Ukraine lần đầu sử dụng tên lửa Mỹ tấn công vào sâu lãnh thổ Nga
Theo các nguồn tin mới tiết lộ, hồi tháng 6/2026, Không quân Ukraine đã sử dụng AGM-188A để tập kích một nhà máy bán dẫn tại Voronezh sâu bên trong lãnh thổ Nga. Diễn biến này được cho là báo hiệu cuộc chiến đang ngày càng đi chệch khỏi những tính toán ban đầu của Tổng thống Nga Putin.
Ngày 6/6, quân đội Nga đã thu được một số mảnh vỡ của tên lửa tại hiện trường, trong đó có ăng-ten CRPA (Controlled Reception Pattern Antenna) cùng nhiều linh kiện chống nhiễu quan trọng. Dựa trên mã nhận dạng thương mại (CAGE), phía Nga xác định bộ phận này do Zone 5 Technologies sản xuất. Công ty này đã được tập đoàn quốc phòng Na Uy Kongsberg Defence & Aerospace mua lại vào cuối năm 2025.
Các linh kiện thu hồi được cho là thuộc tên lửa AGM-188A "Rusty Dagger", một loại vũ khí trong chương trình ERAM (Đạn tấn công tầm xa) và FAMM (Tên lửa giá rẻ sản xuất hàng loạt) của Không quân Mỹ. Mục tiêu của chương trình là phát triển loại tên lửa hành trình cận âm có giá thành thấp, sản xuất hàng loạt, phục vụ cả quân đội Mỹ lẫn các đồng minh.
AGM-188A có gì đáng chú ý?
Tên lửa AGM-188A dài 2,6 m, nặng 227 kg, sử dụng động cơ phản lực PBS TJ80, bay với tốc độ hành trình khoảng Mach 0,8.
Tầm bắn khi phóng ở độ cao thấp: khoảng 500 km; khi phóng từ độ cao lớn: có thể đạt 920 km.
Điểm nổi bật là giá thành chỉ 250.000 USD/quả, thấp hơn rất nhiều so với các tên lửa hành trình truyền thống vốn thường có giá hàng triệu USD.
Tên lửa có thể được mang bởi các tiêm kích F-16, F-35, F-15E, đồng thời cũng tương thích với các bệ phóng trên bộ và trên tàu mặt nước.
Ngày 21/1/2026, Không quân Mỹ đã tiến hành bắn thử AGM-188A tại căn cứ Eglin (bang Florida). Cuộc thử nghiệm xác nhận tên lửa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu thiết kế, đặc biệt là khả năng khóa mục tiêu trong môi trường bị gây nhiễu điện tử mạnh và độ tin cậy của đầu đạn.
Mark Massaro, chỉ huy Không đoàn thử nghiệm số 96, cho biết các hệ thống giá rẻ nhưng có thể tiêu hao hàng loạt như ERAM sẽ tạo ra lợi thế bất đối xứng, giúp chỉ huy quân sự mở rộng quy mô hỏa lực với chi phí thấp hơn.
Đến tháng 4/2026, Không quân Mỹ hoàn tất thử nghiệm tích hợp AGM-188A lên tiêm kích F-16D Block 50, nhằm chuẩn bị cho việc trang bị loại vũ khí này trên các máy bay F-16 chuyển giao cho Ukraine.
Mỹ đã phê duyệt bán hàng nghìn quả cho Ukraine
Ngay từ tháng 8/2025, Cơ quan Hợp tác An ninh Quốc phòng Mỹ (DSCA) đã thông báo phê duyệt bán cho Ukraine 3.350 tên lửa ERAM, cùng hệ thống dẫn đường GPS/INS chống gây nhiễu, bộ dẫn hướng, thiết bị tác chiến điện tử, phụ tùng, hậu cần và hỗ trợ kỹ thuật, với tổng giá trị khoảng 825 triệu USD.
Theo các tài liệu của Không quân Mỹ, 10 quả AGM-188 đầu tiên được bàn giao từ tháng 10/2025 để thử nghiệm và tích hợp. Giới phân tích cho rằng đây nhiều khả năng chính là lô tên lửa đã được Ukraine sử dụng trong cuộc tập kích nhà máy bán dẫn Voronezh hồi tháng 6.
Lô sản xuất hàng loạt đầu tiên gồm 840 quả dự kiến sẽ được bàn giao từ tháng 10/2026.
Liệu AGM-188A "Rusty Dagger" có thể giúp thay đổi cục diện chiến trường
Sự xuất hiện của AGM-188A được cho là một cú sốc đối với Nga. Trong bối cảnh chiến trường Ukraine đang bị gây nhiễu điện tử rất mạnh, hiệu quả của nhiều loại UAV cánh quạt và các loại vũ khí tầm xa đời cũ đã giảm đáng kể. Chẳng hạn, UAV FP-1 do Ukraine sản xuất được cho là có tỷ lệ đánh trúng mục tiêu giảm xuống dưới 50%.
