Đầu tư AI đã đóng góp gần một phần tư mức tăng trưởng GDP
The Wall Street Journal (WSJ) ngày 4/8 đăng bài cho rằng, việc các trung tâm dữ liệu (data center) mọc lên với tốc độ chóng mặt đã thúc đẩy đầu tư xây dựng, tạo thêm việc làm và tăng nguồn thu ngân sách cho nhiều địa phương. Cùng lúc đó, giá cổ phiếu của các nhà sản xuất chip và doanh nghiệp hưởng lợi từ AI tăng mạnh, giúp tài sản của các hộ gia đình Mỹ phình to, qua đó kích thích tiêu dùng.
Theo ông Michael Pearce, nhà kinh tế trưởng của Oxford Economics - một trong những công ty tư vấn và nghiên cứu kinh tế độc lập hàng đầu thế giới, chuyên cung cấp dự báo kinh tế, phân tích thị trường và tư vấn chiến lược cho doanh nghiệp, tổ chức tài chính và chính phủ - tổng hợp các yếu tố trên có thể đã đóng góp tới khoảng một phần ba mức tăng trưởng kinh tế gần đây của Mỹ.
Tuy nhiên, chính sự phụ thuộc ngày càng lớn vào AI cũng khiến nền kinh tế Mỹ trở nên dễ tổn thương hơn nếu cơn sốt này hạ nhiệt.
Ông Jonathan Millar, chuyên gia kinh tế của Barclays - tập đoàn ngân hàng và dịch vụ tài chính lớn nhất Vương quốc Anh, đồng thời là một định chế tài chính toàn cầu có ảnh hưởng lớn trên thị trường vốn - nhận định: "Hiện nay, nền kinh tế Mỹ phần lớn được AI thúc đẩy. Thật khó hình dung nền kinh tế sẽ còn giữ được sức chống chịu như hiện tại nếu thiếu động lực này".
Dù rất khó xác định chính xác AI đã đóng góp bao nhiêu vào tăng trưởng GDP của Mỹ, các số liệu mới công bố cho thấy quy mô đầu tư liên quan đến AI vẫn đang tăng với tốc độ rất cao.
Báo cáo được Cục Phân tích kinh tế Mỹ (Bureau of Economic Analysis - BEA) công bố vào ngày 30/7/2026 về tăng trưởng GDP của Mỹ trong quý II/2026 cho thấy chi tiêu cho phần mềm, xây dựng trung tâm dữ liệu, máy tính và thiết bị viễn thông tiếp tục bùng nổ. Nếu duy trì tốc độ hiện nay trong 12 tháng, tổng mức đầu tư vào các lĩnh vực này sẽ đạt khoảng 1.500 tỷ USD, tăng mạnh so với khoảng 1.000 tỷ USD chỉ hai năm trước.
Ngày 3/8, Bộ Thương mại Mỹ cho biết chi tiêu xây dựng trung tâm dữ liệu trong tháng 6 đạt 68,3 tỷ USD (tính theo năm), tăng thêm 21,5 tỷ USD so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, chi tiêu cho toàn bộ các công trình tư nhân khác – từ nhà ở, trung tâm thương mại đến bệnh viện – lại giảm tới 101,6 tỷ USD.
Báo cáo khảo sát sản xuất tháng 7 của Viện Quản lý nguồn cung Mỹ (ISM) cũng cho thấy nhu cầu liên quan đến AI vẫn rất mạnh.
Tất nhiên, không phải toàn bộ khoản đầu tư công nghệ đều phục vụ AI. Một phần vẫn được dùng để nâng cấp máy tính văn phòng và các thiết bị CNTT truyền thống. Ngược lại, làn sóng xây dựng hạ tầng AI cũng kéo theo nhu cầu lớn đối với nhiều lĩnh vực khác như hệ thống làm mát, máy phát điện dự phòng và các thiết bị phụ trợ.
Tuy nhiên, nhiều linh kiện quan trọng phục vụ AI – đặc biệt là chip nhớ – phải nhập khẩu, nên không phải toàn bộ khoản đầu tư này đều trực tiếp đóng góp vào GDP của Mỹ.
Ví dụ, trong 5 tháng đầu năm nay, Mỹ đã nhập khẩu khoảng 90 tỷ USD máy tính, chất bán dẫn và linh kiện điện tử từ Đài Loan, trong khi cùng kỳ năm 2024 con số này chỉ khoảng 20 tỷ USD.
