Gần đây, Pháp đã công bố hệ thống phòng không và chống tên lửa mới nhất mang tên “Sky Guardian”. Hệ thống này được cho là tích hợp khả năng radar và vệ tinh, hệ thống vũ khí và trung tâm chỉ huy và kiểm soát vào một "vòm bảo vệ trên không" duy nhất để đánh chặn các mối đe dọa từ đất liền, biển và không gian.
Vậy, điều gì làm cho “Sky Guardian” trở nên đặc biệt so với các hệ thống chống tên lửa tiên tiến khác trên toàn cầu? Liệu nó có thực sự hiệu quả trong việc chống lại các mục tiêu trên nhiều lĩnh vực, bao gồm đất liền, biển và không gian?
Phòng thủ đa tầng
Hệ thống phòng không và chống tên lửa “Sky Guardian” do Thales, một công ty của Pháp phát triển. Theo một người đại diện của Thales, “Sky Guardian” là một hệ thống phòng không và chống tên lửa tích hợp sử dụng thiết kế phòng thủ đa tầng để bảo vệ các mục tiêu trên đất liền, trên biển và trong không gian của quốc gia.
Hệ thống phòng không và chống tên lửa "toàn diện" này chủ yếu được phát triển để đối phó với các mối đe dọa trên không đa chiều như các bầy đàn máy bay không người lái bay ở độ cao thấp và tên lửa siêu thanh. Nó tích hợp các phương pháp cảnh báo sớm và đánh chặn cả tầm ngắn, tầm trung và tầm xa để khắc phục những hạn chế của các hệ thống đơn lẻ trong việc đối phó với các mối đe dọa phức tạp.
Khái niệm cốt lõi của “Sky Guardian” là "phòng thủ nhiều lớp", kết hợp các cảm biến và phương pháp đánh chặn phù hợp với các mối đe dọa ở các tầm bắn, độ cao và tốc độ khác nhau.
Tầm gần: hệ thống dựa trên hệ thống "Force Shield", đã được chứng minh hiệu quả trong chiến đấu ở Ukraine, được thiết kế đặc biệt để chống lại máy bay không người lái bay ở độ cao thấp, tốc độ thấp. Nó được trang bị tên lửa đa năng LMM và pháo phòng không, tạo thành một mạng lưới bảo vệ dày đặc trong phạm vi vài km.
Tầm trung: sử dụng hệ thống SAMP/T (Mamba) của châu Âu với tên lửa phòng không Aster, có thể đánh chặn tên lửa đạn đạo chiến thuật và tên lửa hành trình kết hợp với radar mặt đất thế hệ mới GF 300 của Thales Group. Radar này có thể đồng thời phát hiện, nhận dạng và theo dõi hàng trăm mục tiêu, cung cấp phạm vi bao phủ 360 độ toàn diện, với bán kính phát hiện lên tới 360 km.
Về cảnh báo sớm tầm xa, hệ thống xây dựng mạng lưới cảm biến tích hợp không gian - mặt đất thông qua radar tầm xa Smart-L MM và radar UHF do Thales phát triển, có khả năng phát hiện mối đe dọa từ khoảng cách lên tới 5.000 km và vệ tinh hồng ngoại địa tĩnh có khả năng phát hiện và định vị các nguồn phóng tên lửa.. Tuy nhiên, các phương pháp đánh chặn tầm xa của hệ thống “Sky Guardian” vẫn chưa rõ ràng, và hiện tại Pháp không sở hữu khả năng đánh chặn tầm xa.
Trí tuệ nhân tạo + cấu trúc mở
Vậy, những đặc điểm độc đáo và khác biệt của “Sky Guardian” so với các hệ thống phòng không tiên tiến khác trên thế giới nằm ở sự đột phá so với các mô hình truyền thống, tiên phong trong việc xây dựng trung tâm ra quyết định dựa trên trí tuệ nhân tạo và áp dụng cấu trúc mô-đun mở.
Thứ nhất, “Sky Guardian” sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo làm cốt lõi để tạo ra một "bộ não thông minh". Đối mặt với sự pha trộn khổng lồ giữa các mục tiêu thật và giả cùng với nhiễu điện từ phức tạp, trí tuệ nhân tạo (AI) có thể tự động phân biệt mục tiêu, xếp hạng mức độ đe dọa và tạo ra giải pháp tối ưu một cách ổn định trong điều kiện nhiễu.
Thiết kế mô-đun mở của nó phá vỡ kiểu truyền thống, đảm bảo khả năng tương thích với các cảm biến và vũ khí từ các nhà sản xuất khác nhau và giảm đáng kể các rào cản trong việc mua sắm. Khi các mối đe dọa trong tương lai leo thang, việc cập nhật có thể được thực hiện đơn giản bằng cách "chèn các mô-đun", cho phép tích hợp liền mạch các thiết bị cũ và mới.
Điều này không chỉ bảo toàn tính hữu dụng của các hệ thống hiện có mà còn cung cấp không gian rộng mở cho các phiên bản cải tiến trong tương lai, kết hợp tính linh hoạt và hiệu quả chi phí. Điều này giúp giảm chi phí, tận dụng trang bị cũ, tăng tính linh hoạt và khả năng nâng cấp trong tương lai.
Hiệu quả thực tế chưa được kiểm nghiệm
Đối mặt với các mối đe dọa trên không đa chiều của chiến tranh hiện đại, hệ thống “Sky Guardian” đề xuất một phương pháp phòng thủ nhiều lớp mới, cố gắng khắc phục những hạn chế của một hệ thống đơn lẻ trong việc đối phó với các cuộc tấn công dày đặc thông qua "đòn phối hợp".
Tuy nhiên, trong khi trung tâm ra quyết định bằng AI và cấu trúc mở của “Sky Guardian” thể hiện giá trị đổi mới, thì khả năng đánh chặn tên lửa tầm xa và khả năng chống lại vũ khí siêu thanh của hệ thống vẫn còn gây tranh cãi. Liệu nó có thực sự giải quyết được toàn diện các mối đe dọa trên bộ, trên biển và trong không gian hay không vẫn còn phải chờ xem.
Trong những năm gần đây, các cuộc xung đột cục bộ ở Nga, Ukraine và Trung Đông đã cho thấy rằng các hệ thống phòng không đơn lẻ thường không đủ khả năng khi đối mặt với các mối đe dọa đa dạng như các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và các cuộc tấn công tên lửa ồ ạt.
Cách tiếp cận phòng thủ nhiều lớp được “Sky Guardian” áp dụng phù hợp với xu hướng các mối đe dọa trên không đa dạng và rõ ràng vượt trội hơn so với một hệ thống đơn lẻ. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là hệ thống này "hoàn hảo". Nó vẫn còn những vấn đề như thiếu phương pháp đánh chặn tầm xa và liệu hệ thống tầm trung "Mamba" có thể đánh chặn hiệu quả vũ khí siêu thanh hay không.
Hệ thống “Sky Guardian” của Pháp cho thấy một hướng đi mới: dùng AI để tăng tốc ra quyết định, dùng kiến trúc mở để giảm chi phí và tăng khả năng nâng cấp. Nhưng để cạnh tranh với các hệ thống đã hoàn thiện hơn của Mỹ và Israel, Pháp vẫn cần hoàn thiện năng lực đánh chặn tầm xa và kiểm chứng hiệu quả thực chiến.
Theo CNR, Xinhua
