Những hình ảnh và đoạn video mới xuất hiện cho thấy Trung Quốc có thể đã đưa nguyên mẫu thứ năm của tiêm kích thế hệ 6 J-36 vào thử nghiệm, chỉ khoảng một tháng sau khi Bắc Kinh lần đầu công bố đoạn video chính thức về một nguyên mẫu tiêm kích thế hệ mới.
Nếu hình ảnh này được xác thực, chúng sẽ cung cấp thêm những manh mối đáng chú ý về một thiết kế đang được thay đổi với tốc độ nhanh, trong bối cảnh Trung Quốc đẩy mạnh phát triển năng lực chiếm ưu thế trên không cho các cuộc xung đột tương lai, trong đó Mỹ được xem là đối thủ quan trọng.
Đoạn video mới, bắt đầu lan truyền từ đầu tháng, dường như cho thấy J-36 tiếp tục được điều chỉnh ở phần mũi, cửa hút khí, vòi phun động cơ và hệ thống càng đáp. Những thay đổi này cho thấy Tập đoàn Máy bay Thành Đô (CAC), đơn vị phát triển J-36, có thể đang tiếp tục hoàn thiện thiết kế thông qua nhiều nguyên mẫu khác nhau khi chương trình bay thử tăng tốc.
Hình ảnh xuất hiện chỉ khoảng một tháng sau khi truyền thông nhà nước Trung Quốc công bố đoạn video chính thức đầu tiên về một nguyên mẫu tiêm kích thế hệ 6.
Andreas Rupprecht, nhà phân tích hàng không và chuyên gia về không quân Trung Quốc, cho rằng sự khác biệt về kết cấu giữa những phiên bản đầu tiên và mới nhất khiến khả năng đây chỉ là một máy bay duy nhất được sửa đổi nhiều lần trở nên thấp hơn.
“Vẫn rất khó để đánh giá điều này một cách chắc chắn”, ông Rupprecht nói. “Tuy nhiên, nếu dựa trên các báo cáo từ những nguồn đáng tin cậy, có một số bằng chứng khá thuyết phục ủng hộ khả năng này.”
J-36 liên tục thay đổi qua các nguyên mẫu
J-36 lần đầu thu hút sự chú ý quốc tế vào tháng 12/2024, khi hình ảnh một mẫu máy bay không đuôi chưa từng được công bố trước đó xuất hiện trong quá trình thực hiện chuyến bay được cho là chuyến bay đầu tiên.
Đây là một máy bay kích thước lớn với ba động cơ và được giới quan sát rộng rãi đánh giá là một trong hai thiết kế tiêm kích thế hệ 6 mà Trung Quốc đang phát triển. Mẫu còn lại do Shenyang Aircraft Corporation phát triển, thường được gọi không chính thức là J-50.
Theo ông Rupprecht, chương trình J-36 dường như đã trải qua ít nhất 3 cấu hình khác nhau kể từ khi lần đầu xuất hiện.
Nguyên mẫu ban đầu sử dụng cửa hút khí có hình dạng giống chữ V, hệ thống càng đáp chính bố trí nối tiếp và các vòi phun động cơ dạng hộp.
Ở cấu hình được điều chỉnh sau đó, máy bay chuyển sang cửa hút khí siêu âm không có bộ chuyển hướng dòng khí, hệ thống càng đáp chính bố trí song song và thiết kế lại phần ống xả. Những thay đổi này có thể nhằm cải thiện khả năng tàng hình cũng như tính cơ động.
Mẫu mới nhất dường như vẫn giữ nhiều thay đổi nói trên nhưng tiếp tục được sửa đổi phần mũi. Điều này cho thấy quá trình hoàn thiện thiết kế có thể vẫn đang diễn ra khi chương trình thử nghiệm bước sang các giai đoạn mới.
Lý do chính xác khiến CAC đánh giá nhiều cấu hình khác nhau vẫn chưa rõ.
Rupprecht cho rằng một khả năng là các kỹ sư đang đưa những phương án thiết kế khác nhau vào thử nghiệm trong điều kiện bay thực tế để xác định cấu hình nào có hiệu suất tốt nhất, thay vì chỉ dựa vào thử nghiệm trong hầm gió.
“Đơn giản là chưa có kinh nghiệm thực tế nào đối với một loại ‘tiêm kích’ như thế này”, ông nói.
Những thay đổi cũng có thể liên quan đến quá trình chuyển đổi từ động cơ WS-10C sang WS-15 mạnh hơn của Trung Quốc. Tuy nhiên, hiện chưa có đủ thông tin được xác nhận để xác định chính xác các kỹ sư đang muốn tối ưu yếu tố nào.
