Doanh nhân tiêu biểu trong cuộc chiến chống COVID-19
Ngày 24/4/2026, trang web của Ủy ban Kiểm tra kỷ luật Trung ương và Ủy ban Giám sát quốc gia Trung Quốc ra thông báo: Lâm Vĩ Phương, thành viên Hội đồng quản trị chuyên trách do Tập đoàn General Technology cử sang một công ty cấp hai trực thuộc, bị điều tra vì nghi vi phạm nghiêm trọng kỷ luật và pháp luật, hiện đang chịu thẩm tra kỷ luật và điều tra giám sát.
Thông tin này đã gây chấn động trong giới dược phẩm, gần như xóa sạch hào quang nghề nghiệp của nữ lãnh đạo kỳ cựu này.
Lâm Vĩ Phương từng được xem là một hình mẫu vươn lên trong ngành y dược. Bà có bằng đại học, mang học hàm chuyên gia logistics cao cấp, gắn bó với lĩnh vực phân phối dược phẩm từ năm 2007. Từ vị trí Phó Tổng giám đốc Công ty Dược phẩm Đại Quang, Quảng Đông (Guangdong Daguang), rồi Tổng giám đốc Mỹ Khang (Guangdong Meikang Daguang Wantai Pharmaceutical), đến việc điều hành Công ty Dược phẩm Guangdong General trong suốt 6 năm, sự nghiệp của bà liên tục thăng tiến.
Tháng 8/2022, bà được bổ nhiệm làm Phó Tổng giám đốc Công ty Dược Trung Quốc (China Meheco) – doanh nghiệp niêm yết thuộc khối doanh nghiệp nhà nước, đánh dấu đỉnh cao sự nghiệp.
Thời kỳ huy hoàng nhất của Lâm Vĩ Phương gắn liền với đại dịch COVID-19. Trong giai đoạn chống dịch, bà từng dẫn dắt đội ngũ tìm kiếm và điều phối vật tư y tế từ nhiều quốc gia để phục vụ công tác phòng chống dịch, nhờ đó được trao nhiều danh hiệu như "Doanh nhân có đóng góp xuất sắc trong phòng chống dịch".
Ít ai ngờ rằng, người từng được truyền thông ca ngợi là "anh hùng chống dịch" cuối cùng lại vướng vào vòng điều tra vì các vấn đề liên quan đến kỷ luật và pháp luật.
Tuy nhiên, việc bà bị điều tra không chỉ đánh dấu sự sụp đổ của một cá nhân mà còn được xem là dấu hiệu cho thấy những "vùng xám" tồn tại hàng chục năm trong ngành phân phối dược phẩm Trung Quốc đang bị phanh phui.
Chỉ ít ngày sau vụ việc Lâm Vĩ Phương bị điều tra, quy định mới về xử lý tội phạm chức vụ trong lĩnh vực y tế – được nhiều người cho là nghiêm khắc nhất từ trước tới nay – chính thức có hiệu lực, mở đầu cho một đợt siết chặt quản lý toàn diện.
Từ nhân viên bán thuốc đến "nữ hoàng" phân phối dược
Đầu những năm 2000, thay vì làm việc tại bệnh viện sau khi tốt nghiệp trường y, Lâm Vĩ Phương lựa chọn bước vào lĩnh vực phân phối thuốc – khi đó vẫn còn được quản lý khá lỏng lẻo.
Thời điểm đó, chỉ cần giành được quyền cung ứng thuốc cho các bệnh viện công là có thể kiểm soát một nguồn lợi nhuận rất lớn. Khởi đầu với vị trí nhân viên kinh doanh, bà nhanh chóng thăng tiến. Chỉ sau 7 năm, Lâm Vĩ Phương đã trở thành phó tổng giám đốc của công ty Đại Quang, một doanh nghiệp dược hàng đầu tại Quảng Đông.
Bà nắm quyền quyết định việc đưa thuốc vào bệnh viện, kiểm soát hoạt động thanh toán và phân bổ nguồn cung. Trong giới dược miền Nam Trung Quốc, nhiều doanh nghiệp muốn đưa sản phẩm vào hệ thống bệnh viện công đều phải thông qua bà.
Danh xưng "nữ hoàng ngành dược" từ đó cũng dần xuất hiện.
