Quân đội Mỹ đã sử dụng phần lớn kho tên lửa tầm xa có độ chính xác cao trong 5 tháng chiến sự với Iran, làm dấy lên lo ngại về khả năng sẵn sàng chiến đấu của Washington nếu phải đối mặt với một cuộc xung đột lớn khác trong tương lai.
Theo ba nguồn tin am hiểu dữ liệu được Reuters dẫn lại, lượng tên lửa tấn công đất đối đất của Lục quân Mỹ, đặc biệt là Army Tactical Missile Systems (ATACMS) và Precision Strike Missile (PrSM), đã giảm mạnh sau thời gian dài được sử dụng với cường độ cao.
Hai nguồn tin cho biết quân đội Mỹ đã sử dụng "gần như toàn bộ" số ATACMS và PrSM trong kho dự trữ toàn cầu. Reuters không được cung cấp con số chính xác về lượng tên lửa còn lại.
Nếu thông tin này chính xác, đây sẽ là một dấu hiệu đáng chú ý về cái giá mà Mỹ phải trả khi theo đuổi chiến dịch tấn công kéo dài bằng vũ khí chính xác tầm xa.
ATACMS và PrSM có giá hơn 1 triệu USD mỗi quả, nhưng giá trị của chúng không chỉ nằm ở chi phí sản xuất. Những tên lửa này cho phép quân đội Mỹ tấn công các mục tiêu ở khoảng cách lớn mà không cần đưa máy bay có người lái vào sâu trong vùng phòng không đối phương.
ATACMS từng đóng vai trò quan trọng trong chiến sự Ukraine khi các tên lửa do Mỹ cung cấp được sử dụng để tấn công những mục tiêu nằm sâu trong lãnh thổ Nga. Trong khi đó, PrSM là thế hệ mới hơn, được phát triển để dần thay thế ATACMS và có tầm hoạt động lớn hơn.
Việc kho tên lửa chính xác tầm xa suy giảm nhanh chóng cũng có thể ảnh hưởng đến lựa chọn quân sự của Tổng thống Donald Trump nếu Washington quyết định mở lại các cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào Iran.
Thay vì sử dụng tên lửa phóng từ khoảng cách an toàn, Mỹ có thể phải tăng cường các chiến dịch không kích bằng máy bay có người lái - phương án tiềm ẩn rủi ro cao hơn khi đối phương còn duy trì năng lực phòng không.
Theo các nguồn tin, ông Trump đã phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran cùng Israel hồi tháng 2, với dự đoán cuộc chiến sẽ diễn ra trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, khi xung đột kéo dài, sức ép đối với kho vũ khí của Mỹ ngày càng lớn.
Ba nguồn tin cho rằng tình trạng thiếu hụt tên lửa có thể ảnh hưởng đến khả năng răn đe của Washington đối với những đối thủ khác, trong đó có Nga và Trung Quốc.
Tuy vậy, một nguồn tin thứ tư cho biết Mỹ vẫn có khả năng bổ sung vũ khí. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), cơ quan phụ trách các lực lượng Mỹ tại Trung Đông, đã có thể điều chuyển tên lửa từ các kho quân sự ở nhiều khu vực khác trên thế giới để bổ sung cho chiến trường.
Những nguồn tin được Reuters phỏng vấn đề nghị không tiết lộ danh tính.
Nhà Trắng bác bỏ lo ngại về quy mô kho vũ khí. Trong tuyên bố gửi Reuters, Tổng thống Trump khẳng định Mỹ có "nhiều đạn dược hơn bất kỳ quốc gia nào trên thế giới" và "nhiều hơn mức chúng ta cần".
Ông Trump đồng thời cho biết các doanh nghiệp quốc phòng Mỹ đang sản xuất đạn dược với tốc độ chưa từng có, đồng thời mở rộng nhà máy và năng lực sản xuất.
Các chuyên gia cũng xác nhận Mỹ đang đẩy mạnh sản xuất một số loại đạn pháo và tên lửa. Tuy nhiên, họ cảnh báo tốc độ sản xuất hiện nay vẫn có thể không đủ để đáp ứng nhu cầu nếu một cuộc chiến kéo dài xảy ra.
