Shoneez Sally cho biết cô phải đứng xếp hàng 5 giờ 15 phút. Theo quan sát của cô, chỉ có khoảng sáu quầy làm thủ tục hoạt động để xử lý gần 1.000 hành khách. Việc chờ đợi quá lâu khiến công ty cho thuê xe hủy đặt chỗ của Sally và cho người khác thuê, buộc cô phải chi thêm khoảng 740 USD để thuê một chiếc xe khác.
"Nhiều người ngồi bệt xuống sàn. Mỗi lần hàng người nhích lên một chút, họ lại nhích từng chút bằng cách lê người về phía trước", Sally kể. Trên mạng xã hội, cô còn đăng video ghi lại cảnh hàng trăm hành khách mệt mỏi dưới ánh đèn chói trong khu vực nhập cảnh sân bay Brussels.
Từ Brussels đến Lisbon, Amsterdam... nơi nào cũng ùn tắc
Không chỉ Brussels, sân bay Lisbon từng ghi nhận thời gian chờ nhập cảnh lên tới 6 giờ. Tại Amsterdam, hãng hàng không KLM cho biết vào giờ cao điểm, khả năng hành khách bị lỡ chuyến bay cao gấp đôi bình thường.
Khắp châu Âu, ngày càng nhiều du khách than phiền vì kỳ nghỉ bị trì hoãn, còn các chuyến công tác rơi vào tình trạng hỗn loạn.
Phần lớn đều quy trách nhiệm cho Hệ thống xuất nhập cảnh mới của Liên minh châu Âu (Entry/Exit System - EES). Hệ thống này sử dụng dấu vân tay và nhận diện khuôn mặt để theo dõi người nhập cảnh và ngăn chặn những trường hợp không được phép vào khối Schengen. Tuy nhiên, đến nay điều mà nó tạo ra rõ ràng nhất là sự bức xúc của hành khách.
Không chỉ hành khách, nhiều doanh nghiệp du lịch cũng chỉ trích gay gắt. Tổng giám đốc hãng hàng không giá rẻ Ryanair thậm chí gọi đây là "một màn quan liêu ngớ ngẩn của EU".
EU thừa nhận có trục trặc kỹ thuật
Trong khi các quan chức EU cho rằng nguyên nhân nằm ở việc thiếu nhân sự và quy trình xử lý tại sân bay, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cũng thừa nhận hệ thống mới “đang gặp vấn đề kỹ thuật”.
Trước tình trạng ùn tắc kéo dài, Ủy ban châu Âu đang xem xét kéo dài thời gian áp dụng cơ chế linh hoạt, cho phép các cửa khẩu tạm ngừng thu thập dữ liệu sinh trắc học khi hàng người chờ quá dài.
Người phát ngôn của Ủy ban châu Âu, Guillaume Mercier, cho biết EU đang phối hợp chặt chẽ với các quốc gia thành viên để xác định những điểm nghẽn tại từng cửa khẩu.
Không phải nơi nào cũng hỗn loạn
Theo dữ liệu của công ty Qsensor - nền tảng công nghệ du lịch chuyên theo dõi thời gian chờ tại sân bay theo thời gian thực - trong giai đoạn cuối tháng 6 đến đầu tháng 7, thời gian chờ trung bình tại sân bay Amsterdam chỉ khoảng 15 phút, còn tại Paris khoảng 9 phút.
Tuy nhiên, khi hệ thống gặp sự cố, tình hình có thể xấu đi rất nhanh. Những câu chuyện về việc phải xếp hàng nhiều giờ đồng hồ và lỡ chuyến bay nối tiếp xuất hiện ngày càng dày đặc trên mạng xã hội.
Mike Sovka, 39 tuổi, cho biết gia đình từng cảnh báo anh về tình trạng ùn tắc, nhưng thực tế còn tệ hơn nhiều. Đầu tháng 7, vợ chồng anh phải chờ gần 3 giờ tại sân bay Charles de Gaulle (Paris) trước khi lên chuyến bay trở về Chicago.
Mục tiêu là tăng cường kiểm soát biên giới
Mục tiêu của EES khá rõ ràng: EU muốn kiểm soát tốt hơn việc ai ra vào khu vực Schengen gồm 29 quốc gia. Mọi công dân đến từ các quốc gia bên ngoài khu vực, bao gồm cả người Mỹ và Anh, đều phải đăng ký thông tin sinh trắc học.
