Vũ khí laser đang dần bước ra khỏi các phòng thí nghiệm thử nghiệm để trở thành công cụ thực tế nhằm đối phó với UAV, rocket, tên lửa và nhiều mối đe dọa trên không khác.
Không giống các tên lửa đánh chặn truyền thống, những hệ thống này tập trung năng lượng cao vào mục tiêu cho đến khi các bộ phận quan trọng bị quá nhiệt, biến dạng hoặc mất khả năng hoạt động.
Hiệu quả của vũ khí laser phụ thuộc vào nhiều yếu tố, từ công suất phát, chất lượng chùm tia, độ chính xác khi bám bắt mục tiêu cho tới điều kiện khí quyển và khoảng thời gian tia laser có thể duy trì điểm hội tụ trên mục tiêu.
Dưới đây là 7 hệ thống laser quân sự được xem là nằm trong nhóm mạnh nhất từng được thử nghiệm, triển khai hoặc đang được phát triển.
1. Hệ thống laser trên không YAL-1
YAL-1 của Mỹ vẫn được xem là hệ thống laser quân sự mạnh nhất từng được thử nghiệm trên máy bay, dù chương trình đã bị hủy vào năm 2011.
Hệ thống được lắp bên trong một máy bay Boeing 747-400F cải tiến, sử dụng laser hóa học oxy-iốt (COIL) công suất cấp megawatt. YAL-1 được thiết kế để tiêu diệt tên lửa đạn đạo ngay trong giai đoạn đầu của quá trình phóng.
Hệ thống tạo ra chùm tia hồng ngoại có bước sóng 1,315 micromet và truyền tia qua một tháp pháo có khả năng xoay đặt ở phần mũi máy bay.
Trong các cuộc thử nghiệm năm 2010, máy bay đã lần lượt tiêu diệt mục tiêu tên lửa đạn đạo sử dụng nhiên liệu lỏng và nhiên liệu rắn. Những kết quả này cho thấy ý tưởng sử dụng laser công suất cực lớn để đánh chặn tên lửa là khả thi trong điều kiện thử nghiệm được kiểm soát.
2. JLWS 500 kW của Lockheed Martin
Lockheed Martin đang phát triển Joint Laser Weapon System (JLWS) công suất 500 kW, hướng tới khả năng đối phó với máy bay không người lái và tên lửa hành trình.
Được công bố vào tháng 7/2026, hệ thống chiến thuật này đưa vũ khí laser vào một cấu hình dạng container có thể vận chuyển và triển khai trên nhiều nền tảng quân sự khác nhau.
Thiết kế sử dụng công nghệ kết hợp chùm tia theo phổ, trong đó nhiều chùm laser sợi quang được hợp nhất thành một đầu ra công suất cao.
Theo Lockheed Martin, hệ thống sẽ góp phần vào kiến trúc phòng thủ thế hệ mới của Mỹ bằng cách cung cấp năng lực đánh chặn sử dụng điện, có thể mở rộng tùy theo yêu cầu nhiệm vụ.
3. LY-1 của Trung Quốc
LY-1 của Trung Quốc là một hệ thống vũ khí năng lượng định hướng cỡ lớn, chủ yếu được phát triển để bảo vệ tầm gần trước UAV và tên lửa đang bay tới.
Hệ thống lần đầu được công khai trong lễ duyệt binh quân sự của Trung Quốc vào tháng 9/2025 và sau đó xuất hiện trên cả các phương tiện mang phóng mặt đất lẫn tàu chiến.
Một thiết bị được cho là LY-1 đã được quan sát trên tàu đổ bộ Type 071 Qilianshan trong cuộc diễn tập gần bãi cạn Scarborough vào tháng 8/2026.
Công suất thực tế của LY-1 vẫn được giữ bí mật. Một số ước tính công khai cho rằng hệ thống có công suất từ 180-300 kW, nhưng những con số này chưa thể được xác nhận độc lập.
Tuy nhiên, kích thước đáng kể của tháp pháo cho thấy LY-1 nhiều khả năng đòi hỏi năng lực phát điện và làm mát tương đối lớn để duy trì hoạt động.
4. Iron Beam
Iron Beam của Israel là hệ thống phòng không laser công suất khoảng 100 kW do Rafael Advanced Defense Systems phát triển, với Elbit Systems tham gia cung cấp một số công nghệ then chốt.
Hệ thống được thiết kế để đối phó với rocket, đạn cối, UAV và các mối đe dọa đường không tầm ngắn khác trong một mạng lưới phòng thủ nhiều lớp.