Lockheed Martin - nhà sản xuất ATACMS, PrSM và hệ thống đánh chặn tên lửa THAAD - không lập tức phản hồi yêu cầu bình luận của Reuters. Raytheon, đơn vị sản xuất tên lửa hành trình Tomahawk và tên lửa đánh chặn Patriot, cũng không đưa ra bình luận ngay lập tức.
Người phát ngôn chính của Lầu Năm Góc Sean Parnell khẳng định quân đội Mỹ vẫn là lực lượng mạnh nhất thế giới và có đủ năng lực thực hiện các chiến dịch theo quyết định của tổng thống.
Trong khi đó, các số liệu về kho tên lửa được cho là đã trở thành chủ đề tranh luận bên trong chính quyền Trump trong tuần qua, khi các quan chức phải cân nhắc Mỹ có thể tiếp tục duy trì cường độ tấn công Iran trong bao lâu mà không làm lượng vũ khí dự trữ giảm xuống mức ảnh hưởng tới khả năng ứng phó với những cuộc khủng hoảng khác.
Cảnh báo về nguồn cung vũ khí
Một trong những nguồn tin cho rằng việc ATACMS và PrSM suy giảm mạnh phản ánh lựa chọn của chính quyền Trump nhằm hạn chế sử dụng những phương án tấn công có rủi ro cao hơn, chẳng hạn đưa máy bay có người lái vào khu vực nguy hiểm để thả bom.
Lợi thế lớn của tên lửa tầm xa là cho phép Mỹ tấn công mục tiêu từ khoảng cách an toàn. Đây cũng là lý do những loại vũ khí này đặc biệt quan trọng trong kịch bản đối đầu với một đối thủ sở hữu mạng lưới phòng không mạnh như Trung Quốc.
Theo một báo cáo được Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) công bố hồi tháng 3, các tên lửa PrSM của Mỹ vốn đã có lượng dự trữ tương đối thấp ngay từ đầu do đây là hệ thống mới được đưa vào sản xuất.
Lục quân Mỹ đang chuyển dần từ ATACMS sang PrSM. ATACMS đã được đưa vào sản xuất từ nhiều năm trước và hiện đang được loại biên dần, trong khi PrSM được xem là nền tảng tên lửa chiến thuật tầm xa chủ lực trong tương lai của Lục quân Mỹ.
CSIS đánh giá quá trình tái bổ sung một số loại tên lửa có thể kéo dài nhiều tháng hoặc nhiều năm, tùy từng hệ thống. Với PrSM, thời gian khôi phục kho dự trữ được đánh giá ngắn hơn so với những hệ thống phòng thủ tên lửa phức tạp như Patriot hay THAAD.
Các quan chức quân sự Mỹ cũng được cho là đã nhiều lần cảnh báo Tổng thống Trump về tình trạng suy giảm kho vũ khí phòng thủ, đặc biệt là tên lửa đánh chặn Patriot - một trong những hệ thống quan trọng nhất để đối phó tên lửa đạn đạo.
Tuần trước, một số hãng truyền thông đưa tin ông Trump đã quyết định không tiến hành thêm một chiến dịch tấn công quy mô lớn vào Iran, một phần vì các cố vấn quân sự cảnh báo về tình trạng kho vũ khí.
Tuy nhiên, một quan chức Mỹ bác bỏ cách giải thích này, cho rằng quyết định của ông Trump chủ yếu xuất phát từ sức ép của các quốc gia vùng Vịnh.
Cuộc chiến cũng làm dấy lên tranh luận tại Mỹ về thẩm quyền của tổng thống trong việc tiếp tục tiến hành chiến sự với Iran mà không có sự cho phép rõ ràng của Quốc hội.
Kho vũ khí phòng thủ cũng suy giảm
Không chỉ tên lửa tấn công tầm xa, kho vũ khí phòng thủ của Mỹ cũng đang chịu sức ép lớn.
Theo một đánh giá của CSIS, từ tháng 2 đến tháng 7, khoảng 65% số tên lửa đánh chặn Patriot của Mỹ đã được sử dụng, trong khi số tên lửa đánh chặn đạn đạo THAAD trong kho giảm ít nhất 38% so với thời điểm trước chiến tranh.
Patriot và THAAD đều có nhiệm vụ phát hiện và tiêu diệt tên lửa đang bay tới, trong đó Patriot đặc biệt quan trọng trong việc đối phó tên lửa đạn đạo ở các cự ly thấp và trung bình, còn THAAD được thiết kế để đánh chặn mục tiêu ở độ cao lớn hơn.