Năm 2012, bà tiếp quản toàn bộ hoạt động điều hành của Tập đoàn Mỹ Khang, một doanh nghiệp phân phối dược lớn. Sau đó, khi Trung Quốc thúc đẩy quá trình tái cơ cấu các doanh nghiệp dược thuộc sở hữu nhà nước, bà gia nhập China Meheco một tập đoàn trung ương, tiếp tục mở rộng ảnh hưởng.
Nhờ làn sóng mua sắm thuốc tập trung của nhà nước, doanh thu doanh nghiệp tăng mạnh từ quy mô hàng trăm triệu lên hàng chục tỷ nhân dân tệ, còn Lâm Vĩ Phương trở thành một trong những nhà quản lý nổi bật của ngành.
Đỉnh cao sự nghiệp rồi bất ngờ sa sút
Điều giúp tên tuổi của Lâm Vĩ Phương thực sự nổi bật và được dư luận ca ngợi là những đóng góp trong giai đoạn chống dịch COVID-19.
Trong thời kỳ dịch bệnh bùng phát, khi vật tư y tế trên toàn quốc rơi vào tình trạng khan hiếm và việc điều phối nguồn cung vô cùng khó khăn, làn sóng COVID-19 tại Hồng Kông năm 2022 khiến máy đo nồng độ oxy trong máu (SpO₂) trở thành mặt hàng cực kỳ thiếu hụt, người dân rất khó mua được.
Trong tình thế cấp bách đó, Lâm Vĩ Phương đã chỉ đạo điều phối chuỗi cung ứng trên phạm vi toàn quốc, huy động và chuyển gấp 230.000 máy đo SpO₂ đến Hồng Kông chỉ trong vòng hai ngày, góp phần giảm bớt áp lực phòng chống dịch tại đặc khu.
Chiến dịch hỗ trợ khẩn cấp này giúp bà nhanh chóng trở thành gương mặt tiêu biểu của ngành dược. Nhiều cơ quan truyền thông Trung Quốc đồng loạt đưa tin, bà được trao nhiều giải thưởng trong ngành và được vinh danh là "Doanh nhân có đóng góp xuất sắc trong công tác phòng chống dịch".
Nhờ thành tích này, đến tháng 8/2022, Lâm Vĩ Phương được bổ nhiệm làm Phó Tổng giám đốc của công ty niêm yết China Meheco Group Co., Ltd., chính thức gia nhập hàng ngũ lãnh đạo cấp cao của một doanh nghiệp trung ương (SOE). Theo bài viết, thu nhập thường niên của bà vượt 1,28 triệu NDT, đánh dấu đỉnh cao trong sự nghiệp.
Từ một sinh viên trường y nghề, sau hơn 20 năm phấn đấu, Lâm Vĩ Phương từng được xem là hình mẫu "vươn lên từ tay trắng" trong ngành dược Trung Quốc.
Tuy nhiên, đến mùa thu năm 2024, bà bất ngờ được điều sang giữ chức danh "chủ tịch chuyên trách" tại một công ty thành viên.
Dù trên danh nghĩa không bị giáng chức, nhiều người trong hệ thống cho rằng đây là dấu hiệu quen thuộc của việc tách một cán bộ khỏi quyền lực trước khi tiến hành điều tra.
Đến tháng 4/2026, mọi đồn đoán trở thành sự thật khi cơ quan chức năng chính thức công bố quyết định điều tra.
Những "luật ngầm" trong ngành dược
Sự nghiệp của Lâm Vĩ Phương phản ánh quá trình phát triển của ngành dược Trung Quốc trong hơn hai thập kỷ. Điều giúp bà duy trì vị thế không chỉ là năng lực quản lý mà còn là việc nắm giữ quyền kiểm soát các kênh phân phối và quyền quyết định đưa thuốc vào bệnh viện.
Trong nhiều năm, các doanh nghiệp muốn bán thuốc cho hệ thống bệnh viện công thường phải duy trì nhiều hình thức "chi phí ngoài sổ sách" như chi hoa hồng, tài trợ học thuật trá hình, quà tặng hoặc các khoản hoàn tiền. Chi phí này cuối cùng đều được cộng vào giá thuốc mà người bệnh phải chi trả.
