Theo truyền thông Ukraine Unian Ukraine News, bom Virivnyuvach đã hoàn tất các cuộc thử nghiệm, Bộ Quốc phòng đã đặt lô hàng đầu tiên và đang chuẩn bị đưa vào trang bị. Tuy nhiên, số lượng sản xuất và tốc độ bàn giao chưa được công bố.
Nhằm “Cân bằng” khoảng cách với Nga
Ngày 18/5/2026, Brave1 và Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine công bố một loại vũ khí hàng không mới, được giới thiệu là bom lượn dẫn đường đầu tiên của Ukraine được công khai mang tên “Virivnyuvach” (Cân bằng). Dự án do công ty DG Industry phát triển với sự hỗ trợ của tập đoàn công nghệ quốc phòng Brave1.
Dự án bắt đầu vào cuối năm 2024 và mất khoảng 17 tháng để hoàn thiện. Theo nhà phát triển, một trong những lý do thúc đẩy dự án là lo ngại nguồn cung vũ khí hàng không từ nước ngoài có thể giảm hoặc bị chậm trễ.
Đến tháng 5/2026, Virivnyuvach đã hoàn thành các thử nghiệm cần thiết và Bộ Quốc phòng Ukraine đặt lô đầu tiên. Phi công cũng bắt đầu được huấn luyện sử dụng loại bom này.
Tên bom Virivnyuvach, có nghĩa gần với “bộ cân bằng”, được công bố chính thức tại triển lãm quốc phòng Eurosatory 2026 ở Paris hồi tháng 6. Cái tên này có thể hàm ý mục tiêu thu hẹp khoảng cách về năng lực bom dẫn đường giữa Ukraine và Nga, dù phía Ukraine chưa giải thích chính thức.
Khoảng cách này hiện khá lớn. Theo Đại tá Vladislav Voloshyn, quan chức phụ trách hoạt động đổi mới của quân đội Ukraine, Nga đã tăng số bom dẫn đường sử dụng mỗi ngày từ khoảng 180 quả trong năm 2025 lên hơn 300 quả/ngày trong năm 2026.
Đến giữa tháng 8, Voloshyn cho biết sau khi hoàn tất thử nghiệm, quân đội Ukraine sẽ chính thức mua Virivnyuvach. Tuy nhiên, chưa có thông tin về quy mô sản xuất cũng như thời điểm loại bom này thực sự được sử dụng trên chiến trường.
Thiết kế và thông số của Virivnyuvach
Virivnyuvach thuộc loại bom lượn dẫn đường, mang đầu đạn nặng 250 kg và được thiết kế để máy bay chiến thuật mang theo, tấn công các mục tiêu trên bộ hoặc trên biển.
Bộ Quốc phòng Ukraine và Brave1 khẳng định đây là sản phẩm được Ukraine tự phát triển. Phần lớn kết cấu chính do các kỹ sư Ukraine thiết kế, dù nhiều linh kiện điện tử vẫn sử dụng nguồn cung từ nước ngoài.
Hình dáng của Virivnyuvach khá dễ nhận biết với thân hình thuôn dài, phía trước là chóp khí động học và phần thân hình trụ. Một cụm cánh gấp được bố trí bên ngoài thân; khi vận chuyển, cánh nằm dọc hai bên thân và sẽ mở ra sau khi bom được thả. Phía đuôi có bốn cánh ổn định kèm bánh lái.
Ukraine chưa công bố chi tiết về hệ thống dẫn đường cũng như phương thức nạp dữ liệu mục tiêu. Vì vậy, hiện chưa thể xác định Virivnyuvach sử dụng định vị vệ tinh hay có khả năng thay đổi mục tiêu sau khi được thả.
Một điểm đáng chú ý là 250 kg được phía Ukraine mô tả là trọng lượng đầu đạn. Trong khi đó, một số nguồn nước ngoài lại gọi đây là “bom 250 kg”. Hai cách hiểu này khác nhau đáng kể, bởi nếu 250 kg chỉ là trọng lượng đầu đạn thì tổng trọng lượng quả bom chắc chắn sẽ lớn hơn đáng kể, từ đó ảnh hưởng tới tải trọng máy bay, tầm bay và bán kính tác chiến.
Theo thông tin được nhà phát triển công bố trong tháng 8, Virivnyuvach có thể hoạt động ở độ cao từ 500 m đến trên 10.000 m, với tầm bay tối đa được tuyên bố lên tới 130 km.
Đây là con số đáng chú ý, bởi thông tin hồi tháng 5 chỉ nói tới “hàng chục km”. Do chưa có dữ liệu độc lập xác nhận, tầm 130 km hiện vẫn nên được xem là thông số do nhà sản xuất công bố. Điều kiện để đạt tầm tối đa – như độ cao, tốc độ máy bay khi thả, chế độ bay và cấu hình cánh – chưa được tiết lộ.