Tuy nhiên, việc lấy dấu vân tay và quét khuôn mặt của hàng nghìn người cùng lúc khiến thời gian xử lý kéo dài đáng kể. Kể từ khi hệ thống được triển khai từng bước từ mùa thu năm 2025, nhiều sân bay đã nhiều lần rơi vào cảnh quá tải.
Nhiều sân bay vẫn chưa kích hoạt hệ thống tự động
Ông Alexander Zinell, Tổng giám đốc Fraport Greece - đơn vị quản lý nhiều sân bay tại Hy Lạp - cho biết ở một số thời điểm, hàng người chờ kiểm tra kéo dài ra tận cửa nhà ga.
Một nguyên nhân khác là nhiều quầy tự phục vụ thu thập dữ liệu sinh trắc học vẫn chưa hoạt động hoặc gặp lỗi kỹ thuật.
Ông Daniel Bunn, Chủ tịch Tax Foundation (Mỹ), kể rằng khi đi công tác đến Brussels hồi tháng 4, ông phải xếp hàng 1,5 giờ, trong khi hàng chục quầy tự động ngay bên cạnh vẫn chưa được đưa vào sử dụng.
Người phát ngôn sân bay Brussels cho biết sân bay đã lắp đặt khoảng 60 quầy (ki-ốt) tự phục vụ, nhưng do vẫn trong giai đoạn thử nghiệm nên chưa thể khai thác.
Một số nơi đã cải thiện tình hình
Tại Bồ Đào Nha, ông Pedro Moura, Điều phối viên Cục Biên giới và người nước ngoài, cho biết thời gian chờ tại sân bay Lisbon đã giảm từ 6 giờ xuống còn khoảng 1 giờ vào giờ cao điểm sau khi nước này tuyển thêm 369 nhân viên kiểm soát biên giới.
Bồ Đào Nha cũng triển khai ứng dụng cho phép hành khách khai báo phần lớn thông tin trước khi đến sân bay. Thụy Điển cũng đang áp dụng giải pháp tương tự. Ở những sân bay ít đông hoặc ngoài giờ cao điểm, hệ thống mới vẫn vận hành khá trơn tru.
Nhà văn du lịch Cameron Hewitt của thương hiệu du lịch Rick Steves' Europe kể rằng ông từng lo sẽ bị trễ chuyến nối chuyến tại Amsterdam, nhưng cuối cùng hoàn tất thủ tục rất nhanh và vẫn kịp lên máy bay.
EU vẫn tin hệ thống sẽ phát huy hiệu quả
Là một đại lý du lịch, Shoneez Sally ban đầu cho rằng những câu chuyện trên mạng có phần cường điệu. Nhưng sau khi trải nghiệm thực tế tại Brussels và tiếp tục phải xếp hàng 2 giờ ở Copenhagen, cô nhận ra tình trạng hỗn loạn là có thật. Khi tới cổng lên máy bay, chỉ còn 5 phút trước khi cửa đóng.
Hiện các lực lượng biên phòng được phép tạm ngừng lấy dấu vân tay và quét khuôn mặt tối đa 6 giờ nếu lượng hành khách quá đông. Quy định này dự kiến hết hiệu lực vào tháng 9, nhưng EU có thể gia hạn.
Các hãng hàng không và sân bay mong muốn được chủ động tạm dừng hệ thống ngay khi dự báo lưu lượng khách tăng cao, thay vì phải đợi hàng chờ kéo dài mới được áp dụng cơ chế miễn trừ. Tuy nhiên, đề xuất này đã bị EU bác bỏ.
Dù vậy, giới chức châu Âu vẫn khẳng định khi đi vào vận hành ổn định, hệ thống kiểm soát biên giới mới sẽ an toàn hơn và xử lý nhanh hơn so với phương thức cũ. Bộ trưởng Di trú Hà Lan Bart van den Brink thừa nhận việc triển khai là "một thách thức rất lớn", nhưng nhấn mạnh rằng "kết quả cuối cùng rất đáng".
Theo Wforum, NYT