Quy định mới siết chặt quản lý, bước ngoặt của ngành y
Ngày 1/5/2026, Trung Quốc bắt đầu áp dụng quy định mới về xử lý tội phạm chức vụ trong lĩnh vực y tế. Các nội dung đáng chú ý gồm: Siết chặt tiêu chuẩn xử lý hành vi đưa và nhận hối lộ trong lĩnh vực y tế; mở rộng phạm vi xử lý đối với các hình thức tiếp khách, quà tặng và tài trợ học thuật trá hình; áp dụng cơ chế xử lý đồng thời cả doanh nghiệp lẫn cá nhân chịu trách nhiệm trong các vụ án hối lộ.
Người ta kỳ vọng các quy định này sẽ chấm dứt mô hình kinh doanh dựa vào quan hệ, độc quyền kênh phân phối và lợi ích ngầm vốn tồn tại nhiều năm trong ngành.
Việc Lâm Vĩ Phương bị điều tra là biểu tượng cho quá trình chuyển đổi của ngành y tế Trung Quốc sang mô hình minh bạch và tuân thủ pháp luật hơn. Chỉ khi cắt đứt các chuỗi lợi ích trong hoạt động mua sắm thuốc, giá thuốc mới có cơ hội giảm về mức hợp lý và hệ thống y tế mới thực sự phục vụ lợi ích của người dân.
Ba điểm đáng chú ý trong vụ điều tra Lâm Vĩ Phương
Theo Sohu, có ba điểm đáng lưu ý trong vụ việc này.
Thứ nhất, cơ quan tiến hành điều tra có tính chất đặc biệt. Vụ án do Tổ Kiểm tra Kỷ luật của đảng ủy công ty phối hợp với Ủy ban Giám sát thành phố Giang Môn (Quảng Đông) thực hiện. Việc kết hợp giữa cơ quan kiểm tra nội bộ của doanh nghiệp trung ương với cơ quan giám sát địa phương thường cho thấy vụ án có yếu tố liên quan nhiều địa bàn hoặc nhiều đơn vị
Thứ hai, vụ điều tra diễn ra sau khi Lâm Vĩ Phương đã rời khỏi vị trí điều hành doanh nghiệp. Tháng 9/2024, Lâm Vĩ Phương đã thôi giữ chức Phó Tổng giám đốc China Meheco. Khi bị điều tra, bà chỉ còn giữ cương vị thành viên HĐQT chuyên trách tại một công ty con của General Technology. Điều này phản ánh xu hướng "điều tra hồi tố" trong chiến dịch chống tham nhũng của Trung Quốc: dù đã chuyển công tác hoặc rời vị trí quản lý, nếu có dấu hiệu vi phạm trong thời gian trước đó vẫn có thể bị xử lý.
Thứ ba, từ người làm nhiệm vụ giám sát, Lâm Vĩ Phương lại trở thành đối tượng bị giám sát và điều tra – một nghịch lý được đánh giá là phản ánh những lỗ hổng trong cơ chế kiểm soát nội bộ của một số doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc.
Bài viết nhận định, sự sụp đổ của Lâm Vĩ Phương vừa là hệ quả của những sai phạm cá nhân (nếu được cơ quan chức năng kết luận), vừa phản ánh làn sóng chống tham nhũng đang được đẩy mạnh trong lĩnh vực y tế và dược phẩm tại Trung Quốc.
Trong những năm gần đây, chiến dịch này đã mở rộng từ lãnh đạo bệnh viện đến các lãnh đạo doanh nghiệp dược, tập trung vào các lĩnh vực như mua sắm thuốc, hợp tác dự án, quản trị doanh nghiệp và các hoạt động bị nghi có dấu hiệu trục lợi từ quyền lực hoặc chuyển giao lợi ích.
Sau khi Lâm Vĩ Phương bị điều tra, nhiều bài bình luận trên mạng và một số trang truyền thông cho rằng bà có thể liên quan đến: nhận hối lộ, thao túng hoạt động mua sắm thuốc, lợi dụng quyền quản lý kênh phân phối để trục lợi, "đưa - nhận lợi ích" với doanh nghiệp dược. Tuy nhiên đến nay các cơ quan chức năng vẫn chưa công bố kết quả điều tra.
Theo NetEase, Sohu