Reuters cho biết họ chưa được xem trực tiếp các số liệu tồn kho, nhưng hai nguồn tin cho rằng những con số do CSIS công bố phù hợp với dữ liệu nội bộ của Mỹ.
Một nguồn tin cũng cho biết Mỹ đã sử dụng gần một nửa kho tên lửa hành trình Tomahawk trên toàn cầu kể từ khi chiến tranh bắt đầu. Reuters chưa thể độc lập xác minh con số này.
Tomahawk là tên lửa của Hải quân Mỹ, thường được phóng từ tàu khu trục, tuần dương hạm và tàu ngầm. Trong nhiều thập kỷ, đây là một trong những vũ khí chủ lực giúp Washington tấn công các mục tiêu được phòng thủ nghiêm ngặt mà không cần mạo hiểm phi công.
Tình trạng này đang buộc Mỹ phải đẩy nhanh kế hoạch tái xây dựng kho tên lửa.
Raytheon, thuộc tập đoàn RTX, đã đạt một thỏa thuận nhiều năm mang tính nguyên tắc với Lầu Năm Góc nhằm tăng sản lượng Tomahawk, trong khi Washington đồng thời thúc đẩy sản xuất nhiều loại đạn dược khác.
Lockheed Martin cũng đang mở rộng năng lực sản xuất tên lửa đánh chặn Patriot. Cuối tháng 7, Lục quân Mỹ công bố thỏa thuận trị giá tới 58,6 tỷ USD với Lockheed Martin để sản xuất tên lửa đánh chặn Patriot PAC-3 MSE trong nhiều năm. Công ty đặt mục tiêu tăng gấp ba năng lực sản xuất vào năm 2030.
Nhưng vấn đề lớn nhất nằm ở thời gian.
Một phân tích của CSIS cho thấy Mỹ có thể mất từ vài tháng đến vài năm để khôi phục lượng vũ khí đã tiêu hao, tùy từng loại. Các hệ thống như Tomahawk, THAAD và Patriot có thể cần từ 3 năm trở lên để quay về mức tồn kho trước chiến tranh theo các kế hoạch giao hàng hiện tại.
Điều đó tạo ra một bài toán chiến lược khó khăn: Mỹ có thể vẫn đủ vũ khí để tiếp tục một cuộc chiến hiện tại, nhưng lượng dự trữ thấp hơn đồng nghĩa với việc Washington có ít dư địa hơn nếu một cuộc khủng hoảng quân sự khác bất ngờ nổ ra.
Đặc biệt, Trung Quốc là mối quan tâm lớn.
Trong một cuộc xung đột tại Tây Thái Bình Dương, Mỹ sẽ cần một lượng lớn tên lửa tầm xa để tấn công các căn cứ, tàu chiến và hệ thống phòng thủ của đối phương từ khoảng cách an toàn. Đồng thời, chính các tên lửa đánh chặn như Patriot, THAAD và những hệ thống phòng thủ khác cũng có thể bị tiêu hao với tốc độ rất cao.
CSIS cảnh báo việc kho vũ khí suy giảm sau chiến sự Iran có thể tạo ra một "cửa sổ dễ tổn thương" đối với Mỹ trong ngắn và trung hạn nếu Washington phải đối mặt với một cuộc xung đột lớn khác.
Vì vậy, câu chuyện không đơn thuần là Mỹ "còn bao nhiêu tên lửa".
Nó đặt ra một câu hỏi lớn hơn đối với sức mạnh quân sự của Washington: Mỹ có thể duy trì chiến tranh cường độ cao trong bao lâu trước khi tốc độ sử dụng vũ khí vượt quá tốc độ sản xuất và bổ sung?
Đây cũng là bài toán mà Lầu Năm Góc đang cố giải quyết bằng cách tăng đầu tư vào công nghiệp quốc phòng, mở rộng dây chuyền sản xuất và chuyển sang các hợp đồng mua sắm nhiều năm.
Trong chiến tranh hiện đại, ưu thế không chỉ nằm ở việc sở hữu những vũ khí tiên tiến nhất. Khả năng sản xuất chúng đủ nhanh để tiếp tục chiến đấu mới là yếu tố quyết định sức bền của một cường quốc.
Theo Reuters, CSIS
