Trung Đông rơi vào một “vũng lầy bất tận”, đồng thời cảnh báo rằng việc sử dụng sức ép quân sự để thúc đẩy đàm phán có thể phản tác dụng.
Giới quan sát nhận định việc Iran công khai bác bỏ tuyên bố của ông Trump cho thấy hai bên vẫn đang trong giai đoạn mặc cả quyết liệt, khi mỗi bên đều muốn tạo lợi thế trên bàn đàm phán bằng cách phát đi các thông điệp khác nhau tới dư luận trong nước và quốc tế.
Dù cánh cửa ngoại giao vẫn chưa khép lại, triển vọng đạt được một thỏa thuận toàn diện giữa Mỹ và Iran trong ngắn hạn vẫn còn đối mặt với nhiều trở ngại lớn, đặc biệt liên quan đến chương trình hạt nhân, việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt kinh tế và quyền kiểm soát hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz.
Theo RT, Reuters