Iron Beam tập trung năng lượng vào một điểm dễ tổn thương trên vật thể đang bay tới, duy trì chùm tia cho đến khi mục tiêu bị vô hiệu hóa hoặc phá hủy.
Theo Rafael, Iron Beam có thể hoạt động ở khoảng cách từ vài trăm mét tới vài dặm. Tuy nhiên, sương mù, bụi, mây và mưa có thể làm suy giảm hiệu suất của tia laser.
5. HELIOS
HELIOS của Hải quân Mỹ kết hợp laser năng lượng cao, hệ thống giám sát tầm xa và thiết bị gây lóa quang học trong cùng một hệ thống triển khai trên tàu chiến.
Lockheed Martin đã lắp HELIOS trên tàu khu trục lớp Arleigh Burke USS Preble, biến con tàu này thành tàu khu trục đầu tiên của Mỹ được trang bị laser năng lượng cao.
HELIOS thường được công bố với công suất khoảng 60 kW. Hệ thống có thể gây hư hại cho UAV hoặc làm gián đoạn hoạt động của các cảm biến quang điện tử mà không cần phóng tên lửa đánh chặn.
Hải quân Mỹ xác nhận trong năm 2026 rằng USS Preble vẫn được trang bị hệ thống này, trong bối cảnh lực lượng này mở rộng chương trình huấn luyện thủy thủ vận hành vũ khí năng lượng định hướng.
6. DragonFire
DragonFire là vũ khí năng lượng định hướng bằng laser của Anh, được phát triển bởi một liên danh do MBDA UK dẫn đầu, với sự hỗ trợ của Leonardo UK và QinetiQ.
Hệ thống kết hợp nhiều nguồn laser và sử dụng công nghệ ngắm bắn tiên tiến để duy trì chùm tia cường độ cao trên các mục tiêu đường không di chuyển nhanh.
Chính phủ Anh cho biết DragonFire có thể đánh trúng một vật thể có kích thước tương đương đồng xu ở khoảng cách khoảng 0,62 dặm.
Một hợp đồng sản xuất trị giá 316 triệu bảng Anh, tương đương khoảng 410,8 triệu USD, sẽ hỗ trợ việc lắp đặt hệ thống trên một tàu khu trục Type 45 của Hải quân Hoàng gia Anh từ năm 2027.
Mỗi phát bắn được ước tính chỉ tiêu tốn khoảng 10 bảng Anh, tương đương khoảng 13 USD, một mức chi phí rất thấp nếu so với nhiều loại tên lửa phòng không.
7. Hệ thống vũ khí laser của Rheinmetall
Rheinmetall và MBDA Germany đã phát triển một mẫu trình diễn vũ khí laser hải quân nhằm đối phó với UAV và các mục tiêu nhỏ, di chuyển nhanh.
Hệ thống đã hoàn thành một năm thử nghiệm trên tàu hộ vệ Đức Sachsen. Trong quá trình này, các công nghệ theo dõi, chỉ huy và tác chiến của hệ thống được đánh giá trong điều kiện hoạt động trên biển.
Hai công ty cũng đang phát triển những công nghệ cần thiết cho một hệ thống laser công suất 100 kW trong tương lai. Tuy nhiên, mức công suất này không phải thông số của mẫu trình diễn đã được triển khai thử nghiệm.
Rheinmetall cho biết một hệ thống laser hải quân Đức có khả năng đưa vào vận hành có thể xuất hiện từ năm 2029, sau khi hoàn tất thêm các cuộc thử nghiệm trên mặt đất.
Kết luận
Vũ khí laser mang lại một số lợi thế đáng chú ý, bao gồm tốc độ phản ứng nhanh, cơ số đạn gần như không bị giới hạn về mặt vật lý khi còn đủ năng lượng và chi phí mỗi lần khai hỏa thấp hơn đáng kể so với nhiều loại tên lửa phòng thủ truyền thống.
Tuy nhiên, việc duy trì hoạt động của hệ thống vẫn đòi hỏi nguồn điện lớn, năng lực làm mát hiệu quả, khả năng bám bắt mục tiêu ổn định và điều kiện khí quyển thuận lợi.
YAL-1 từng cho thấy mức công suất đáng kinh ngạc có thể đạt được với laser hóa học. Trong khi đó, các hệ thống thế hệ mới đang chuyển hướng sang kiến trúc nhỏ gọn, sử dụng điện và phù hợp hơn với việc triển khai trên tàu chiến hoặc các lực lượng mặt đất.
Nhìn tổng thể, những hệ thống này cho thấy năng lượng định hướng đang dần trở thành một lớp năng lực bổ sung trong mạng lưới phòng không và phòng thủ tên lửa hiện đại.
Theo Defense News, IE