Chương trình J-36 đang được thử nghiệm với tốc độ đáng chú ý
Dù vậy, ông Rupprecht cho rằng riêng tốc độ của chương trình bay thử J-36 đã là một điểm đáng chú ý.
So sánh với tiêm kích tàng hình J-20 cho thấy chương trình J-36 dường như đã đạt được một số cột mốc quan trọng nhanh hơn. Việc sử dụng nhiều nguyên mẫu cho các bài thử nghiệm khác nhau cũng phù hợp với cách CAC từng phát triển các dòng máy bay trước đây.
“Vì vậy, chương trình này thực sự có vẻ đã tương đối trưởng thành và đang tiến triển nhanh”, ông Rupprecht nhận định.
Tuy nhiên, ông cảnh báo không nên mặc định rằng tốc độ bay thử nhanh đồng nghĩa với việc J-36 sẽ nhanh chóng được đưa vào biên chế.
Ông Rupprecht dự đoán Trung Quốc có thể cung cấp lô máy bay tiền sản xuất đầu tiên cho Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) trước năm 2030. Sau đó, máy bay có thể phải trải qua một giai đoạn đánh giá và thử nghiệm vận hành kéo dài.
J-36 có thể không chỉ là một tiêm kích tàng hình
Theo ông Rupprecht, J-36 nhiều khả năng không đơn thuần là thế hệ tiêm kích tàng hình tiếp theo của Trung Quốc.
Thay vào đó, máy bay có thể được phát triển như một nền tảng chỉ huy trên không kích thước lớn, mang theo lượng vũ khí đáng kể, có khả năng điều phối các máy bay chiến đấu không người lái phối hợp tác chiến, đồng thời sử dụng cảm biến mạnh và vũ khí tầm xa để kiểm soát một khu vực rộng lớn trên không.
“Tôi ngày càng tin rằng J-36 là một thứ hoàn toàn khác”, ông Rupprecht nói, mô tả nó như một “nút phòng không trên không”.
Theo cách hình dung này, J-36 có thể tương tự một tàu chiến Mỹ được trang bị hệ thống Aegis, đóng vai trò trung tâm điều phối nhiều thành phần trong một mạng lưới tác chiến rộng hơn, thay vì trực tiếp đảm nhiệm mọi nhiệm vụ như một tiêm kích truyền thống.
Điều này cũng khiến việc so sánh trực tiếp J-36 với F-47 của Không quân Mỹ trở nên thiếu chính xác.
Mặc dù Trung Quốc hiện có vẻ đang dẫn trước về mặt công khai trong quá trình bay thử, giới quan sát vẫn biết quá ít về chương trình F-47 được Mỹ giữ bí mật để có thể kết luận nước nào thực sự đi trước.
Trong khi đó, mẫu máy bay nhỏ hơn do Shenyang phát triển, thường được một số nguồn gọi là J-50 hoặc J-XDS, có thể mới là đối thủ tương đồng hơn với F-47.
Kích thước khổng lồ hé lộ mục tiêu chiến lược
Kích thước bất thường của J-36 cũng làm dấy lên nhiều suy đoán về cách Trung Quốc dự định sử dụng máy bay này.
Justin Bronk, chuyên gia về sức mạnh không quân tại Viện Royal United Services Institute (RUSI), cho rằng kích thước lớn của J-36 có thể phản ánh những yêu cầu tác chiến đặc thù tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Đây là chiến trường có khoảng cách tác chiến rất lớn, trong khi các máy bay tiếp dầu trên không ngày càng dễ trở thành mục tiêu. Điều đó khiến tầm bay và khả năng hoạt động lâu dài trở thành những yếu tố đặc biệt quan trọng đối với các năng lực tác chiến tiên tiến của cả Mỹ và Trung Quốc.
Một máy bay lớn hơn cũng có thể mang theo nhiều nhiên liệu hơn, khoang vũ khí lớn hơn và nguồn điện dồi dào hơn để cung cấp năng lượng cho các hệ thống cảm biến tiên tiến cũng như tác chiến điện tử.
“Khả năng hoạt động với tầm bay dài mà không cần tiếp dầu ngày càng trở nên thiết yếu tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đối với cả các năng lực tác chiến tiên tiến của Mỹ và Trung Quốc”, ông Bronk viết trong một bài phân tích năm 2025.
Theo Guardian, SCMP
