close Đăng nhập

Lỗ gần 13 tỷ NDT, ông lớn ngành quang điện Trung Quốc chao đảo

JA Solar, doanh nghiệp Trung Quốc nổi tiếng với chiến lược kinh doanh thận trọng và khả năng vượt qua nhiều cuộc khủng hoảng của ngành quang điện, đang đối mặt với giai đoạn khó khăn nhất trong lịch sử 30 năm hoạt động.

JA Solar, tập đoàn quang điện hàng đầu Trung Quốc đã thua lỗ gần 13 tỷ nhân dân tệ trong hơn 2 năm. Ảnh: Sohu.
JA Solar, tập đoàn quang điện hàng đầu Trung Quốc đã thua lỗ gần 13 tỷ nhân dân tệ trong hơn 2 năm. Ảnh: Sohu.

Tập đoàn có trụ sở tại tỉnh Hà Bắc này lỗ ròng 3,64 tỷ NDT trong 9 tháng đầu năm 2026. Cộng với khoản lỗ của hai năm trước, tổng mức thua lỗ từ năm 2024 đã vượt 12,9 tỷ NDT. Tỷ lệ nợ trên tổng tài sản tăng lên gần 80%, trong khi tiền mặt chỉ vừa đủ trang trải các khoản nợ vay ngắn hạn.

Điều đáng chú ý là JA Solar vẫn thuộc nhóm nhà sản xuất mô-đun quang điện hàng đầu thế giới. Trong 9 tháng đầu năm, công ty xuất xưởng 36,22 GW sản phẩm. Nhưng sản lượng lớn không đồng nghĩa với lợi nhuận khi ngành quang điện Trung Quốc đang phải đối mặt với tình trạng dư thừa công suất, giá bán lao dốc và cạnh tranh khốc liệt.

Ở tuổi 74, nhà sáng lập Cận Bảo Phương đang thúc đẩy cuộc tái cơ cấu, đồng thời đưa hai con gái tham gia sâu hơn vào hoạt động điều hành. Con gái cả Cận Quân Huy được giao phụ trách lĩnh vực lưu trữ năng lượng, còn con gái út Cận Quân Miểu đảm nhiệm các công việc liên quan đến chuỗi cung ứng và hợp tác chiến lược.

Tuy nhiên, mảng lưu trữ năng lượng hiện chỉ đóng góp khoảng 3,5% doanh thu. Liệu hướng đi mới có đủ sức giúp JA Solar thoát khỏi khoản thua lỗ gần 13 tỷ NDT?

Khủng hoảng tài chính và bước ngoặt chiến lược

Báo cáo tài chính 9 tháng đầu năm 2026 cho thấy tình hình kinh doanh của JA Solar tiếp tục xấu đi. Doanh thu đạt 28,113 tỷ NDT, giảm 23,62% so với cùng kỳ năm trước. Công ty lỗ ròng 3,64 tỷ NDT; nếu loại trừ các khoản thu nhập và chi phí bất thường, mức lỗ lên tới 4,137 tỷ NDT.

Áp lực không chỉ đến từ hoạt động kinh doanh cốt lõi. Biến động tỷ giá khiến chi phí tài chính tăng mạnh, trong khi nhiều khoản nợ vay chuyển sang kỳ hạn thanh toán ngắn hạn.

can-bao-phuong.jpg
Ông Cận Bảo Phương, nhà sáng lập Tập đoàn JA Solar. Ảnh: 21jingji.

Tính đến cuối kỳ báo cáo, tổng tài sản của JA Solar đạt 99,3 tỷ NDT, tổng nợ phải trả lên tới 79,4 tỷ NDT. Tỷ lệ nợ trên tài sản là 79,95%. Đáng lo ngại hơn, nợ vay ngắn hạn có lãi đạt 24,2 tỷ NDT, gần bằng lượng tiền mặt 24,1 tỷ NDT mà công ty đang nắm giữ. Khoảng đệm tài chính vì thế gần như không còn.

Kinh doanh quốc tế cũng phát sinh tổn thất do các khoản bồi thường và khiếu nại liên quan đến việc thực hiện hợp đồng trong bối cảnh xung đột địa chính trị ở nước ngoài.