Lạm phát cũng làm giảm hiệu quả thực tế của các khoản đầu tư. Giá chip tăng cao khiến doanh nghiệp phải bỏ ra nhiều tiền hơn nhưng không mua được nhiều sản phẩm như trước.
Dù vậy, Oxford Economics vẫn ước tính riêng đầu tư AI đã đóng góp gần một phần tư mức tăng trưởng GDP gần đây của Mỹ.
Hiệu ứng giàu lên nhờ chứng khoán
Một động lực khác đến từ thị trường chứng khoán. Theo Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), tài sản ròng của các hộ gia đình Mỹ trong quý I đã đạt 174.000 tỷ USD, tăng thêm 13.000 tỷ USD so với cùng kỳ năm trước, chủ yếu nhờ giá cổ phiếu đi lên.
Kể từ đó, chỉ số S&P 1500 tiếp tục tăng khoảng 15%, đồng nghĩa tài sản của người dân Mỹ có thể đã tăng thêm hàng nghìn tỷ USD nữa. Đằng sau đà tăng này là kỳ vọng rất lớn của thị trường đối với AI.
Các nhà kinh tế cho rằng khi tài sản tăng lên, người dân có xu hướng mạnh tay chi tiêu hơn – hiện tượng này thường được gọi là "hiệu ứng của cải (wealth effect). Mỗi USD giá trị cổ phiếu tăng thêm sẽ khiến người dân chi tiêu nhiều hơn vài xu, trong đó nhóm thu nhập cao – những người nắm giữ phần lớn cổ phiếu – là đối tượng hưởng lợi rõ nhất.
"Nếu không có làn sóng đầu tư AI này, rõ ràng nền kinh tế Mỹ sẽ kém sôi động hơn rất nhiều", ông Pearce nhận xét.
Mặt trái của cơn sốt AI
Tuy nhiên, một số chuyên gia cảnh báo AI cũng có thể đang hút quá nhiều nguồn lực của nền kinh tế. Đất đai, vật liệu xây dựng và lao động tay nghề cao đang được ưu tiên cho các dự án trung tâm dữ liệu thay vì những lĩnh vực khác.
Ông Michael Feroli, chuyên gia kinh tế của JPMorgan Chase, cho rằng: "Không thể đơn giản loại AI ra khỏi bức tranh rồi giả định mọi thứ khác vẫn giữ nguyên. Sự bùng nổ đầu tư và cơn sốt tài chính liên quan đến AI có thể đang lấn át các hoạt động kinh tế khác".
AI cũng góp phần làm gia tăng lạm phát. Chẳng hạn, nếu giá chip nhớ không tăng mạnh, mẫu iPhone 18 Pro dự kiến ra mắt vào tháng 9 có thể sẽ có mức giá thấp hơn.
Cơn sốt đầu tư chưa có dấu hiệu dừng lại
Dù một số cổ phiếu AI gần đây điều chỉnh, giới phân tích vẫn tin rằng chu kỳ đầu tư sẽ còn kéo dài. Theo dự báo của FactSet - một công ty của Mỹ chuyên tổng hợp, cung cấp dữ liệu tài chính, phân tích đầu tư và phần mềm phục vụ các tổ chức tài chính - trong giai đoạn đến năm 2029, năm "ông lớn" điện toán đám mây gồm Alphabet, Amazon, Meta, Microsoft và Oracle sẽ chi gần 4.000 tỷ USD cho đầu tư vốn, nhiều hơn 300 tỷ USD so với dự báo cách đây chỉ một tháng.
Nếu thị trường chứng khoán biến động mạnh hoặc thị trường trái phiếu – nguồn vốn chủ yếu nuôi cơn sốt AI – gặp trục trặc, đà tăng này có thể bị ảnh hưởng đáng kể.
Barclays ước tính riêng trong năm nay, năm tập đoàn công nghệ nói trên cùng SpaceX sẽ phát hành khoảng 285 tỷ USD trái phiếu, tăng mạnh so với mức khoảng 109 tỷ USD của năm ngoái.
Ông Jonathan Millar chuyên gia kinh tế hàng đầu của Barclays kết luận: "AI đang tác động đến quá nhiều lĩnh vực. Một phần đáng kể của nền kinh tế Mỹ hiện nay đang đặt cược rằng làn sóng xây dựng hạ tầng AI sẽ còn tiếp tục tạo ra động lực tăng trưởng trong nhiều năm tới".
Theo Creaders, WSJ