Các máy bay Su-24, Su-27, MiG-29, F-16 và Mirage 2000 được nhắc tới như những nền tảng có khả năng mang loại bom này. Tuy nhiên, Su-24 là mẫu duy nhất đã được Ukraine công khai xác nhận sử dụng Virivnyuvach. Để một máy bay có thể mang bom dẫn đường, không chỉ cần giá treo phù hợp mà còn phải tích hợp phần mềm, nạp dữ liệu nhiệm vụ, thử nghiệm thả an toàn và hoàn tất quy trình chứng nhận.
Bom nội địa cạnh tranh với vũ khí phương Tây
Virivnyuvach là bom lượn dẫn đường hiện đại đầu tiên do Ukraine phát triển, thử nghiệm và được Bộ Quốc phòng đặt mua. Trước đó, không quân Ukraine chủ yếu dựa vào các loại vũ khí do phương Tây cung cấp.
Cuối năm 2022, Mỹ bắt đầu cung cấp cho Ukraine các loại vũ khí tấn công chính xác, trong đó có JDAM-ER – phiên bản JDAM được cải tiến để tăng đáng kể tầm bay. Ukraine được xác nhận đã sử dụng JDAM-ER từ tháng 3/2023.
Tiếp đó, bom đường kính nhỏ GBU-39/B SDB cũng được đưa vào sử dụng, trong khi Pháp bắt đầu cung cấp bom dẫn đường AASM-250, còn được Ukraine gọi là “Hammer”, từ đầu năm 2024.
Sự xuất hiện của Virivnyuvach vì thế mang ý nghĩa không chỉ về mặt kỹ thuật mà còn về khả năng tự chủ vũ khí. Nếu sản xuất được số lượng lớn, Ukraine có thể giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn bom dẫn đường từ Mỹ và châu Âu.
Nhà phát triển cũng tuyên bố Virivnyuvach có giá chỉ khoảng 1/3 JDAM-ER của Mỹ. Tuy nhiên, chi phí cụ thể và giá trong hợp đồng mua sắm chưa được công khai nên chưa thể kiểm chứng độc lập tuyên bố này.
DG Industry cho biết họ còn muốn phát triển một dòng vũ khí mới dựa trên Virivnyuvach. Nếu nhận được thêm đơn đặt hàng, công ty có thể nâng cấp phiên bản hiện tại hoặc phát triển những mẫu hoàn toàn mới.
Những giới hạn chưa được giải đáp
Dù được kỳ vọng tăng đáng kể năng lực tấn công của không quân chiến thuật Ukraine, Virivnyuvach vẫn còn nhiều thông số quan trọng chưa được công khai, như độ chính xác, hệ thống dẫn đường, trọng lượng toàn bộ, khả năng chống gây nhiễu và điều kiện để đạt tầm 130 km.
Về hình thức, Virivnyuvach khá giống nhiều loại bom lượn khác. Tuy nhiên, chỉ nhìn vào thiết kế bên ngoài không thể đánh giá chính xác hiệu quả khí động học, độ chính xác hay khả năng hoạt động trong môi trường tác chiến điện tử.
Giống như các loại bom lượn khác, Virivnyuvach cũng có thể bị phát hiện và đánh chặn. Khả năng đánh chặn phụ thuộc vào kích thước mục tiêu, quỹ đạo bay, mật độ phòng không và điều kiện tấn công cụ thể.
Nếu sử dụng định vị vệ tinh nhưng khả năng chống gây nhiễu hạn chế, tác chiến điện tử có thể làm giảm đáng kể độ chính xác. Hiện chưa có đủ dữ liệu để đánh giá nguy cơ này đối với Virivnyuvach.
Một vấn đề khác nằm ở máy bay mang bom. Để đạt tầm tối đa 130 km, máy bay có thể phải thả bom ở độ cao lớn và điều kiện bay phù hợp, qua đó có thể làm tăng nguy cơ bị hệ thống phòng không đối phương phát hiện và tấn công.
Nhìn chung, bom lượn Virivnyuvach có tiềm năng trở thành một công cụ quan trọng giúp Ukraine tăng năng lực tấn công đường không và giảm phụ thuộc vào vũ khí nước ngoài. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế vẫn phụ thuộc vào độ chính xác, khả năng chống gây nhiễu, độ tin cậy và đặc biệt là năng lực sản xuất hàng loạt.
Con số 130 km tầm bắn hiện mới là tuyên bố từ phía Ukraine và chưa được kiểm chứng độc lập. Nếu Ukraine có thể duy trì sản xuất với số lượng lớn, Virivnyuvach sẽ không chỉ bổ sung một loại vũ khí mới cho không quân nước này mà còn giúp họ từng bước thu hẹp khoảng cách với Nga trong cuộc chiến bom dẫn đường.
Theo Topwar