Đáng chú ý, mảng sản xuất mô-đun quang điện từng là trụ cột của công ty đang chịu sức ép lớn. Năm 2025, biên lợi nhuận gộp của mảng này âm 4,03%, đồng nghĩa doanh nghiệp càng bán nhiều càng lỗ. Sang quý III/2026, tình hình có cải thiện khi biên lợi nhuận gộp đạt 1,97%, nhưng mức sinh lời vẫn rất thấp.

Tính từ năm 2024 đến hết 9 tháng đầu năm 2026, tổng mức thua lỗ của JA Solar đã vượt 12,9 tỷ NDT. Công ty buộc phải từ bỏ chiến lược chạy theo sản lượng bằng mọi giá, chủ động loại bỏ những đơn hàng có biên lợi nhuận thấp hoặc gây thua lỗ, chuyển sang cân bằng giữa sản lượng và giá bán, đồng thời hạ mục tiêu xuất hàng cả năm.

Tháng 10 vừa qua, JA Solar còn chấm dứt kế hoạch sở hữu cổ phần dành cho nhân viên năm 2025, hoàn trả 39,5 triệu cổ phiếu theo giá ban đầu. Không riêng JA Solar, nhiều doanh nghiệp lớn như Trina Solar, JinkoSolar, Aiko Solar và TCL Zhonghuan cũng lần lượt đình chỉ các chương trình khuyến khích bằng cổ phiếu. Đây là dấu hiệu cho thấy khó khăn đã lan rộng trong toàn ngành.

Trong bối cảnh đó, Cận Bảo Phương thúc đẩy chiến lược tích hợp quang điện và lưu trữ năng lượng, giao cho con gái cả Cận Quân Huy phụ trách lĩnh vực mới này.

Lưu trữ năng lượng đang trở thành hướng đi được nhiều doanh nghiệp quang điện lựa chọn để tìm động lực tăng trưởng. Các đối thủ như JinkoSolar và Trina Solar đã xây dựng được quy mô kinh doanh nhất định, trong khi JA Solar vẫn ở giai đoạn đầu. Nửa đầu năm 2026, doanh thu từ lưu trữ năng lượng và các lĩnh vực liên quan của công ty đạt 610 triệu NDT, chỉ chiếm khoảng 3,5% tổng doanh thu.

Với một doanh nghiệp đã tồn tại ba thập niên nhờ sự thận trọng, việc đột ngột chuyển hướng sang lĩnh vực mới là bước đi nhiều tham vọng. Nhưng hiệu quả thực tế vẫn là dấu hỏi lớn.

mot-nha-may.jpg
Một nhà máy điện mặt trời của JA Solar. Ảnh: Sohu.

Từ “Phượng Hoàng bất tử” đến cuộc khủng hoảng lớn nhất

Sự ổn định của JA Solar trong nhiều năm gắn liền với nhà sáng lập Cận Bảo Phương. Trong ngành công nghiệp từng tạo ra nhiều tỷ phú nhưng cũng chứng kiến không ít doanh nghiệp sụp đổ sau một chu kỳ tăng trưởng, JA Solar được xem là trường hợp đặc biệt nhờ khả năng trụ vững qua nhiều biến động.

Tiền thân của công ty là Tập đoàn Jinglong, tham gia lĩnh vực quang điện từ năm 1996, sớm hơn nhiều doanh nghiệp nổi tiếng khác. JA Solar từng vượt qua khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, các biện pháp chống bán phá giá và chống trợ cấp của Mỹ và châu Âu năm 2012, cũng như chính sách điều chỉnh ngành quang điện “531” của Trung Quốc năm 2018.

Một câu chuyện được giới kinh doanh nhắc đến nhiều là quyết định của Cận Bảo Phương năm 2008. Khi thị trường đang tăng nóng, ông đi ngược xu hướng, thanh lý toàn bộ hàng tồn kho để tránh nguy cơ giá lao dốc. Quyết định này giúp công ty kiếm được 100 triệu NDT, trong khi một số đối thủ vẫn tích trữ nguyên liệu silicon giá cao phải chịu tổn thất nặng nề.

Năm 2010, JA Solar trở thành nhà sản xuất pin quang điện lớn nhất thế giới, với tổng lượng pin và mô-đun xuất xưởng đạt 1,46 GW.

Tháng 7/2018, công ty hoàn tất quá trình tư nhân hóa và rút khỏi sàn Nasdaq. Đến tháng 11/2019, JA Solar quay lại thị trường chứng khoán Trung Quốc thông qua thương vụ tái cơ cấu và niêm yết ngược với Tianye Tonglian.

