Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cam kết rằng Pháp cùng các đối tác châu Âu sẽ thúc đẩy nhanh việc phát triển các loại vũ khí tầm xa mới, nhấn mạnh nhu cầu sở hữu năng lực tương đương với tên lửa đạn đạo siêu vượt âm tầm trung Oreshnik mới của Nga.
Nhắc lại việc Nga sử dụng Oreshnik để tấn công một nhà máy hàng không của Ukraine tại Lviv – cơ sở đang bảo dưỡng tiêm kích F-16 và MiG-29 gần biên giới Ba Lan – ông Macron cảnh báo: “Chúng ta đang nằm trong tầm bắn của những đòn tấn công này”.
Theo ông, sáng kiến European Long-Range Strike Approach (ELSA) được thiết kế nhằm cung cấp cho lực lượng các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu một năng lực tương đương. “Sáng kiến mà chúng tôi đã khởi động, được gọi là ELSA, hoàn toàn có lý khi chúng ta vừa chứng kiến vụ phóng lần thứ hai một tên lửa tầm bắn rất xa, mang tên Oreshnik”, ông Macron tuyên bố.
“Nếu muốn duy trì uy tín, người châu Âu – đặc biệt là Pháp, quốc gia sở hữu một số công nghệ then chốt – phải có được những vũ khí mới này, những thứ sẽ thay đổi cục diện trong ngắn hạn”, ông nói thêm.
Làm rõ hơn về chương trình, Tổng thống Pháp nhấn mạnh: “Cùng với các đối tác Đức và Anh, chúng ta đặc biệt cần đạt được những bước tiến mạnh mẽ trong năng lực tấn công tầm xa… nhằm gia tăng uy tín và củng cố khả năng răn đe hạt nhân của chúng ta”.
Chương trình ELSA được công bố vào năm 2024, do Pháp, Đức và Ba Lan khởi xướng, sau đó có thêm Thụy Điển, Italy, Vương quốc Anh và Hà Lan tham gia. Tuy nhiên, ngay từ khi ra đời, tính khả thi của chương trình đã bị đặt dấu hỏi, bởi các quốc gia chủ chốt liên quan có thành tích không mấy tích cực trong việc triển khai các dự án quốc phòng công nghệ phức tạp đúng tiến độ và không đội chi phí nghiêm trọng.
Ngoài Pháp, hầu như không quốc gia nào ở châu Âu có kinh nghiệm đáng kể trong phát triển tên lửa đạn đạo. Năng lực răn đe hạt nhân chiến lược của Anh hiện phụ thuộc vào hệ thống Trident, vốn chủ yếu do Mỹ phát triển và sản xuất.
Một khả năng đáng chú ý là ngành công nghiệp quốc phòng Pháp sẽ tận dụng kinh nghiệm phát triển tên lửa đạn đạo liên lục địa phóng từ tàu ngầm M51 để chế tạo một phiên bản tầm trung, triển khai trên mặt đất.
Hiện M51 đang được trang bị trên 4 tàu ngầm hạt nhân chiến lược lớp Le Triomphant của Hải quân Pháp, với tầm bắn khoảng 11.000 km và mang 10 đầu đạn hạt nhân. Con số này vượt trội so với Oreshnik của Nga, vốn có tầm bắn khoảng 5.500 km và mang 6 đầu đạn.
Tuy vậy, các quốc gia phương Tây cho đến nay vẫn chưa triển khai được phương tiện lướt siêu vượt âm có điều khiển tương đương với những gì được tích hợp trên Oreshnik. Bên cạnh đó, thiết kế tên lửa của Nga còn đòi hỏi độ chính xác rất cao do sử dụng đầu đạn phi hạt nhân.
Với hồ sơ hạn chế của ngành công nghiệp quốc phòng châu Âu và những rào cản công nghệ lớn cần vượt qua, chương trình của EU khó có thể cho ra đời một loại tên lửa tương đương Oreshnik trước giữa thập niên 2030. Ngay cả khi thành công, chi phí nhiều khả năng sẽ cao gấp nhiều lần.
Một lợi thế rõ rệt của Nga là nước này đã liên tục sản xuất tên lửa chiến lược với quy mô lớn trong nhiều năm, giúp duy trì năng lực công nghệ và chuỗi công nghiệp ổn định – điều mà châu Âu hiện vẫn đang thiếu.