Trong khi đó, AGM-188A sử dụng ăng-ten CRPA, công nghệ vốn chỉ xuất hiện trên các loại vũ khí cao cấp. Hệ thống này sử dụng nhiều phần tử ăng-ten kết hợp thuật toán lọc không gian để loại bỏ tín hiệu gây nhiễu, đồng thời tự động điều chỉnh hướng thu tín hiệu nhằm duy trì kết nối ổn định với vệ tinh định vị.
Nhờ tận dụng công nghệ thương mại và thiết kế dạng mô-đun, Mỹ đã giảm đáng kể chi phí chế tạo nhưng vẫn duy trì được khả năng chống gây nhiễu và xuyên phá phòng không ở độ cao thấp.
Cuộc tập kích Voronezh được xem là màn thử lửa thành công. Vụ tấn công được xem là đã chứng minh hiệu quả thực chiến của AGM-188A. Tên lửa được cho là đã bay hơn 300 km ở độ cao thấp trước khi đánh trúng chính xác mục tiêu, gây thiệt hại nghiêm trọng cho dây chuyền sản xuất.
Nhà máy này được cho là cung cấp linh kiện bán dẫn cho nhiều loại tên lửa và UAV của Nga, nên việc bị tấn công có thể ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng của ngành công nghiệp quốc phòng nước này.
Nhiều khả năng F-16 đã được sử dụng làm nền tảng phóng
Hiện chưa có thông tin chính thức về loại máy bay đã thực hiện vụ phóng. Tuy nhiên, do F-16 đã hoàn tất tích hợp AGM-188A từ tháng 4/2026, trong khi việc tích hợp trên MiG-29 và Su-27 chưa được Ukraine công bố, nên nhiều khả năng chính F-16 đã tham gia nhiệm vụ này.
Với tầm bắn trên 500 km, AGM-188A cho phép các tiêm kích Ukraine phóng tên lửa từ khoảng cách an toàn, nâng cao đáng kể khả năng sống sót khi thực hiện các đòn đánh sâu vào lãnh thổ Nga.
Điều này khiến nhiều mục tiêu chiến lược, kể cả ở khu vực Moscow, phải đối mặt với nguy cơ bị tấn công ngày càng lớn.
Mỹ chuyển sang ưu tiên vũ khí giá rẻ, sản xuất hàng loạt
Hiện Lầu Năm Góc đang triển khai nhiều chương trình phát triển vũ khí chi phí thấp. Ngoài ERAM và FAMM của Không quân Mỹ, còn có: Chương trình LCCM (Tên lửa giá rẻ phóng từ container) của Lục quân Mỹ; Chương trình CHAOS (Chương trình vũ khí tấn công giá rẻ phối hợp nhiều nền tảng) của Hải quân Mỹ.
Bên cạnh AGM-188A, công ty Anduril cũng phát triển tên lửa hành trình AGM-189 Barracuda để cạnh tranh trong phân khúc này.
Tuy nhiên, AGM-188A hiện là mẫu duy nhất đã hoàn tất thử nghiệm bắn thật và được đưa vào danh mục viện trợ cho Ukraine.
Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), quân đội Mỹ đang điều chỉnh chiến lược mua sắm, chuyển từ ưu tiên số lượng nhỏ vũ khí đắt tiền sang kết hợp giữa các loại vũ khí cao cấp và số lượng lớn đạn chính xác giá rẻ.
Kinh nghiệm từ chiến sự Ukraine và xung đột Iran được cho là đang thúc đẩy xu hướng này.
Triết lý "đánh không giới hạn mục tiêu"
Một đặc điểm khác được nhấn mạnh là AGM-188A được xây dựng theo triết lý "không giới hạn mục tiêu tấn công".
Do giá thành thấp hơn nhiều so với tên lửa hành trình truyền thống, các chỉ huy có thể mở rộng danh sách mục tiêu, kể cả những mục tiêu có giá trị thấp hơn, mà không phải quá lo ngại về chi phí sử dụng đạn dược.
Thành công của AGM-188A cho thấy xu hướng mới trong công nghiệp quốc phòng Mỹ: tận dụng công nghệ thương mại để chế tạo các loại vũ khí chính xác, giá rẻ, có thể sản xuất với số lượng lớn và nhanh chóng thích nghi với nhu cầu chiến trường. Bài viết cho rằng mô hình này không chỉ có ý nghĩa đối với cuộc chiến tại Ukraine mà còn có thể mang lại lợi thế chiến thuật cho Mỹ và các đồng minh trong những xung đột tiềm tàng trong tương lai.
Theo Creaders