Giai đoạn 2019-2023 tiếp tục là thời kỳ tăng trưởng mạnh của doanh nghiệp. Doanh thu tăng từ 21,155 tỷ NDT lên 81,556 tỷ NDT; lợi nhuận ròng thuộc về cổ đông công ty mẹ tăng từ 1,252 tỷ NDT lên 7,039 tỷ NDT.

Triết lý kinh doanh của Cận Bảo Phương từng được tóm gọn trong câu nói: “Không tranh vị trí số một, nhưng luôn nằm trong nhóm dẫn đầu”. Tuy nhiên, chu kỳ tăng trưởng không thể kéo dài mãi.

Ngành quang điện Trung Quốc mở rộng công suất quá nhanh, khiến cung vượt xa cầu. Giá mô-đun lao dốc, nhiều nhà sản xuất phải bán hàng dưới giá vốn. Năm 2024, JA Solar lỗ 4,656 tỷ NDT; năm 2025 tiếp tục lỗ 4,608 tỷ NDT. Cộng thêm khoản lỗ 3,64 tỷ NDT trong 9 tháng đầu năm 2026, doanh nghiệp đã chịu mức thua lỗ hơn 12,9 tỷ NDT.

lai-chuyen-lo.jpg
Biểu đồ cho thấy hoạt động kinh doanh của JA Solar đang từ lãi chuyển sang lỗ hơn 12,9 tỷ NDT trong hơn 2 năm qua. Nguồn: Wind.

Từ một công ty nổi tiếng với khả năng vượt qua khủng hoảng, JA Solar nay phải đối mặt với bài toán khó hơn nhiều: làm sao bảo toàn nền tảng kinh doanh khi lợi thế về quy mô sản xuất không còn bảo đảm lợi nhuận.

Hai con gái và bài toán kế nhiệm

Cuộc khủng hoảng kinh doanh cũng diễn ra song song với quá trình chuyển giao quyền lực trong gia đình sáng lập. Cận Bảo Phương đã tính đến việc chuẩn bị người kế nhiệm từ năm 2020. Tháng 11 năm đó, ông bị cơ quan chức năng lập hồ sơ điều tra và áp dụng biện pháp lưu giữ; 5 tháng sau, biện pháp này được dỡ bỏ. Từ thời điểm đó, quá trình chuyển giao trong gia đình được đẩy nhanh.

Con gái cả Cận Quân Huy rời công việc trong bộ máy chính quyền tại Hà Bắc, gia nhập JA Solar năm 2021. Chỉ một năm sau, bà được bầu vào hội đồng quản trị. Năm 2025, bà đảm nhiệm vị trí chủ tịch mảng lưu trữ năng lượng; đến năm 2026 tiếp tục được giao quyền điều hành hoạt động kinh doanh tại thị trường nội địa.

Tốc độ thăng tiến cho thấy Cận Quân Huy đang được chuẩn bị để đảm nhận vai trò lớn hơn trong doanh nghiệp. Việc bà phụ trách lĩnh vực lưu trữ năng lượng cũng đặt bà vào vị trí trung tâm của chiến lược chuyển đổi hiện nay.

Trong khi đó, con gái út Cận Quân Miểu đã làm việc lâu năm tại công ty, từng giữ các vị trí giám đốc mua hàng và trợ lý chủ tịch. Bà chủ yếu phụ trách quản lý chuỗi cung ứng và hợp tác chiến lược, ít trực tiếp điều hành một mảng kinh doanh lớn như chị gái.

Về cơ cấu sở hữu, Cận Bảo Phương nắm 51% cổ phần tại Jingtaifu, cổ đông kiểm soát JA Solar; Cận Quân Huy sở hữu 24%, còn Cận Quân Miểu nắm 25%. Tỷ lệ cổ phần giữa hai người con khá cân bằng, nhưng quyền điều hành được phân chia theo hướng khác: con gái cả phụ trách mặt trận kinh doanh mới, con gái út tập trung vào chuỗi cung ứng và các hoạt động hỗ trợ.

Dù vậy, ai sẽ chính thức kế nhiệm Cận Bảo Phương vẫn chưa có câu trả lời. Quan trọng hơn, năng lực điều hành của thế hệ kế tiếp sẽ được thử thách ngay trong giai đoạn doanh nghiệp phải tái cơ cấu và tìm kiếm động lực tăng trưởng mới.

can-quan-huy.jpg
Bà Cận Quân Huy, người gánh trách nhiệm thay cha dẫn dắt JA Solar qua thời kỳ khó khăn. Ảnh: Zhihu.

Cuộc thanh lọc mới của ngành quang điện Trung Quốc

JA Solar không phải trường hợp cá biệt. Ngành quang điện Trung Quốc từng trải qua một giai đoạn tăng trưởng nóng, khi nhiều doanh nghiệp tập trung vào lắp ráp, đầu cơ và mở rộng công suất, trong khi nền tảng công nghệ chưa theo kịp.

Những doanh nhân như Thạch Chính Vinh của Suntech, Bành Tiểu Phong của LDK Solar, Lý Hà Quân của Hanergy và Miêu Liên Sinh của Yingli Solar từng nổi lên như những biểu tượng của thời kỳ bùng nổ. Nhưng khi thị trường đảo chiều, các doanh nghiệp mở rộng quá nhanh và thiếu năng lực cạnh tranh công nghệ lần lượt rơi vào khủng hoảng.

Sau giai đoạn thanh lọc, ngành quang điện bước vào thời kỳ phát triển dựa nhiều hơn vào công nghệ và năng lực sản xuất trong nước. Những doanh nghiệp như LONGi của Lý Chấn Quốc, Tongwei của Lưu Hán Nguyên và JA Solar của Cận Bảo Phương trở thành các đại diện tiêu biểu.

Sau nhiều năm tích lũy về công nghệ, nguyên liệu và chuỗi cung ứng, Trung Quốc đã vươn lên vị trí hàng đầu thế giới về sản xuất thiết bị quang điện, công suất lắp đặt điện mặt trời và sản lượng điện mặt trời.

Triển vọng dài hạn của ngành vẫn được đánh giá tích cực. Theo dự báo Bloomberg được bài viết dẫn lại, đến năm 2050, điện mặt trời và điện gió có thể chiếm tổng cộng 48% sản lượng điện toàn cầu, thu hút hơn 4.200 tỷ USD đầu tư trong quá trình chuyển đổi năng lượng.

Nhưng triển vọng của toàn ngành không đồng nghĩa mọi doanh nghiệp đều có thể hưởng lợi. Trong bối cảnh dư thừa công suất và cạnh tranh giá, lợi thế sản lượng không còn đủ để bảo đảm sự tồn tại.

Với JA Solar, thách thức trước mắt không phải tiếp tục mở rộng quy mô, mà là khôi phục sức khỏe tài chính, nâng cao hiệu quả kinh doanh và chứng minh mảng lưu trữ năng lượng có thể trở thành trụ cột tăng trưởng mới. Cuộc khủng hoảng lần này sẽ là phép thử lớn đối với chiến lược “không tranh số một nhưng luôn ở nhóm dẫn đầu” mà Cận Bảo Phương theo đuổi suốt nhiều thập niên.

Theo Creaders

Thế giới

Báo chí phương Tây "đánh hội đồng" Jensen Huang: đăng 1.641 bài viết, 75% mang sắc thái tiêu cực. Ảnh: Chinatimes.

Truyền thông phương Tây đưa 1.641 bài viết về Jensen Huang

Jensen Huang từ chức CEO Nvidia giữa bê bối ngoại tình và những nghi vấn liên quan đến hoạt động gián điệp Trung Quốc, gây chấn động giới công nghệ, tài chính toàn cầu. Tuy nhiên, thống kê cho thấy mức độ đưa tin về vụ việc này rất bất thường.

Anthropic đạt mức định giá 1,76 nghìn tỷ USD trong ngày giao dịch đầu tiên trên sàn Nasdaq. Ảnh: Reuters.

96% nhân viên của Anthropic thành triệu phú chỉ sau một đêm

Đợt IPO của Anthropic ở mức 83 USD/cổ phiếu đã tạo ra hàng nghìn triệu phú trong đội ngũ nhân sự 5.300 người. Đáng chú ý, khoảng 600 nhân viên sở hữu lượng cổ phiếu trị giá trên 100 triệu USD, trong khi 96% nhân sự có tài sản cổ phiếu vượt 1 triệu USD.